Connect with us

Дерек

Сұлтан Тәукейұлының «Сеңгір таулар» романы туралы

Published

on

17 қараша, KAZNEWS. Моңғолияның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, Моңғолия жазушылар одағы сыйлығының иегері, Мемлекет, қоғам қайраткері Сұлтан Тәукейұлының «Сеңгір таулар» романынан үзінді ұсынамыз.

Ғалым, жазушы, аудармашы, драматург Сұлтан Тәукейұлы повесть, драма, әңгіме, роман сияқты әдебиеттің барлық жанрларында жазып, өз оқырманын тәнті еткен кейінгі буынға үлгі боларлық қаламгер.

Жазушының «Арман тау», «Арыстардың арманы», «Алмас қылыш» романдары қазақ оқырмандарына танымал.

Сондай-ақ «Тағылым» атты ғұмырнамалы эссе романы арқылы 2019 жылы Моңғолия Үкімет орнының Д.Нацагдорж атындағы сыйлығына ие болды. Бала кезінен жазушы болуды армандаған. Сол арманы 40 жылдан кейін орындалған. Әдеби бастамасын 1963 жылы алғаш аударма арқылы бастаған. Тарихи тақырыпты таңдаған жазушы алғашқы романның 1-ші кітабы «Сүмбэр уулс» (Көк сеңгір) атпен 1986 жылы, 2-ші кітабы «Уулын шуурга» (Тау бораны) атпен 1991 жылы басылып моңғол тілінде жарық көрді. (Қәзірде Д.Нацагдорж атындағы Ұланбатыр қаласының Орталық кітапханасы хорында маңғол тілінде сақтаулы.)

Сондай-ақ 2006 жылы Моңғолияның таңдамалы шығармаларының 108 томының қатарына енді. 2019 жылы жазушының өз аудармасы бойынша өңдеп, өзгерістер енгізе толықтырыла қазақ тілінде басылды.

Моңғолиядағы қазақтардың 1900 жылдан басталған қоғамдық және саяси құрылымын, халқының тұрмысын, мәдениетін, әдет-ғұрпын баяндайды. Сол кездегі қазақтың алдыңғы қатарлы қайраткерлерін, тарихи тұлғалары келешек ұрпақтар үшін күресін көркем әдеби кейіпкерлер арқылы жеткізеді.

Ең кедей күңнен мемлекет қайраткеріне дейін жоғарлаған Бектас, Мерген сияқылды қазақ пен урианхай халқының тұрмысын бейнеленген. Сондай-ақ сол кездегі монғол қоғамының алғашқы 50 жылындағы өзгерістерді көрсетеді. Революцияға дейінгі феодалдық қоғамның бейнесі, Октябрь төңкеріс әсері, ақ-қызылдың күресі, 1930 жылдардағы халықтық революциядан кейінгі қуғын-сүргін сияқты барлық кезеңді қазақ халқы қалай бастан кешіргенін сол замандағы халық жанашырларының күресуімен Моңғолияның партия органдарының қолдауымен Баян-Өлгий аймағын құрғанымен аяқталады.

КӨКСЕҢГІР (Бірінші кітап)

«Бейқұт өмірді аңсау» атта аңыз немесе бет ашар

Бірінші бөлім. ЕСКЕКСІЗ ҚАЙЫҚ
1. Кір жуып, кіндік кескен жер
2. Салтанат
3. Дау
4. Қарымта
5. Қапаста
6. Реніш пен қуаныш
7. Жат жақсы ағайынан таныс болса
8. Қоңторғай тіршілік
9. Келелі кеңес
10. Қанды кек
11. Тамшы тердің құны
12. Тоғыз жолдың торабы
13. Алыс сапар

Екінші бөлім. БАҚТАЛАС
1. Өткен күндер күмбірі
2. Жолы үлкен адам
3. Құлшаылық
4. Есекдәме
5. Жер мен көктің жеті қаты
6. Әліп, бидің кереметі
7. Қажылық парыз
8. Оралу
9. Өшпенді ел
10. Шожыға барар жол
11. Жау қайда деме жар астында
12. Өрікті көлдің толқыны
13. Бітер істің басына, жақсы келер қасына
14. Ата мекенде
15. Жау жағадан алғанда бөрі етектен алады
16. Құн
17. Қасірет
18. Өліп тірілген адам
19. Сергелдең

