Connect with us

Моңғолияда

ЕР ЕСІМІ – ЕЛ ЕСІНДЕ. Қабдыл Шәбіұлы туралы

Published

on

Ел дамуының әр кезеңінде халық тауқыметін арқалап, көштің басында, желдің өтінде жүрген азаматтарымыз аз емес. Замана да әр тұста өзіне қажетті ұл қыздарын өмірге әкеліп, сол дәуірдің қозғаушы күші болдырып отырғаны баршаға мәлім.

Себебі марғасқалардың тұтас бір кезеңнің келбетін айқындап, қоғамды алға сүйреген, дамысын жеделдеткен өмір жолын, елге сіңірген ерен еңбегін пайымдай келе оларды замана талабымен туған деген ойға еріксіз келеміз. Міне, осындай тау тұлғаларымыздың бірі – Жәнтекей-Тайлақ рулы Қабдыл Шәбіұлы еді.

Қабаң өзінің іскерлігі мен қабылетінің арқасында ел басқару ісінің өнегелі үлгісі, биік шыңы болып тарихта қалды. Ол басқару саласында «ең, ең» деген жоғарғы рекордтарға ие. Мәселен, 1955 жылдан бастап Баян-Өлгий, Қобда, Хэнтий, Увс,  Хөвсгөл аймақтарының басшысы қызметін 24 жыл бойы үздіксіз атқарып,  еліміз тарихында жергілікті жерді басқару қызметін ең көп атқарған тұлға, жалғыз қазақ ретінде тарихта қалды. Сонымен қатар, қай өлкенің жұмысы жүрмей тұралап тұрса, сол жерге жіберілетін, өзіне сеніп тапсырылған өкіметтік шаруаны шырқ үйіріп, аяғынан тік тұрғызатын іскерлік қасиетін кезінде Ю.Цэдэнбал да аса жоғары бағалап, «біздің өрт сөндірушіміз» деп көтермелеуі – Қабаңның тұғыры биік, өресі кең тұлға екенін айқындайды.

Қабдыл Шәбіұлы 1923 жылы қазіргі Шыңжан-Ұйғыр автономиялық районының Алтай аймағы, Қызылтас өлкесінде дүниеге келіпті. Қаршадайынан әкеден жетім қалған ол қарт әжесі, анасы, інісімен бірге 6 жасында аймағымыздың қазіргі Аққөл өлкесіне қоныс аударады. Бар болғаны 9 жасынан Ақкөл жалғастыру базасында еңбек етіп, нәпақа таба бастайды. Тағдыр тауқыметін кеше жүріп өз бетімен хат танып, 1943 жылы есепші қызметіне тағайындалады.

Қабаңның іскерлік қабылеті жас кезінен көзге түсіп, 1945 жылы аймақтық Партия комитеті жалындаған жасты Моңғол Халық Революциялық жастар комитетіне нұсқаушы, екі жылдан кейін Дене шанақтыру басқармасының басшысы етіп тағайындайды. Ал, 1948 жылы МХРП-на мүшелікке ілесіп, іле шала аймақтық Революциялық Жастар одағының бірінші хатшысы лауазымына көтеріледі. Осылайша өзінің алғырлығы, зейінділігінің арқасында ерте ер жетіп, 1952 жылы Мәскеу қаласындағы Комсомолдар орта мектебіне оқуға жіберіледі.

Мәскеуде 1 жылдай болып оқуын тәмамдап келген Қабаң Орталық партия комитетінің қаулысы бойынша Увс аймағының Революциялық жастар одағының бірінші хатшысына, 1953 жылы партияның Саяси бюросының шешімімен Баян-Өлгий аймағының Халық депутаттар хуралы атқару әкімшілігінің башысы лауазымына тағайындалып, 1959 жылға дейін жұмыстайды. Осылайша ол кісінің ұзақ жылдық басшылық қызметіне жол ашылады.

1959 жылы наурыз айының 8-і күні Кеңестер Одағы Коммунистік партиясының Орталық комитеті жанындағы Партия жоғары мектебіне оқуға түсіп, 1962 жылы оқу орнын үздік үлгеріммен тәмамдайды. Жоғары білім игеріп келген жас маман сол жылдан Хэнтий аймағы атқару әкімшілігінің басшысы, 1964 жылы Увс аймағының Партия комитетінің бірінші хатшысы, 1965 жылдан 1976 жылға дейін Қобда аймағының, 1976-1979 жылдары Хөвсгөл аймағы атқару комитетінің басшысы қызметтерін абыроймен атқарды.

