Connect with us

Мәдениет

Өзгеріс Шерікбайұлы: Ән әлемінде өзгеріс жасағым келеді

Published

on

Қазір дәстүрлі өнерде асқақ дауысты, өзіндік мәнері бар, өзгелерден дараланып, толысып келе жатқан Өзгеріс Шерікбайұлы есімді ұлан бар. Әкесі де бекзат өнердің беделін биіктеткен асылдардың бірі, дәстүрлі әнші – Шерікбай Ұнатұлы. Талантты тұлға 2004 жылы қыршын кетті. «Орнында бар оңалар» дегендей, отыз жетісінде орны ойсырап қалған өнерпаздың ұлы дәстүрлі әнге үлкен өзгерістер әкелеріне сенім мол. «Асылдың сынығы, тұлпардың тұяғын» көзқарақты жұрт әуелі әлеуметтік желіге салынған әндері арқылы таныса, кейін «Қазақстан» ұлттық арнасында өтіп жатқан «Мен қазақпын» мега-жобасынан көріп көзайым болып, құлақтан кіріп бойды алар әсем әндеріне елітті. Алыстан келіп, атажұртта білім алып жүрген өнерлі өренмен әріптесіміз аз-кем сұхбат құрған еді.
– Өзгеріс. Өзгеше есім. Неге Өзгеріс? Неге Тәуекел емес, неге Құбылыс емес?
Содан бастасақ…
– Сіз тілге тиек етіп отырған есімдердің бәрі қазақта бар, менікі елден ерек. 1992 жылы Моңғолияның қалың қазақ жайлаған аймағы Бай-Өлкеде кіндігім кесілді. Дүниеге жаңа келген шақалақ не білсін?! 90-жыл¬дардың басы тоқырау кезеңі болған екен. Сол қиындыққа қарамастан Алтайдың арғы бетіндегі аз қазақтың үлкен шоғыры атажұртта азаттық таңы атысымен алды-артына қарамай ауа көшіпті. Ел үдере көшіп жатқанда атам «ұлы өзгерістер болады, бұндайды бұрын соңды көрмегем» деп сол күндері шыр ете қалған менің атымды өзгешелерден өзгешелеу етіп «Өзгеріс» деп қойыпты. Бұл қуатты сөздің астарында қандай мән жатқанын өзіңіз де бағамдап отырған шығарсыз…
– Өзгеріс өнер әлеміне қайдан, қалай келді?
– Әкем – елге белгілі әнші. Қазақтың дәстүрлі ән өнерінің айбозы — Қайрат Байбосыновтың шәкірті. Кеңес дәуірі кезінде Алматыға келіп, Қайрат ағадан білім алған. Ұққан-түйгенімді шалғайдағы аз қазаққа беремін, рухани сусындатам деп алып-ұшып Бай-Өлкеге қайтқан екен. Амал не, әкем өмірден небәрі 37 жасында өтті. Қазақтың талантты әншісі Рамазан Стамғазиев әкеммен бірге оқыған жақын досы еді. 8-сыныпта оқып жүргенімде ол кісі Бай-Өлкеге келіп, қалың қазақтың көңілін әнге бөлеп, концерт берді. Үйге арнайы соғып, досының қазасына көңіл айтып, құран бағыштады. Аттанар сәтте: «Немеріңіз мектеп бітірген соң Алматыға келіп, әкесі оқыған киелі қара шаңырықтан білім алсын» деген ниет білдіріп, мені атамнан аманат етіп сұрады. Одан соң мектеп бітіріп жатқан 2010 жылы Бай-Өлкенің 70 жылдық мерейтойына Қазақстаннан бір топ өнер¬паздар, мәдениет пен қоғам қайрат¬керлері, зиялылар келген болатын. Маған олардың алдында ән салу бақыты бұйырды. Өнеріме тәнті болған өнердің жоқшысы Махмұт Тойкенов және айтыскер ақын Нұртай Тілеужан ағаларым Өскеменге алдырып, қазір депутат болып отырған жанашыр ағам Бейбіт Мамыраев, сонымен қатар Түсіпхан Түсіпбеков ағаларым С.Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінде білім алуыма жағдай жасады. Әсіресе, Махмұт және Бейбіт ағаларымның үлкен жүректілігі мен жақсылығын ешқашан ұмытпаспын. Кейін Алматыға ат басын бұрып, Рамазан ағамның тәрбиесін көрдім.
– Дәстүрлі ән әлемінде өзіңіз пір тұтатын, болмасаң да ұқсап баққың келетін талант мол шығар. Кімді көп тыңдайсыз? Тәлім беретін ұстаздарыңызды ма, әлде олардан да ұлыларды ма?
– Пір тұтар алыптар көп. Өмірден өтсе де Жүсіпбек Елебеков, Манарбек Ержанов, Жәнібек Кәрменов, Байғабыл Жылқыбаев, Әміре Қашаубаев сынды тұлғалардың әуезді әндері үнемі құлағымды уілдейді. Ұстаз тұттым, еліктедім. Алайда Алла әр адамды өзінше ерекше қылып жаратады. Сондықтан дәстүрлі ән әлемінде өзіме тән, өзіндік мәнер, нақыш пен бояу тауып, өзгеріс жасағым келді. Сондықтан көбіне «қабілетімді қалай шыңдасам, өзімді қалай дамытсам» деген ой толғандырады. Тыңдауға татитын әншінің барлығын тыңдаймын, жанашыр ұлағатты ұстаздарым да жетерлік. Басқа да жан дүниесі таза, бақай есептен ада адамдарды жағалап жүремін.