Үшінші бөлім. КҮРЕС
1. Алысты көздеген адам
2. Шақырусыз қонақ
3. Үкірдайдың мөрі
4. Жауынның алды дауыл
5. Орнын таппаған билік, опық жеген халық
6. Мешін жылғы жұт
7. Әкемнің қамшысы
8. Өлгий өткелінде
9. Сәтті кездесу
10. Кіші Иван деген кім?
11. Сағсайдың құйғанында
12. Жаралы таулар
13. Қыран бүркіт қияда өледі
14. Аманат
«Ақиқат» әңгіме немесе аяқтау

ТАУ БОРАНЫ (Екінші кітап)
Бірінші бөлім. АЛАН-ЕЛЕҢ
1. Табынар тәңірім
2. Түмен жұрттың тілегі
3. Қыста еріген қар
4. Бөтен есім, бөгде адам
5. Көңілдің нәзік пернесі
6. Бір күнгі танысқы мың күн сәлем

Екінші бөлім. АЛАСАПЫРАН
1. Махаббат қызық мол күндер
2. Шайтанның ойнағы
3. Сағыныш
4. Жаңалықтың жаршысы
5. Қызу әңгіме, қызылкеңірдек талас
6. Үзілмеген үміт
7. Таңғажайып дүние
8. Дырдулы той, дүбірлі түн
9. Алысты жақындатқан күндер
10. Өгдеп келген қонақ
11. Ақбайдың тапқан ақылы
12. Ант
13. Ана жұрт, ата мекен
14. Арылмаған сор, ашылмаған бақ
15. Күздің ащы ыстығы
16. Қаздар қайтып келеді
17. Қобалжу
18. Алтайдан Анадолға дейін
19. Құлазу

Үшінші бөлім. ҚАРА БОРАН
1. Тау бораны
2. Қайта қауышар ма екенбіз?
3. Абақты үйі, азапты тергеу
4. Тарығу
5. Зарығу
6. Торығу
7. Ұмыталмас кездесу
8. Сенім
9. Медеу
10. Тосын қонақ
11. Асыл мұрат

Материалды дайындаған: Рая Жақынбекқызы

Advertisement


Дерек

Кітап мерекесі, ертегілер әлеміне саяхат, сөздік кітап

Published

on

22 мамыр, KAZNEWS. Моңғолия Парламентінің спикері Г.Занданшатардың бастамасымен 20 мамыр күні Өлгий қаласы “Ікей батыр” атындағы орталық алаңда көктемгі “Ұлттық кітап мерекесі” аталып өтті.

31-рет өткізілген кітап мерекесінде ең кішкентай оқырмандармен жасөспірімдерге ертегілер бейнесіндегі кейіпкерлер ойыны мен парад ұйымдастырылды. 

Көрерменге кітап алмасу акциясы мен ең сирек кездесетін кітаптар көрмесі ұсынылып, кітапханаға жанашырлық танытып жүрген азаматтарға арнайы құрмет көрсетілді.

Казньюс ақпарат агенттігі кітап мерекесінде көрермендер назарын ерекше аударған 1 кітапты таныстырмақ.

Ол журналист Самат Насырұлының “Қазақша – моңғолша”, “Моңғолша – қазақша” сөздік кітабы. Аталмыш сөздік кітаптарының әрбіреуінде 20 мыңға жуық сөздік жинақталған.

Бұл кітапты “Абай” кітап дүкені мен аймақтық Байланыс бөлімшесіндегі Пошта дүкенінен алуыңызға болады.

Continue Reading

Дерек

29 жастағы Айсулуу Тыныбекова туралы 29 дерек

Published

on

9 мамыр, KAZNEWS. Қырғыз елінің мақтанышы, еркін күрестен олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, әлемнің екі дүркін чемпионы Айсулуу Тыныбекова 29 жасқа толды. 

Азияның үздік палуаны атанып жүрген Айсулуу туралы 29 қызықты деректі ұсынамыз. 

1. Айсулуу 1992 жылы 4 сәуірде Қырғыз Республикасының Майлуу-Суу қаласында туған. Балалық шағын Тендик қалашығында өткізген.

2. Үйдің 4-ші баласы. Екі әпкесі, бір ағасы және бір інісі бар. 

3. Жастайынан спортпен шұғылданумен қатар газет беттеріне шығуды, телеарнадан көрінуді армандайтын. 

4. Спортқа алғаш анасы әкелген. Айсулуудың отбасы күнде таңертең жүгіруді дәстүрге айналдырған. 

5. Сегізінші сынып бітіргенше ол мектептегі баскетбол құрамасының капитаны болған. 

6. Ал, тоғызыншы сыныпта каратэмен шұғылданған. 

7. Оныншы сыныпта еркін күреспен шұғылдана бастаған. Сол жылы кәсіби деңгейде шұғылдану үшін Бішкекке келген. 