Ол кісінің іскерлігі мен қандай да бір мәселені созбақтап соз бұйдаға салмай дер кезінде шешіп отыратын басты ерекшелігін Сарай Асқанбайұлы өз естелігінде:  «Қабаң басқарған жылдарда аймақтың ісі оңалып, ілгері басып тұрды. Аймақтың жауаптылары ол кісіні «Автомат Қабдыл» деп атап жүрді. Өйткені, іске жауапты, әрі шешімді азамат еді. Қандай шаруаны да тез шешетін. Сондықтан да ел солай айтқан болу керек. Мен аймақ әкіміне 1970 жылдың аяғында тағайындалдым. Үкімет жері маған «Қабаңа барып кеңес ал» деді. Мен Қобдада Қабаңның кеңсесінде 3 күн отырып, анда-мұнда барып шаруасымен танысып, көп үйреніп қайттым» деп аса жоғары бағалайды.

Қабдыл Шәбіұлы алғаш Баян-Өлгий аймағының әкімі болып тағайындалғанда аймақ бойынша 12 бірлестік, 443 мүше, бар болған 14 мың басты ортақ мал болыпты. Әрі аталған бірлестіктер нығайып, аяғынан тұрмаған, халық бірлесіп еңбек етудің мән-маңызын толық түсіне бермеген, малшылар бірлестікке кіруден гөрі жалтарып қалыс қалуды көздейтін аумалы-төкпелі кезең болса керек. Осындай қиын-қыстау шақта аймақ тізгінін ұстаған Қабаң өкімет пен халық көпшіліктің қолдауына сүйеніп, аймақ бойынша бірлестіктендіру қозғалысын өрбітіп, маманды кадрлармен қамтамасыз ету, малшыларға ортақ шаруашылықтың маңызын түсіндіру жұмыстарын пәрменді ұйымдастырады. Нәтижесінде 1959 жылы Қабаң жұмысын өткерерде аймағымыз бойынша 35 бірлестік құрылып, ортақ дәулеттің жалпы сомасы 2 есеге ұлғайып 7,6 миллион төгрөгке жеткен екен. Сонымен қатар, себетті қаша, қора салу жұмысын тиімді ұйымдастырғанның нәтижесінде бірлестіктердегі барлық ұсақ малдың 98 пайызы, ірі қараның 92 пайызы жылы орынжайлы болдырылады.

Қабаңның өзге аймақтарда атқарған жұмыстары да жемісін беріп, мал басы өскен, құрылыс, тете құрылым, өнер, білім беру, мәдениет, т.б. салаларда айтулы табыстарға жеткенін сол кезде бірге жұмыстаған үзеңгілестері өз естеліктерінде мақтанышпен жазады.

1980 жылы денсаулығы сыр беріп, Мәскеу қаласында 2 айдай емделеді. Әрмен қарай жергілікті жерде ауыртпалығы көп жұмыс атқаруы қиынға түскен соң Хөвсгөл аймағының басшысы қызметінен босап, Улаанбаатар қаласында қоныс аударады. Ел астанасында Моңғол Халық Республикасының Министрлер кеңесінде ұйымдастырушы қызметін атқарып жүріп 1989 жылы дүниеден өтеді.

Сурет: Орталық стадионның ашылу рәсімі

Биыл қоғам қайраткері Қабдыл Шәбіұлының дүниеге келгеніне 95 жыл толып отыр. Аталмыш мерейтойға орай аймақтық АӨҚ-ы Басқармаларының қаулысымен Өлгий қаласының Орталық стадионына Қабдыл Шәбіұлының есімі берілді.

Өз өмір тарихын ұлан байтақ Моңғол даласына адал еңбегімен, ақыл парасат, іскерлігімен айшықтап жазып кеткен Қабаңның есімі ел есінде мәңгіге сақталары хақ. Әл талай естеліктер жазылып, жұмыс тәжірибесі зерттелері сөзсіз.

Елін сүйген асыл ердің арман мұраты, үлгі өнегесі жас ұрпаққа ой салып, намысына қамшы басып, шамшырақ болып жана бергей, ағайын.

Журналист Нұрболат Өнерханұлы.

 

Сайт сізге ұнаса “like” басуды ұмытпаңыз!