– Ұлттық өнер, дәстүрлі ән-жырдың бүгінгі насихатына көңілің тола ма?
– Рас, осы мәселені аузы дуалы алдыңғы буын ағаларымыз, апайларымыз, жалпы өнердің жанашырлары жағы талғанша айтты, қары талғанша жазды, әлі де айтып келеді. Мен де сол кісілердің пікіріндемін. Ұлтымыздың асыл өнері тасада қалды, заманауи арзан ән, жеңіл би модаға айналды. Өкініштісі, солар¬дың айы оңынан туып тұр. Отандық телеар¬на¬лар да шоушыл болып алды. Соңғы кезде ұлттық арнада үлкен бетбұрыс жасалғандай. Қазақтың дәстүрлі өнеріне төрден орын беріле бастағаны көңілімді көтерді.
– Рамазан Стамғазиевтің «Естір құлақ, есті ел дәстүрден жырақтамас үшін кейбір әнді эстрадамен өңдеуге тура келеді» деген еді. Эстрадамен ән орындап көрдіңіз бе?
– Мектепте жүргенде эстрадамен айтқаным бар. Қазақтың классикалық әндерінің болмысына терең бойлаған сайын, эстрададан ұзақтай бастадым. Бірақ бола¬шақта есті ән табылып, естір құлақ болып жатса, Рамазан аға секілді қалың бұқараға же¬т-кізу үшін ондай қадамға баруға болатын шығар.
– Қоғамда қазіргі жастар дәстүрлі әнді тыңдамайды деген пікір бар. Бұған не дейсіз?
– Қазіргі жастарға жаппай күйе жағуға болмас. Бірақ қазақтың классикалық ән-күйлерін тыңдайтындардың қарасы анау айтқандай қалың емес екені рас. Оған жастарды жазғыра алмаймыз. Жастар түгілі асарын асап, жасарын жасаған жасамыстар да ұлттық құндылыққа көп мойын шұлғи қоймайды. Жастардың ұлттық өнерге деген сезімін ояту үшін аға буын алдыңғылар бас болса, қолдап қош дейтін соңғы буын да өз жауапкершілігін түсінер еді.
– Ұлттық арна деп қалдыңыз… «Мен қазақпын» мега жобасы арқылы көпке көрініп, танылып жатқан жайыңыз бар. Ондағы қазы¬лардың да саған деген бағасы жақсы болғанын көрдік. Бұл жоба туралы пікіріңізді білсек?
– Ұлттық құндылықтарды дәріптейтін өте үлкен жоба. Осындай шараны жасап жатқан басты арнаның басшылығына алғыстан басқа айтар жоқ. Кеш те болса, қолға алынған сәтті жоба болды. Осындай жобалардың жолы болып, ғұмыры ұзақ болса екен деп тілеймін. Жалпы, мұндай ұлттық өнер мен дәстүрді насихаттайтын дүниелер көп болуы шарт. Әйтпесе, «Мен қазақпын» Алты алашқа аздық етеді.
– Өзгеріс қазір не істеп жүр?
– Қазақ ұлттық өнер университетінің студентімін. Дәстүрлі музыкалық өнер факультеті, дәстүрлі əән кафедрасының 4-курсында білім алудамын. Алаштың айбоз әншісі Қайрат Байбосыновтың немере шәкіртімін, тәлімін көріп жатырмын. Жоғарыда әкем марқұмның да сол кісіден сабақ алғанын айтқан едім. Араға жылдар салып менің де ұлағатты ұстаздың алдын көруімді Алла нәсіп етіпті.
– Қайрат ағаға шәкірт болу қиын ба? Студенттерге қандай талап қояды?
– Қиын… Талап күшті, тәртіп қатты. Сонысымен бізді ширатады, өсіреді… Ең бастысы пенделіктен аулақ болуға кеңес береді. «Алдымен жүректі, ниетті дұрыстау керек. Ниеттерің қандай болса, айтқан әндерің де тура сондай болады» деп үнемі ақыл-кеңесін айтып отырады. Майра Ілиясова басқаратын факультетімізде Қайрат ағадан бөлек Алмас Алматов, Аман¬дық Көмекұлы, Еркебұлан Қайназаров, Айгүл Қосанова, Айтбек Нығызбаев, Гүлнар Абдолла, Клара Төленбаева, Ардақ Бала¬жанова, Махмұт Тойкенов, Ербол Сарин және Телман Нұркенов секілді ұстаздары¬мыз¬дан да тағылымды тәлім алып жүргенімді айта кетейін.
– Өзіңізді ең көп мазалайтын ой қандай?
– Адамның сенімді жетекшісі – ары мен ұяты. Ардың әмірін тыңдап, сенімнің жетегінде жүруден жаңылмасам деймін. Дейтұрғанмен, өмірде жаңылыс болдырмай¬мын деп өз-өзіме қаншама рет серт қылсам да, бәрібір жаза басып, жаңылып жүретін сәттерім аз емес. Адам шығарма¬шы¬лы¬ғы мен Алладан бойына біткен талан¬ты¬мен түрлі көңіл күйді кешіп, қайғы-қасіретті де көріп, өмірдің құндылықтарын сезіне алады екен. Ниетімнің, пейілімнің тек дұрыс болғанын қалаймын. Егер ниет пен пейіл бұзылса, жүрек те бұзылады. Жүрек кірленсе, әншінің үнінен, күйшінің күйінен мән кетеді.
– Әңгімеңізге рақмет!
Сұхбаттасқан Амангелді ҚҰРМЕТ