8. Алғашқы мектебінде татами болмағандықтан жаттығуды матрастың үстінде жасап жүрген. 

9. 2009 жылы Айсулуу Тыныбекова алғаш рет Қырғыз құрамасына шақырту алған. Ол сол жылғы ел чемпионатынан күміс жүлде алып қалады. Күрестен біржола кетіп, туған жеріне қатуды ойлаған. Бірақ бапкерлері жібермеген. 

10. Айсулуу Тыныбекова еркін күрестен халықаралық дәрежелі спортшы. 2015 жылы алған.

11. 19 жасында 2012 жылғы Лондон олимпиадасына қатысқан. Қырғыз елінен қыздар арасынан олимпиада ойындарына қатысқан алғашқы палуан атанды. 

12. 2013 жылы Азияның жастар арасындағы чемпионатта қырғыз қыздары арасынан алғаш рет чемпион атанған. 

13. Алғашқы олимпиада ойындарында 13-ші орын. Кейінгі Рио олимпиадасында бесінші орын иеленген. Үндістандық Сакши Маликадан қола медаль үшінгі бәсекеде ұтылып қалған. 

14. Айсулууға 2010 жылдан бері Қырғыздың Еңбек сіңірген жаттықтырушысы Нурбек Изабеков бапкерлік етіп келеді.

15. 2019 жылы Нурсултан қаласында алғаш рет әлем чемпионы атанды. 

16. 2021 жылы тамыздың 4 күні Токио олимпиадасының күміс жүлдегері атанды. 

17. Қырғыз техникалық университетінде экономика факултетінде тәлім алған.

18. Қырғыздың ең көп табыс табатын спортшыларының бірі. Ай сайын мемлекеттен 60 мың сом стипендия алады. Азия ойындарында чемпион атанып “Данк” медаль, 1 млн 250 мың соммен сыйланған. 2016 жылы олимпиада ойындарындағы бесінші орыны үшін мемлекет  1 млн сом берген.

19. Айсулуу қырғыз қыздары арасынан шыққан алғашқы әлем чемпионы. 

20. Қырғыздағы ең көп марапат алған спортшы. Күрестің барлық жарыстарынан медаль алған. Олимпиада, Әлем чемпионаты, Ислам елдері ойындары, Студенттер универсиадасы, Азия ойындары т.б 

21. Америка продюссері Рейчел Сайн ол туралы Aisuluu: Against the Wind фильмін жасаған.

22. Әкесі Болот Тыныбековтың айтуынша Айсулуу есепке өте жақсы болған. 

23. 2012 жылы Ұлттық құрамадағы досымен бірге жасөспірім баланы ұрып соққаны үшін екі жылға шартты түрде бас бостандығынан айырылған. 

24. 2022 жылы сәуір айында Моңғолияда өткен Азия чемпионатында күміс жүлде алған. 

25. 2021 жылы Токио олимпиадасындағы жетістігі үшін Мемлекеттік Манас сыйлығын алған. Сондай-ақ, 10 млн сом, Toyota Rav 4 көлігі берілген. 

26. 2019 жылы Чингиз Айтматов атындағы жылдың Үздік жас спортшысы номинациясын алған. 

27. Парис олимпиадасынан кейін спорттық мәнсабын аяқтап, бапкер болуды қалайды. 

28. Алты жасынан картоп егіп, жеті жасында мал баққан. Таңертең, кешкісін сиыр сауатын, жұмыскер қыз болған. 

29. Олимпиада чемпионы болғанға дейін үйлену тойы болмайды деп мәлімдеген. 

Continue Reading

Дерек

Моңғолия азаматтары 60 елге визасыз бара алады

Published

on

KAZNEWS – 2021 жылдың 1 қазанынан бастап қарапайым паспорты бар Моңғолия азаматы 25 шет мемлекетке 14-90 күнге визасыз баруға құқылы. Ал, дипломатиялық паспорты бар азаматтар 35 елге визасыз бара алады.

Бұл туралы Моңғолияны Сыртқы істер министрлігінің Консулдық қызмет департаментінің consul.mn сайтынан көруіңізге болады.  

Henley & Partners компаниясы жариялаған жаңартылған паспорттар индексінде Моңғолия 81-ші орында яғни Африкада орналасқан Бенин, Руанда Республикасымен бірдей көрсеткішке ие болды. Бұл индексте 2021 жылы 87-ші, 2020 жылы 78-ші орында болған.