Моңғолияда

Бүгін Моңғолияда Республика күні

Published

on

26 қараша, KAZNEWS – 1924 жылғы 26 қарашада Моңғолияның тәуелсіз және егемен мемлекет ретінде “Моңғол Халық Республикасы” атауымен орнаған және алғашқы конституциясы қабылданған.

Моңғолия Президенті Халтмаагийн Баттулга халықты “Республика күні”-мен құттықтады.

Моңғолияда жыл сайын бұл мейрамды 26 қарашада атап өтеді. Елде бұл күні халыққа демалыс беріледі.

 

Continue Reading

Моңғолияда

Қазақстан мен Моңғолия COVID-тен кейін тікелей әуе рейстерімен халықаралық автобус қатынасын қалпына келтіреді

Published

on

25 қараша, KAZNEWS. Сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени ынтымақтастық бойынша Қазақстандық-Моңғол үкіметаралық комиссиясының 8-отырысы онлайн режимінде өтті.

Комиссияның Қазақстандық жағын Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрі Бақыт Сұлтанов, Моңғол жағын Моңғолияның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Аюушийн Ариунзаяа басқарды.

Кездесу барысында екіжақты сауда-экономикалық қатынастардың болашағы, сондай-ақ ауыл шаруашылық, инвестиция, кәсіпкерлік, көлік, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау, стандарттау және метрология, мәдениет, спорт, туризм, білім беру салаларындағы ынтымақтастық бағыттары және Қазақстан мен Моңғолия арасындағы шарттық-құқықтық базаны одан әрі дамыту мәселелері талқыланды.

Екіжақты сауда-экономикалық қатынастарды дамыту және экспорттық әлеуетті арттыру мақсатында тараптар көрмелер, дөңгелек үстелдер мен жәрмеңкелер өткізіп тұру жөнінде уағдаластыққа қол жеткізді.

Тараптар ауыл шаруашылығы саласындағы қазақстандық-моңғол ынтымақтастықты тереңдету, атап айтқанда екі елдің ғылыми-зерттеу ұйымдарының өзара әрекеттестігінің маңыздылығын атап өтті.

Сонымен қатар, туризм және мәдениет мәселелерін көтере отырып, осы салалардағы екіжақты перспективалы ынтымақтастық бойынша ой бөлісті. Бұл ретте, COVID-19 пандемиясына байланысты эпидемиологиялық ахуал тұрақталғаннан кейін «Нұр-Сұлтан – Улаанбаатар» және «Алматы – Улаанбаатар» тікелей әуе рейстерін, сондай-ақ «Өлгий – Алматы – Өлгий» халықаралық автобус қатынасын қалпына келтіруді, өзара мәдени-гуманитарлық іс-шаралар өткізуді талқылады.

Кездесу қорытындысы бойынша Сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық және мәдени ынтымақтастық жөніндегі екіжақты үкіметаралық комиссияның хаттамасына қол қойылды.

Үкіметаралық комиссияның келесі отырысы 2022 жылы Улаанбаатарда өткізіледі.

***

Казахстан, Монголын Засгийн газар хоорондын комиссын ээлжит 8 дугаар хуралдаан болж өндөрлөв