Advertisement


Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Мәдениет

Моңғолиялық ерлі-зайыпты әншілер «Алтайдың ар жағынан келген ару» әнін орындады

Published

on

13 қаңтар, KAZNEWS. Моңғолиялық ерлі-зайыпты әншілер А.Анхбаяр мен Б.Чанцалдулам ақын сазгер Тынышбайұлы Рахымның «Алтайдың ар жағынан келген ару» әнін орындап, әлеуметтік желіде хит болуда. Казньюс ақпараттық агенттігі қос әншімен байланыс орнатып, әңгімеге тартқан еді.

«Алтайдың ар жағынан келген ару» әні 90-жылдары хит болған ән. Қазір де сахна төрінен орын алып, әртүрлі әншілер шырқап келеді. Осы әнмен қай кезден таныссыз?

– А.Анхбаяр: Қайрлы күн! Ең алдымен барлықтарыңызды жаңа жылдарыңызбен құттықтаймын. Бұл әнді алғаш рет 1993 жылы Увс аймағында әскери міндетімді атқарып жүрген кезде Баян-Өлгий аймағынан келген Молдаш, Қуанған, Аманбек есімді қазақ әскерлер аузынан естіп, сөзі мен әнін жаттап алған едім. Содан бері ішімнен ыңылдап айтып жүретінмін. Өнер жолын қуғаннан бері Қобда аймағының Бұлғын, Қобда сұмындарына гастрольдік сапармен барған кездерде гитарамен есімде сақталған сөздерін «теріс болып кетуі мүмкін» деп, көрермендер тілегі бойынша орындап беретінмін. Халық өте жақсы қабылдағандықтан арнайы орындау қажет екен деген ой туды.

