Connect with us

Моңғолияда

ТАРИХ: 1911 – 2019 аралығындағы доңыз жылында есте қалған оқиғалар

Published

on

Бүркітші ескерткіші, Өлгий қаласы. Photo: Umirbyek Khabai

KAZNEWS – Доңыз – жыл қайырудың соңғы жылы. Кейбір түркі елдері мұны «Қара киік жылы» деп те атайды. Бұл жылды халық пəле-жала көп болады деп жақсы атамаса да, көбіне ол тарихта өте жайлы, тыныш жыл болған.
Сонымен, доңыз жылы аймағымыз үшін қандай жыл? Тарихи шегініс жасап, осы жылдардағы оқиғаларға қысқаша шолу жасап көрелік.

1911 жылы
1911 жылы 200 жыл бойы Манжурия билігінде болып келген Моңғол жері дербес Боғда (Моңғол) хандығын құрады. Басқа аймақтар секілді Цинь үкіметінің құрамында болып келген Қобда өлкесі Моңғол мемлекетінің құрамына енді.

1923 жылы
1923 жылы Шеруші және Шыбарайғыр хошуундары орнаған. Ақбалшықта (қаз. Улаанхус сумыны) жүн мойкасы ашылып 300 ге жуық адам жұмыспен қамтамасыз етілген.

1935 жылы
Налайх Улаанбаатар арасындағы темір жол желісі салынған.
Ресей мен Моңғолия арасындағы Қызылүй кеден бекетінде 10 бөлмелі ағаш үй салынып, қызыл жосамен бояған. Халық осы кезден бастап «Улаанбайшинт» яғни «Қызыл үй» деп атап кеткен.

1947 жылы
Моңғолия Ұлттық Университетіне қазақ жастары ілесе бастаған. Бұл жылы аймағымызда Қол өнершілер одағы құрылған.

1959 жылы
1959 жылы 1 маусымда аймақтық студент-жастарының алғашқы фестивалі ұйымдастырылған.
Ел бойынша мәдени ағартушылық басталды.
Алтай сұмыны орнады.
Желтоқсанда, Дэлүүн сұмынының «Октябрь-39» бірлестігінің қойшысы Нуға Темірханұлы Моңғол Халық Республикасының «Еңбек батыры» атағын алған. Нуға Темірханұлы Баян-Өлгий аймағының алғашқы, Моңғолияның оныншы «Еңбек батыры» деп тарих парағына жазылды.
Аймақтық Музыкалы драма театрында домбыра оркестрі орнап алғашқы концертін жасаған. Домбыра оркестрінің ұстазы ретінде Қазақстаннан Қабидолда Тастанов арнайы шақырумен келіп жұмыстаған.
1959 жылы Саяси кеңестің 334-ші қаулысы бойынша 1960 жылы Баян-Өлгий аймағы орнауының 20 жылдық мерей тойын атап өтуге рұқсат берілген.

1971 жылы
Бұлғын сұмындық «Салтанат» бірлестігімен Өлгий қалалық жалпы білім беретін 1-ші мектебі «Алтын жұлдыз» орденімен марапатталды.

1983 жылы
Қарашаның 5 күні АН-2 ұшағымен Алтай, Дэлүүн, Цэнгэл, Толбо, Ногооннуур, Алтанцөгц, Баяннуур, Улаанхус, Ақсу арасанына жолаушы тасымалдай бастаған. Ұшқыштары Цогтсайхан, З.Болат, Қ.Жәнібек қатарлы азаматтар болған.

1995 жылы
Моңғолияға қазақ көшін бастаған билердің бірі Жылқышы Ақтайұлының 170 жылдығын атап өткен.
Баян-Өлгий аймағының халқының саны 78189 болған.

2007 жылы
Баян-Өлгий аймағының халқының саны 2004 жылы 99 мың 111 ге жеткен. Ал, 2005-2007 жылдары аралығында 99,1 мың адамнан 92,0 мың болып кеміген. Бұл сан тіптен, 2010 жылы 88727 болған.
Ұлттық статистика комитетінің мәліметтеріне сүйене отырып зерттеп көрсек, соңғы 15 жылда Баян-Өлгий аймағының халық саны 4294 адамға ғана өзгереді. Ал, бұл жылдарда 20 мыңға жуық адам өзге өлкелерге қоныс аударған.
Халық санының бұлай кемуіне алыс, жақын жерлерге қоныс аудару процессінің артуы әсер еткені көрініп тұр.
Ал, 2018 жылғы соңғы мәлімет бойынша 103,4 мыңға жеткен.

2019 жылы
Бұл жыл елімізге өз жақсылығын ала келсін деген тілектеміз. Доңыз жылы құтты, берекелі болсын!

Моңғолияда

Аймақ халқының саны 103100 адамға жетті

Published

on

Photo: Erzada-tour.com

KAZNEWS – 2018 жылғы соңғы статистикалық мәлімет бойынша Баян-Өлгий аймағының халқының саны 103100 адамға жетті. Жыл соңына дейін 1500 адамға көбейіп, 1,5% -бен өскен.

Халықтың демографиялық жағдайы туралы нақты талдау берсек, 2018 жылы 2919 сәби дүниеге келген. Бұл көрсеткіш өткен жылғыдан 70 –ке артқан.

Жалпы халықтың 34,7 пайызын 15 жасқа дейінгі балалар, 5,4 пайызын 60 – жастан жоғары азаматтар иеленіп отыр. Аймақ халқының 60 пайызын 16-59 жас аралығындағы азаматтар иеленеді.

