Connect with us

Моңғолияда

ТАРИХ: 1911 – 2019 аралығындағы доңыз жылында есте қалған оқиғалар

Published

on

Бүркітші ескерткіші, Өлгий қаласы. Photo: Umirbyek Khabai

KAZNEWS – Доңыз – жыл қайырудың соңғы жылы. Кейбір түркі елдері мұны «Қара киік жылы» деп те атайды. Бұл жылды халық пəле-жала көп болады деп жақсы атамаса да, көбіне ол тарихта өте жайлы, тыныш жыл болған.
Сонымен, доңыз жылы аймағымыз үшін қандай жыл? Тарихи шегініс жасап, осы жылдардағы оқиғаларға қысқаша шолу жасап көрелік.

1911 жылы
1911 жылы 200 жыл бойы Манжурия билігінде болып келген Моңғол жері дербес Боғда (Моңғол) хандығын құрады. Басқа аймақтар секілді Цинь үкіметінің құрамында болып келген Қобда өлкесі Моңғол мемлекетінің құрамына енді.

1923 жылы
1923 жылы Шеруші және Шыбарайғыр хошуундары орнаған. Ақбалшықта (қаз. Улаанхус сумыны) жүн мойкасы ашылып 300 ге жуық адам жұмыспен қамтамасыз етілген.

1935 жылы
Налайх Улаанбаатар арасындағы темір жол желісі салынған.
Ресей мен Моңғолия арасындағы Қызылүй кеден бекетінде 10 бөлмелі ағаш үй салынып, қызыл жосамен бояған. Халық осы кезден бастап «Улаанбайшинт» яғни «Қызыл үй» деп атап кеткен.

1947 жылы
Моңғолия Ұлттық Университетіне қазақ жастары ілесе бастаған. Бұл жылы аймағымызда Қол өнершілер одағы құрылған.

1959 жылы
1959 жылы 1 маусымда аймақтық студент-жастарының алғашқы фестивалі ұйымдастырылған.
Ел бойынша мәдени ағартушылық басталды.
Алтай сұмыны орнады.
Желтоқсанда, Дэлүүн сұмынының «Октябрь-39» бірлестігінің қойшысы Нуға Темірханұлы Моңғол Халық Республикасының «Еңбек батыры» атағын алған. Нуға Темірханұлы Баян-Өлгий аймағының алғашқы, Моңғолияның оныншы «Еңбек батыры» деп тарих парағына жазылды.
Аймақтық Музыкалы драма театрында домбыра оркестрі орнап алғашқы концертін жасаған. Домбыра оркестрінің ұстазы ретінде Қазақстаннан Қабидолда Тастанов арнайы шақырумен келіп жұмыстаған.
1959 жылы Саяси кеңестің 334-ші қаулысы бойынша 1960 жылы Баян-Өлгий аймағы орнауының 20 жылдық мерей тойын атап өтуге рұқсат берілген.

1971 жылы
Бұлғын сұмындық «Салтанат» бірлестігімен Өлгий қалалық жалпы білім беретін 1-ші мектебі «Алтын жұлдыз» орденімен марапатталды.

1983 жылы
Қарашаның 5 күні АН-2 ұшағымен Алтай, Дэлүүн, Цэнгэл, Толбо, Ногооннуур, Алтанцөгц, Баяннуур, Улаанхус, Ақсу арасанына жолаушы тасымалдай бастаған. Ұшқыштары Цогтсайхан, З.Болат, Қ.Жәнібек қатарлы азаматтар болған.

1995 жылы
Моңғолияға қазақ көшін бастаған билердің бірі Жылқышы Ақтайұлының 170 жылдығын атап өткен.
Баян-Өлгий аймағының халқының саны 78189 болған.

2007 жылы
Баян-Өлгий аймағының халқының саны 2004 жылы 99 мың 111 ге жеткен. Ал, 2005-2007 жылдары аралығында 99,1 мың адамнан 92,0 мың болып кеміген. Бұл сан тіптен, 2010 жылы 88727 болған.
Ұлттық статистика комитетінің мәліметтеріне сүйене отырып зерттеп көрсек, соңғы 15 жылда Баян-Өлгий аймағының халық саны 4294 адамға ғана өзгереді. Ал, бұл жылдарда 20 мыңға жуық адам өзге өлкелерге қоныс аударған.
Халық санының бұлай кемуіне алыс, жақын жерлерге қоныс аудару процессінің артуы әсер еткені көрініп тұр.
Ал, 2018 жылғы соңғы мәлімет бойынша 103,4 мыңға жеткен.