Бұл әнді қазақша орындау идеясы қашан туды?

– А.Анхбаяр: Жалпы кез келген шығарманы жазылған тілінде, өз мақамымен тарихи дәстүрін сақтай отырып орындауға тырысамыз. Моңғолшаға аударып айтуға болар еді. Бірақ солай жасайық дегенді еш ойламаппыз. Қазақ халқы сүйіспеншілігіне бөленген шығарма болғандықтан мағынасы қандай, қалай орындасақ болады деп ойлап, зор жауапкершілікпен қарадық. Ең жақсы және сөзін дұрыс орындап шығуға тырыстық.

– Б. Чанцалдулам: Сәлеметсіздер? Тыңдаушылар мен оқырмандарға сәлем жолдаймын. Біз дос болып жүріп үйленіп, отбасын құрғанымызға 15 жыл болды. Алғаш танысқан кезде Анхаа маған гитарамен бір ән орындап беретін. Ол әннің сөзін түсінбесем де әуені керемет болатын. Сөйтсем осы ән екен. Махаббат туралы ән әрі музыкасы көңілімнен шыққан соң бұл әнді ұнатып қалдым. Содан дует болып орындайық деп жолдасыма ұсыныс жасадым. Ол да қуана келісті /күліп/

Авторлық құқық мәселесі қалай шешілді?

-Б.Чанцалдулам: Біз екеуіміз шығармашылық пен авторларға өте құрметпен қараймыз. Кез келген шығарманы авторларының рұқсатын алып, содан кейін ғана көпшілікке жария етеміз. Елімізде Моңғолия композиторлары және шығармашылық иелерінің МОСКАП атты ұйымы бар. Олар сазгерлер мен ақындардың авторлық құқығын қорғаумен қатар Азияның 30-дай елімен қарым-қатынас орнатқан. Анхаа өзі сазгер болғандықтан да осы одаққа мүше. Біз жоғарыдағы әнді орындау тілегімізді білдірдік. Содан олар біздің атымыздан Қазақстандағы ұйымдарымен байланысқа шығып, рұқсатын алып берді.

Қазақша орындау кезінде қандай қиындықтар болды?

-А.Анхбаяр: Біз бірдей крилл әрпін қолдансақ та 4-5 әріп бөлекше таңбаланып, бөлекше айтылады. Сол дыбыстарды дұрыс айтпасаңыз, сөз мағынасы өзгеріп кетуі мүмкін деп ойлап, дәлме-дәл жеткізуге шамамызша тырыстық.

-Б.Чанцалдулам: Қазір ғаламтор дамып, әлеуметтік желі қанат жайған дәуірде кез келген тілдегі әнді тыңдау қабілеті бойынша айту мүмкіндігіне ие болғанымызға өте қуанамын. Осы әнді жаттау үшін оны youtube-ден жүктеп алып, 10-дай әншінің орындауындағы сөздермен салыстырып айтып көріп, жаттыққан соң ғана дыбыс жазуға кірістік. Бұған «Mongolia’s Got Talent» шоуының таңдаулы қатысушысы Бердібек бауырымыз қол ұшын беріп көмектесті. Соның нәтижесінде ән өте сәтті шықты деп ойлаймын.

Алғаш рет қазақ ән орындадыңыздар. Өздеріңізге көңілдеріңіз толды ма?

-А.Анхбаяр: Қазақ әндерінің әуені керемет болады. Сол үшін де олардың шығармаларында биік құзар шыңдар, әдемі табиғат, қазақ халқының салт-дәстүрлері көрсетілетіні ұнайды. Менің әкем мен анам екеуі де әскери адамдар болғандықтан Увс аймағының Бөхмөрөн сұмыны өлкесіндегі шекаралық заставада міндетін атқаратын. Ол жерден көп алыс емес Ногооннуур сұмынындағы қазақ халқымен аға-бауыр сияқты қарым-қатынаста болуымыз менің бақытты балалық шағымның естен кетпес сәттері ретінде есімде сақталып қалды. Сондықтан да бұл ән жаныма жақын.