2020 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдөр Худалдаа-эдийн засаг, шинжлэх ухаан-технологийн болон соёлын хамтын ажиллагааны тухай казахстан, монголын засгийн газар хоорондын комиссын 8 дахь хуралдаан цахим хэлбэрээр зохион байгуулагдав.
Уулзалтанд Казахтаны талыг Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Худалдаа, интеграцын сайд Бахыт Султанов, Монголын талыг Монгол Улсын Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Аюушийн Ариунзаяа нар даргаллаа.
Хуралдааны үеэр, талууд хоёр улсын худалдаа-эдийн засгийн хамтын ажиллагааны ирээдүй, түүнчлэн хөдөө аж ахуй, хөрөнгө оруулалт, бизнес эрхлэлт, авто тээвэр, соёл, спорт, аялал жуулчлал болон боловсролын салбарын хамтын ажиллагааны чиглэлүүд, мөн Казахстан-Монгол хоорондын хууль эрх зүйн орчныг цаашид улам хөгжүүлэх асуудлуудын талаар хэлэлцэв.
Уулзалтаар, хоёр талт худалдаа-эдийн засгийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх, экспортын чадавхыг нэмэгдүүлэх зорилгоор цаашид үзэсгэлэн болон үзэсгэлэнт худалдаа, дугуй ширээний уулзалтууд зохион байгуулахаар тохиролцов.
Түүнчлэн талууд хөдөө аж ахуйн салбарын хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх, тухайлбал хоёр улсын эрдэм шинжилгээний байгууллагуудын харилцан хамтын ажиллагаа нь чухал болохыг цохон тэмдэглэв.
Үүнээс гадна, аялал жуулчлал болон соёлын асуудлуудыг хөндөж, тус салбаруудын хамтын ажиллагааны талаар санал солилцов. Үүнд, КОВИД-19 цар тахлын нөхцөл байдал тогтворжсоны дараа “Нур-Султан – Улаанбаатар” болон “Алматы – Улаанбаатар” чиглэлийн шууд нислэгүүдийг, түүнчлэн “Өлгий – Алматы – Өлгий” чиглэлийн олон улсын тээврийн харилцааг сэргээх, соёл-хүмүүнлэгийн харилцан арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулах талаар дэлгэрэнгүй санал солилцлоо.
Хуралдааны эцэст, талууд Худалдаа-эдийн засаг, шинжлэх ухаан-технологийн болон соёлын хамтын ажиллагааны тухай Засгийн газар хоорондын комиссын протоколд гарын үсэг зурав.
Засгийн газар хоорондын комиссын дараагийн ээлжит хуралдаан 2022 онд Улаанбаатар зохион байгуулагдана.

***

About the 8th meeting of the
Kazakh-Mongolian Intergovernmental Commission

On November 25, 2020, the 8th meeting of the Kazakh-Mongolian Intergovernmental Commission on Trade, Economic, Scientific, Technical and Cultural Cooperation was virtually held.
The virtual meeting of the Commission was co-chaired by the Minister of Trade and Integration of the Republic of Kazakhstan Bakhyt Sultanov, and the Minister of Labor and Social Protection of Mongolia Ayush Ariunzaya.
During the meeting, parties exchanged views on the prospects of bilateral trade and economic relations, as well as areas of cooperation in the field of agriculture, investment, entrepreneurship, transport, labor and social protection, standardization and metrology, culture, sports, tourism, education and issues of further development of legal bases between Kazakhstan and Mongolia.
In order to develop bilateral trade and economic relations and increase export potential, the parties agreed to periodically hold exhibitions, roundtables and trade fairs.
The parties noted the importance of deepening Kazakh-Mongolian cooperation in the field of agriculture, in particular, further interaction between research organizations of the two countries.
Along with this, there was discussed issues of tourism and culture, outlined the prospects for bilateral cooperation in these areas, namely the resumption of direct flights «Nur-Sultan – Ulaаnbaatar» and «Almaty – Ulaаnbaatar», as well as the international bus service «Ulgii – Almaty – Ulgii» after the stabilisation of the epidemiological situation with the COVID-19 pandemic, as well as the mutual holding of cultural and humanitarian events.
At the end of the meeting, the Protocol was signed as the result of joint work of the Intergovernmental Commission on Trade, Economic, Scientific, Technical and Cultural Cooperation.
The next meeting of the Intergovernmental Commission will be held in 2022 in Ulaanbaatar.

Continue Reading

Моңғолияда

Сэлэнгэ аймағында коронавирус жұқтырғандар саны 96-ға жетті

Published

on

22 қараша, KAZNEWS. ЖАЗҰОрталығы (ХӨСҮТ)-ның бөлім басшысы А.Амбасэлмаа “Бүгінгі сағат 11:00 -дан кейінгі мәліметтермен бөлісейін. Бұл уақытта 21 адам коронавирусқа шалдығып, ел бойынша ауырғандар саны 629-ға жеткен. Жазылып шыққандар саны 340.

Сағат 11:00 ден кейін Улаанбаатар қаласы және Дархан-Уул, Орхон, Дорноговь, Говьсүмбэр аймақтарында инфекция жұқтырғандар тіркелген жоқ. Ал Сэлэнгэ аймағында 21 адамнан коронавирус анықталды. Сэлэнгэ аймағында ауру жұқтырғандар саны 96 -ға жетті. Сырттан тасымалданбаған жағдайды қоспағанда ел ішінде коронавирус инфекциясын жұқтарған 193 жағдай тіркеліп отыр.

Сэлэнгэ аймағының орталығы Сүхбаатар қаласы мен Мандал ауылында науқастар тіркелген.”-деді.