2019 жылы
Бұл жыл елімізге өз жақсылығын ала келсін деген тілектеміз. Доңыз жылы құтты, берекелі болсын!

Моңғолияда

«Моңғолия қазақтары: танымал тұлғалар» кітабының тұсаукесері өтті

Published

on

KAZNEWS – 11-12 шілде де Елші Ж.Әділбаев Моңғолияның Баян-Өлгий аймағы құрылуының 80-жылдық мерейтойына қатысты.
Мерейтой аясында аймақтың әкімі А.Ғылымхан, жергілікті Мәслихаттың төрағасы Д.Бауыржан және Қазақстанның осы аймақтағы Құрметті консулы лауазымына үміткер Н.Бейбітханмен ресми кездесулер өткізілді. Атап айтқанда, аталған кездесулер барысында жақында болып өткен Моңғолияның Парламентіне сайлаудың нәтижелері туралы пікір алмасылып, әлемдік пандемияның салдары және оның аймақтың тұрғындарына кері әсері, екіжақты сауда-экономикалық іс-шаралардың кейінге қалдырылуы, Қазақстаннан әкелінетін тауарлардың азаюы, елімізден 500 жуық студентті Моңғолияға жеткізу мәселелері талқыланды.
Бұдан басқа, осы аймақта уақытша мекендеген қазақстандық азаматтар мен кезінде еліміздің азаматтығынан шығып, Моңғолияның азаматтығын ала алмай отырған тұлғалармен, сондай-ақ Баян-Өлгий басшылығының өтініші бойынша балалары ҚР жоғарғы оқу орындарында оқитын және коронавирус пандемиясына орай елімізде карантинде қалып қалған студенттердің ата-аналарымен сұхбаттар өткізілді.
Елші мерейтой аясында ұйымдастырылған Ікей-батырдың ескерткіші мен «Аймақтың 80 жылдық тарихы» атты фотокөрмесінің ашылу салтанатына қатысып, мерекелік жиналыста сөз сөйлеп, қандастарымызды мерейтоймен құттықтап, әкім А.Ғылымханға ҚР Сыртқы істер министрі М.Тлеубердінің құттықтауын табыстады. Бұған қоса, осы ісшара барысында Елшілік дайындаған «Моңғолия қазақтары: танымал тұлғалар» кітабы мерейтойға сыйлық ретінде сыйға тартылып, кітаптың тұсакесері өткізілді.

ҚР-ның Елшілігі

Continue Reading

Моңғолияда

ҚР-ның Елшісі Жалғас Әділбаев құттықтау жолдады

Published

on

Құрметті моңғол достарымыз!

Моңғол халқын даңқты тарихын бейнелейтін «Наадам» ұлттық мерекесімен және Моңғолияның халық революция күнімен шын жүректен құттықтаймын.
Тамаша және қызықты ежелгі «Наадам» мейрамы қазіргі Моңғолияда өзінің салт-дәстүрлерімен әдет-ғұрыптарын жоғалтпаған ұлттық мереке болып табылатынын қуанышпен атап өтемін.
Қазақстандық-моңғол қатынастарының қазіргі деңгейін жоғары бағалай отырып, екі елдің игілігі үшін осы қатынастардың одан әрі дамуымен тереңдей түсуіне күш саламыз.
Қазақстанмен Моңғолия халықтары арасындағы өзара түсіністікпен екі мемлекеттің арасындағы достық қатынастардың тиімді дамуын қанағаттанушылықпен атап өтемін.
Моңғолия Қазақстан үшін жақсы дос және сенімді серіктес, ал екі ел әр түрлі салалардағы өзара әрекеттестікті тереңдету үшін елеулі әлеуетке ие.
COVID-19 пандемиясының қаупіне қарамастан, «Наадам» мерекесі биыл да әсерлі де ұмытылмас мереке болатынына кәміл сенемін. Моңғол халқына гүлдену, өркендеу және көтеріңкі көңіл-күй тілеймін.