-Б.Чанцалдулам: Расын айтқанда, тілін түсінбегендіктен қазақ халқы жайлы жақсы білмейтінмін. Ал қазір ізденіс барысында олардың салт-дәстүрі, мәдениеті, ұлттық киімі мен тарихына деген қызығыушылығым оянып, олармен жақынырақ достасуға ниеттеніп отырмын. Достар да таптым /күліп/.

Моңғол ағайындарға бұрыннан танымал, сүйіп айтатын қазақ әндері де баршылық. Мысалы, «Ана туралы жыр» дегендей. Басқа қандай әндерді білесіз?

-А.Анхбаяр: «Ана туралы жыр», «Сүйгенім менің қалада», «Әкеме», «Ақтамақ» қатарлы әндерді тыңдап жүріп жаттап алдым. Енді ресми түрде толықтап, қайта орындауды жоспарлап отырмыз /күліп/.

Сіздер қазақ тілінде сөйлемесеңіздер де, бұл шығарманы нақышына келтіріп орындапсыздар. Халыққа да ұнапты. Сіздерге әлеуметтік желі арқылы алғыстарын да жеткізіп жатыр. Сіздерге бұдан да зор шығармашылық табыс тілейміз!.

-А.Анхбаяр: Көп рақмет! Өздеріңізге де табыс тілейміз!

-Б.Чанцалдулам: Әнді жарыққа шығарғалы көп болмаса да, қазақ халқының зор алғысына бөленіп жатырмыз. Бұл бізді ерекше жігерлендірді. Тезірек әдемі киімдер тіккізіп, клип жасап шығаруды ойлап отырмыз. Сіздерге бізді құрметтеп, сұхбат жасау мүмкіндігін беріп отырғандарыңызға алғыс білдіреміз. Оқырмандар мен барша қазақ халқына тек қана әлемдегі бар жақсылықтарды тілейміз!

-А.Анхбаяр: Мен де жарымның тілегіне қосыламын. Кешікпей басқа да қазақ әндерін сахнада орындауға жазсын! Рақмет!

Continue Reading

Мәдениет

Құндыз Серікбергенқызы “Қазақ дауысы” жобасына қатысып жатыр

Published

on

11 қаңтар, KAZNEWS. «Қазақ дауысы» – «Qamshy.kz» порталының арнайы жобасы. Бұл жобаға Моңғолиядан жас әнші Құндыз Серікбергенқызы қатысып жатыр.

Құндыз байқаудың алғашқы кезеңінде “Сыңар аққу болмайды” әнін орындаған.

Байқаудың екінші кезеңінде ең әуелі халық әні “Балапан қаз” әнін сәтті орындады.

Эстрада жанры бойынша Аманжол Бәделұлының сөзіне жазылған Бердібек Дәулетбекұлының әні “Ғазиз ана”-ны орындаған.

Жеңімпаздар Рамазан Стамғазиев бастаған өнер майталмандары қазылық жасайтын байқауда бақ сынап, 3 миллион теңгенің иегері болады.

Құрметті оқырман қауым сіздерді Құндыз Серікбергенқызына дауыс беруге шақырамыз.

Бағалау шарттары:
Жүлдегерлер тыңдарманнан жинаған дауыс саны және қазылар алқасының шешімімен анықталады (Тыңдарман дауысы – 50 пайыз, қазылар дауысы – 50 пайыз). Қатысушыға дауыс беру сайттың мобилді қосымшалары (qamshy.kz – IOS, Android) арқылы жүргізіледі.

Құндызға дауыс беру үшін мына жерге басыңыз.

Құрметті оқырмандар, қатысушыларға Qamshy.kz сайтының мобильді қосымшасы арқылы дауыс бере аласыздар. Мобильді қосымшаны IOS, Android қолданушылары жүктей алады. Qamshy.kz порталы мен «Қазақ дауысы» жобасының инстаграмдағы парақшасы (@qamshy_media, @qazaq.dauysy) мен Facebook әлеуметтік желісінде жарияланған қатысушы видеосын қолдаушылар саны мен пікірлер ескеріледі.