Continue Reading

Моңғолияда

Dostyk-2020: Әлеуметтік жағдайы төмен отбасыларға көмек көрсетілді

Published

on

21 қараша, KAZNEWS. Қайырымды жастар әлеуметтік жағдайы төмен азаматтарға көмек қолын созып, “Dostyk-2020” деп аталатын қайырымдылық іс-шарасын ұйымдастырды. Әлеуметтік желіде ұйымдастырушысы Amanay Amankaa төменгі жазбаны қалдырған.

“Қайырлы күн ағайындар 🙂

Біздің коллективтің бастамасымен ұйымдастырылған “Dostyk-2020” қайырымдылық іс-шарасы 8 күнге жалғасып аяқталды. 5 күн дайындық жұмыстары жасалып, соңғы 3 күн ішінде Өлгий қаласының барлық ауылдарынан әлеуметтік жағдайы төмен 50 отбасыға көмегімізді жеткізіп бердік.

Әр отбасыға қой еті, 25 келі ұн, макарон, күріш, май, тұз, пішен, бауырсақ, 20 дана бетперде, сабын, картоп, сәбіз, ағаш отыны және көп балалы отбасыға киім кешек, денсаулығы осал азаматтарға дәрі-дәрмек алуға дайын ақшалай көмек көрсеттік.
“Dostyk-2020” қайырымдылық шарасы аясында әр отбасыға 200-250 мың төгрөг, 50 отбасыға барлығы 10.000.000 төгрөг жұмсалды.”-деді.

Және де желі қолданушысы қайырымдылық шарасына қолдау көрсеткен компаниялар мен азаматтардың есімдерін жариялаған.

Continue Reading
Advertisement

Сөзге тиек

Әлемде2 weeks ago

Тұңғыш рет “Үркер” ұлттық журналистика сыйлығы шетелдегі қазақ тілді БАҚ-қа берілді

13 қараша Нұр-Сұлтан қаласында баспа, радио және интернет-журналистика саласындағы «Үркер – 2020» ұлттық сыйлығының жеңімпаздарын марапаттау рәсімі өтті. Биыл «Отандастар...

Әлемде3 months ago

Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы Құрметті отандастар! Құрметті Парламент палаталарының төрағалары, депутаттар, Үкімет мүшелері! Парламенттің кезекті сес­сия­сының жұмысы...

Әлемде3 months ago

ТАҒЫЛЫМЫ ЕРЕН БІЛІМ МЕКЕНІ

Қымбатты достар! Биыл Шетелдіктердің тілдік және жалпы білім беру дайындығы кафедрасының 35 жылдық мерейтойы! Осы айтулы мерекемен Сіздерді шын жүректен...

Әлемде6 months ago

Маусымның соңында Қазақстан мен Түркия арасындағы әуе қатынасы қайта қалпына келеді

Маусым айының соңында Қазақстан және Түркия арасындағы халықаралық рейс қайта қалпына келеді. Бұл туралы Қазақпарат хабарлады. Халықаралық рейстерді кезең-кезеңімен жандандыру...

Әлемде6 months ago

Мэнни Пакьяо президент сайлауына түседі

KAZNEWS – Жартылай орта салмақта WBА бұрынғы чемпионы Мэнни Пакьяо 2022 жылы өтетін Филиппин президентін сайлауына үміткер болады. Дәл қазіргі...

Әлемде6 months ago

Түркия 31 елге шекарасын ашты

KAZNEWS – 20 мамырдан бастап медициналық мекемелерде емделу үшін 31 елдің азаматтарына Түркия шекарасынан өтуге рұқсат берілді. Бұл туралы Ийгл...

Әлемде6 months ago

Қазақстан астық пен ұн экспортына қойылған шектеуді алып тастайды

Спутник ақпараттық агенттігінің хабарлауынша, Қазақстанда 1 маусымнан бастап бидай, ұн және басқа азық-түлік өнімдерінің экспорты жанданады. “Төтенше жағдай аяқталып, еліміз...

Әлемде7 months ago

Ким Жон Ун қайтып келді

Солтүстік Кореяның көшбасшысы Ким Жон Ун 20 күннен кейін алғаш рет көпшілікті қамтыған іс-шараға қатысты. Солтүстік Кореядағы орталық ақпараттық агенттігі...

Статистика

  • 502
  • 13,725
  • 207,058

Басты назарда