Құрметпен,

Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы
Төтенше және Өкілетті Елшісі
Жалғас Әділбаев

Continue Reading

Моңғолияда

Моңғолияда карантин режімі 15 шілдеге дейін созылды

Published

on

KAZNEWS – Моңғолияда карантин режімі 30 маусымға дейін созылған болатын. Мемлекеттік Төтенше жағдайлар комиссиясының отырысында коронавирустен сақтану үшін енгізілген карантин режімінің мерзімін созу мәселесін талқылады.

Мемлекеттік Төтенше жағдайлар комиссиясынан ел аумағына енгізілген карантин режімін қайтадан 15 шілдеге дейін созу туралы шешім қабылданды.

Continue Reading

Моңғолияда

2021 жылғы Президент сайлауына түсетін партиялар

Published

on

Келесі жылы Моңғолия Президентінің кезекті сайлауы өтеді. Конституция бойынша Парламенттегі партиялар Президент сайлауына өз үміткерлерін ұсына алады. Конституцияның 31.2 –бабында «Мемлекеттік Ұлы Хуралда орын алған партия жеке немесе бірлескен түрде Президентке бір адамды ұсынады» -делінген.

Сондықтан Моңғолия Парламентінің 2020 жылғы кезекті сайлауында орын алған Моңғол халық партиясы, Демократиялық партиясы, Моңғол халық революцияшыл партиясы, ХҮН партиясы үміткерлерін ұсынуға құқылы.

Конституцияға енгізілген өзгерістер бойынша «Президентке 50 жасқа толған, ел аумағында кемінде 5 жыл тұрған, Моңғолия азаматын алты жыл мерзімге бір рет ғана сайлайды» -делінген.

Continue Reading
Advertisement

Сөзге тиек

Әлемде1 month ago

Маусымның соңында Қазақстан мен Түркия арасындағы әуе қатынасы қайта қалпына келеді

Маусым айының соңында Қазақстан және Түркия арасындағы халықаралық рейс қайта қалпына келеді. Бұл туралы Қазақпарат хабарлады. Халықаралық рейстерді кезең-кезеңімен жандандыру...

Әлемде1 month ago

Мэнни Пакьяо президент сайлауына түседі

KAZNEWS – Жартылай орта салмақта WBА бұрынғы чемпионы Мэнни Пакьяо 2022 жылы өтетін Филиппин президентін сайлауына үміткер болады. Дәл қазіргі...

Әлемде2 months ago

Түркия 31 елге шекарасын ашты

KAZNEWS – 20 мамырдан бастап медициналық мекемелерде емделу үшін 31 елдің азаматтарына Түркия шекарасынан өтуге рұқсат берілді. Бұл туралы Ийгл...

Әлемде2 months ago

Қазақстан астық пен ұн экспортына қойылған шектеуді алып тастайды

Спутник ақпараттық агенттігінің хабарлауынша, Қазақстанда 1 маусымнан бастап бидай, ұн және басқа азық-түлік өнімдерінің экспорты жанданады. “Төтенше жағдай аяқталып, еліміз...

Әлемде2 months ago

Ким Жон Ун қайтып келді

Солтүстік Кореяның көшбасшысы Ким Жон Ун 20 күннен кейін алғаш рет көпшілікті қамтыған іс-шараға қатысты. Солтүстік Кореядағы орталық ақпараттық агенттігі...

Әлемде2 months ago

Президент сайлауын пошта арқылы өткізуге дайындалып жатыр

Польша үкіметі пандемия аяқталмаса да, 10 мамырда президенттік сайлау өткізуге тәуелкел етіп отыр. Сайлау белгіленген күнді өзгертпейтін болды. Пошта арқылы...

Әлемде3 months ago

Әлемдегі ең таза қала аталды

Австрияның Вена қаласы әлемдегі ең таза қалалардың рейтиінгінде көш бастады, – деп хабарлайды Tengrinews .kz. Дереккөз мәліметінше, Венада қоғамдық көлік...

Әлемде3 months ago

Атажұрттағы аталылар шаңырағы

“Атажұртым шалғайда, Асыға жетер күн қайда?” -деп аталар әңгімесін бастағанда буырыл сақалдары сағыныштың мөлдір кермегіне малшынып шыға келуші еді. Құтты...

Статистика

  • 226
  • 10,514
  • 160,595

Басты назарда