Continue Reading

Мәдениет

Дастан Қаламханұлы халықаралық байқауда жүлдегер атанды

Published

on

18 желтоқсан, KAZNEWS. Суретші Дастан Қаламханұлының «Алтай көші» деп аталатын туындысы «New York Realism» деп аталатын халықаралық бейнелеу өнер байқауының «Жасыл әлемге саяхат» жанрында қола жүлдесін жеңіп алды.

Байқауға АҚШ, Германия, Франция, Қазақстан, Ресей, Өзбекстан қатарлы елдерден суретшілер қатысып, өздерінің туындыларын ұсынған.

Дастан Қаламханұлы 2018 жылы «Шығыс Түркістан, атпаған таң» туындысы арқылы Туран халықаралық байқауының жүлдегері, 2019 жылы «Бүркітші» туындысы арқылы АҚШ-та жеңімпаз атанған болатын.

Continue Reading

Мәдениет

Tsogsogmaa ft Berdibek – Махаббатқа толы жаңа жыл

Published

on

Моңғолиялық жас әнші Бердібек Дәулетбекұлы мен Цогсогмаа бірлесіп “Махаббатқа толы жаңа жыл” атты әндерін ұсынды.

Әннің музыкасын Бердібек Дәулетбекұлы, сөзін Ч.Нандинцэцэг, аранжировкасын Ауғантай Исаұлы дайындаған.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

10 дерек4 days ago

Улаанбаатардағы қазақ, түрік ас үйінің тағамдарын жеп көруге болатын жерлер

22 қаңтар, KAZNEWS.Орда, Бесбармақ, Мармара және Султана: қазақ, түрік ас үйінің тағамдарын жеп көруге болатын жерлерді таныстырамыз. Орда халал рестораны...

Әлемде6 days ago

Профес­сор Гүлнар Кендірбайдың ғылыми еңбегі жарыққа шықты

20 қаңтар, KAZNEWS. Колумбия университетінің профессоры Гүлнар Кендірбайдың ғылыми кітабының халықаралық тұсаукесері өтті. «Отандастар қоры» КеАҚ, Ақпарат және қоғамдық даму...

10 дерек7 days ago

Сіз қандай кітап оқисыз? #2

19 қаңтар, KAZNEWS. Казньюс ақпараттық агенттігі “Сіз қандай кітап оқисыз?” жобасының екінші санын ұсынады. Бұр ретте танымал журналист, менеджер, табысты...

10 дерек1 week ago

Mongolian Interactive Travel, Транспорт даму банкі және Б Софт компаниялардағы жалақысы жоғары бос жұмыс орындар

Туризм саласының ақпараттық технология инженері Компания: Mongolian Interactive Travel Мекен жайы: Улаанбаатар, Чингэлтэй районы, Хүрээ хотхон 23-29, javka23@gmail.com Міндеттері: Жаңа...

Әлемде2 weeks ago

Түркі академиясы «Түркі әлемі: тарихи-мәдени мұра» атты халықаралық конференция өткізді

Халықаралық Түркі академиясы Нұр-Сұлтан қаласында Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасында «Түркі әлемі: тарихи-мәдени мұра» атты халықаралық конференция өткізді. Бірқатар бауырлас...

Әлемде2 weeks ago

Үш партия Мәжілісте қанша мандат алды

12 қаңтар, ҚазАқпарат – ҚР Орталық сайлау комиссиясы 10 қаңтар күні өткен ҚР Парламенті Мәжілісі депутаттарын сайлаудың қорытындысын шығарып, ол...

10 дерек2 weeks ago

Сіз қандай кітап оқисыз? #1

11 қаңтар, KAZNEWS. Казньюс ақпараттық агенттігі оқырмандар арасынан төменгі сұрақтар бойынша апта сайын жауап алып отыратын болады. Сіз қандай кітап...

Әлемде2 weeks ago

Қазақстанда Парламент, Қырғызстанда Президент сайлауы өтіп жатыр

10 қаңтар, KAZNEWS. Қазақстанның 9 облысы мен республикалық маңызы бар Нұр-Сұлтан, Алматы және Шымкент қалаларында ҚР Парламенті Мәжілісі мен мәслихаттар...

Басты назарда