Ал, Баян-Өлгий аймағының экономикалық белсенді халықтың саны бойынша батыс Моңғолияда бірінші орында тұр. Жұмыссыздық деңгейінің үлесі өңірде 9 пайызға жеткен.

Continue Reading

Моңғолияда

Улаанбаатар қаласына үлгі болған Б.Мәдет ақсақал

Published

on

Via MNB

KAZNEWS – Улаанбаатар қаласының өзекті мәселерінің бірі түтін. Қомақты қаржылар бөлініп,  көптеген жобалар жүзеге асып жатқанымен түтіннен арыла алмай отыр.

Олай болса бұл күндері Улаанбаатар қаласы Сонгино-хайрхан районы, 3-ші микрорайонда өмір сүретін Б.Мәдет ақсақал ауылдастарына үлгі көрсетіп отыр. Ол, жылу жүйесін көмірмен емес электр қуатымен шешкен.

 

Continue Reading

Моңғолияда

С.Арманбек Жәутіков олимпиадасының қола жүлдегері атанды

Published

on

Суретте Арманбек Солтанмұратұлы, 2019ж, Алматы қаласы

Алматыда 15-халықаралық Жәутіков олимпиадасы мәресіне жетті, деп хабарлайды KazNEWS «Хабар 24» агенттігіне сілтеме жасап.

5 күн бойы Қазақстан, Моңғолия, Ресей, Түркия, Индонезия, Болгария, Румыния, Сербия, Өзбекстан сияқты әлемнің 18 елінен келген 538 дарынды оқушы математика, физика және информатика пәндерінен білімдерін сынға салды.

Асқар Жұмаділдаев, ҚР ҰҒА академигі: – Балалардың қабілеті жылдан-жылға өсіп келеді. Алғашқы кезде 4-5 мемлекет болса, биыл 18 мемлекет болды. Бұл әлемдегі ең мықты олимпиадалардың тізіміне енді. Румыниядан, болгариядан ылғи келеді. Олардың келетін себебі, өйткені мұның беделі өте жоғары. Одан ұтсаң, дипломның күші мықты болады.

Айта кетейік, дәстүрлі білім сайысында биыл Моңғолиядан 28 оқушы, 8 ұстаз қатысты.

Халықаралық олимпиада қорытындысы бойынша оқушылар 3 алтын, бір күміс, үш қола медаль иеленсе, ұстаздар бір күмісті қанағат тұтты.

Жарысқа қатысқан оқушылардың арасынан Моңғол-Түрік лицейінің оқушысы Арманбек Солтанмұратұлы қола жүлдеге ие болды.

Арманбек Солтанмұратұлы 2011 жылғы дүниежүзілік математика олимпиадасының қола жүлдегері Еркеқұлан Бағдатұлының шәкірті екенін айта кеткеніміз жөн болар.

Kaznews

Continue Reading

Title

Әлемде4 days ago

Қытайда Еуропаның 12 қаласының көшірмесін тұрғызған

Қытайдың Huawei компаниясы Дунгуань қаласының жанынан еуропалық қалалардың көшірмесін тұрғызып жатыр. Huawei компаниясы 12 қаланың танымал ғимараттарын тұрғызған. Тіпті, трамвай...

Әлемде2 weeks ago

ҚазҰУ-дың «Алатау» қысқы бағына саяхат

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті көптеген халықаралық жобалардың бірі жасыл технологияларды енгізуде ғылым мен техниканың озық жетістіктерін пайдалану бойынша мақсатты...

Моңғолияда2 weeks ago

Моңғолия азаматтары 61 елге визасыз бара алады

KAZNEWS – 2019 жылы Моңғолия азаматтары әлемнің 61 еліне визасыз қатынай алады. Еліміз индексте 79-шы орында яғни Африкада орналасқан Бенин Республикасымен...

Мен кәсіпкермін2 weeks ago

Инфографика: Моңғолияда 10,000 вебсайт бар

Сайттың интернеттегі адресін домен деп атайды. Сіздің дәл қазір оқып отырған сайтыңыздың адресі kaznews.mn, бұны адрес ретінде де сайттың аты...

Лайфстайл2 weeks ago

Билл Гейтс табысты болудың құпиясымен бөлісті

Microsoft корпорациясының негізін қалаушылардың бірі Билл Гейтс табысқа жетудің негізгі құпияларымен бөлісті. Естеріңізге салайық, 1955 жылы 28 қазанда өмірге келген...

Мен кәсіпкермін2 weeks ago

2017-2024 жылдың трендтік IT-мамандықтары

CareerCast сайтының командасы АҚШ-та әйгілі болған еңбек және бос жұмыс орындарының ІТ-нарығын сараптап, жұмыс берушілер үшін маңызды және еңбек ақысы...

Лайфстайл2 weeks ago

Әлеуметтік желіде балалардың суреттерін не үшін бөліспеу керек?

Бүгінгі күнде әлеуметтік желі культі деген тұжырым өріс алып келе жатыр. ХХІ ғасырда пайда болған бұл сөз келесі іс-әрекеттермен түсіндіріледі:...

Әлемде3 weeks ago

Білім берудің жаңа көкжиегі: кафедра тынысы

Рухани жаңғыру мен жаңаруда,еліміздің дамудың жаңа деңгейіне көтерілуінде білім берудің рөлі зор. Ғылым биігіне көтерілуде, білім беруде және жас ұрпақты...

Сөзге тиек

Advertisement

Өзекті