Зерттеулерге сәйкес, Индексте Жапония мен Сингапур көш бастап тұр. Бұл елдің азаматтары әлемнің 192 еліне визасыз бара алады. Екінші орында Германия мен Оңтүстік Корея тұр. Бұл елдің азаматтары 190 елге визасыз барады. Үздік үштікте Финландия, Италия, Люксембург, Испания жайғасты. Бұл елдің азаматтары 189 елге визасыз бара алады.

Инвестициялар арқылы азаматтық алу бағдарламалары бар елдер жоғары орындарға ие. Мысалға, Мальта әлемнің 182 еліне визасыз баруға қол жеткізе отырып, индексте 7-ші орынды иеленіп тұр.

Ал, көршілес Ресей Федерациясы 49-шы орында 117 елге, Қытай Халық Республикасы 66-шы орында 79 елге, Қазақстан Республикасы 69-шы орында 75 елге визасыз қатынайды.

Continue Reading

Дерек

Оңтүстік Корея Моңғолиялық туристер үшін 30 күн визасыз режимге көшті

Published

on

Оңтүстік Корея үкіметі маусымның 1 күнінен бастап Моңғолия, Вьетнам, Филиппин, Индонезия қатарлы елдің 5 және одан жоғары құраммен келетін туристер үшін 30 күн визасыз режимге көшті. Бұл туралы «Ikon.mn» хабарлады.

Осылайша Моңғолия азаматтары Корея Республикасына 30 күннен аспайтын мерзімге визасыз қайта кіре алады. Бұл жеңілдік тек Яньян (Yangyang) әуежайы арқылы келетін туристерге ғана беріледі.

Яньян Оңтүстік Кореяның солтүстік-шығысында орналасқан Ганвон облысы Яньян ауданындағы шағын әуежай болып саналады.

Ал, Оңтүстік Кореяда жұмыс істеуге, оқуға немесе тұруға ниет болған жағдайда тиісті визаны алу қажет екенін ескерген жөн.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

Дерек4 days ago

Кітап мерекесі, ертегілер әлеміне саяхат, сөздік кітап

22 мамыр, KAZNEWS. Моңғолия Парламентінің спикері Г.Занданшатардың бастамасымен 20 мамыр күні Өлгий қаласы “Ікей батыр” атындағы орталық алаңда көктемгі “Ұлттық...

Дерек2 weeks ago

29 жастағы Айсулуу Тыныбекова туралы 29 дерек

9 мамыр, KAZNEWS. Қырғыз елінің мақтанышы, еркін күрестен олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, әлемнің екі дүркін чемпионы Айсулуу Тыныбекова 29 жасқа...

Дерек2 weeks ago

Моңғолия азаматтары 60 елге визасыз бара алады

KAZNEWS – 2021 жылдың 1 қазанынан бастап қарапайым паспорты бар Моңғолия азаматы 25 шет мемлекетке 14-90 күнге визасыз баруға құқылы....

Дерек3 weeks ago

Оңтүстік Корея Моңғолиялық туристер үшін 30 күн визасыз режимге көшті

Оңтүстік Корея үкіметі маусымның 1 күнінен бастап Моңғолия, Вьетнам, Филиппин, Индонезия қатарлы елдің 5 және одан жоғары құраммен келетін туристер...

Дерек4 weeks ago

Илон Маск Twıtter-ге қазақ тілін енгізе ма?

26 сәуір, KAZNEWS. Илон Маск Twıtter-ді сатып алған соң оған бірқатар өзгеріс енгізетінін айтты. Бұл туралы KazUnite.com хабарлады. Әзірге 23...

Дерек4 weeks ago

Ә.Базар мен Т.Аягүл моңғолиялық Forbes-тің «30-ға дейінгі 30» рейтингіне енді

27 сәуір, KAZNEWS. Базар Әшімұлы мен Аягүль Тілейханқызы моңғолиялық Forbes-тің «30-ға дейінгі 30» рейтингіне енді. Бұл туралы KazNews АА Forbes...

Дерек2 months ago

Еліміздегі 400 ге жуық бүркітшінің 80 пайызы 30-70 жас аралығындағы ерлер

14 наурыз, KAZNEWS. Еліміздегі 400 ге жуық бүркітшінің 80 пайызы 30-70 жас аралығында ерлер. Бұл ақпаратты Моңғолияның Қоршаған ортаны қорғау...

Дерек3 months ago

Цэнгэл өлкесінде жұмыстайтын “ЭС ЖИ Групп” компаниясындағы бос жұмыс орындар

Цэнгэл өлкесінде жұмыстайтын “ЭС ЖИ Групп” компаниясындағы бос жұмыс орындар жарияланды. Үміткерлерді 13 наурызға дейін тізімдейді. Мекен жайы: Баян-Өлгий аймағы,...

Басты назарда