Connect with us

Моңғолияда

Университетте оқып жүр талай шетел баласы

Published

on

Алматы қаласының ЖОО орындарында қазақ тілін меңгеріп жатқан шетелдік студенттер көп. Жылдан жылға олардың саны артып келе жатыр деп сеніммен айта аламыз. Тіл меңгерушілердің бірқатары, елімізге қызмет бабымен келген болса, бірқатары достарының кеңес беруімен, ал енді біреулері екі жоғары оқу орны арасындағы келісімшартқа байланысты ауысу арқылы келген тыңдаушылар. Шетелдік тыңдаушылар қазақ тілін арнайы дайындалып жазылған оқу құралы арқылы үйренді. Бірінші аптада олар әліпбиді үйренуден бастайды. Содан кейін ғана жағдаяттық тақырыптарға негізделген лексика-грамматикалық тақырыптарды өтуден бастайды. Бас-аяғы бірнеше айдың көлемінде тілді ауыз толтырып айтарлықтай дәрежеде меңгеріп шығады. Олар қазақ тілін меңгеріп қана қоймай, қазақ халқының тарихынан, дәстүрінен, тұрмыс-тіршілігінен де мол ақпарат біледі, таныс болады. Соларың біразы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-да білім алып жатыр. Тіл үйренушілер Оңтүстік Корея, Қытай, Жапония, Мексика, Америка, Түркия, Сингапур, Швеция, Отүстік Африка, Моңғолия т.б. елден келген. Тыңдаушылар қазақ елінің қонақжайлылығына, Алматы қаласының әсемдігіне және тауларының әдемілігіне таңдарыстарын білдіріп жатады. Шетелдіктер жергілікті тұрғындарға, өзге ұлт өкілдеріне қарағанда тілді тез меңгеріп, тілдік ортаға, қарым-қатынасқа тез әрі жеңіл түсе және бейімделе алады. Оның себебі алға қойған мақсатында, мотивациясында және тіл үйретуде дәнекер тілдің болмауында деп айтуға болады. Тілді жетік меңгеріп кетпесе де, 10 айдың ішінде ауызекі сөйлеу тілін меңгеріп, тілдік ортаға шығып, өзінің қажетін сұрап ала алатындай жағдайға жетеді.
Шетелдіктердің тілдік және жалпы білім беру дайындығы кафедрасы қазақ тілін шет тілі ретінде оқытуда жетекші кафедра болып саналады. Сол себептен де қазақ тілін шет тілі ретінде оқытуға байланысты бағдарлама жасау кафедра оқытушыларының алдында тұрған мәселе еді. Тіл үйретуге байланысты туындаған мәселені жою мақсатында кафедра оқытушылары бағдарлама жазып, шетелдіктерге қазақ тілін үйретуге қатысты оқу құралдарын да шығарды. Шетелдік тыңдаушыларға қазақ тілін үйрету бағдарламасы да жалпыеуропалық, ресейлік қалыптарына негізделген қазақ тілін шетел азаматтарына оқытудың көп деңгейлік жүйесінің моделіне сай және соған сүйене отырып жасалынған.
Кафедра оқытушыларының авторлығымен баспадан шыққан бағдарламада сөйлеу әрекетінің барлық түрлері қамтылған. Аптасына грамматика, сөйлесім, жазылым, оқылым, тыңдалым әрекеттері жеке пән ретінде сабақ кестесіне енгізіліп, жеке-жеке дәрістер жүргізіледі. Бағдарлама тілді еркін және тез меңгеруге лайықталып жасалынған. Осы себептерге де байланысты тыңдаушылар тілді тез игеріп жатады. Тілді ең қиындау қабылдайтындардың қатарына қытай ұлтын жатқызуға болады. Себебі олардың келген контингентіне байланысты және тілінің иеро́глиф жазуына негізделгені де, сонымен бірге тілінің құрылымына байланысты да қиындықтар туып жатады. Қытай ұлты тілді ұзағырақ үйрену қажет, шамамен 2 жыл меңгерсе, тілі де, фонетикасы да жаттығып қалады. Және де тілді дұрыс түсініп, қарым-қатынасқа түсе алады. Бұл дегеніңіз 10 шақты айдың ішінде аталмыш ұлттың қазақ тілін меңгере алмайды, сөйлесім әрекетіне түсе алмайды деген пікір емес. Олар тілді бір кісідей қабылдайды және үйренеді де. Тек екі жылдық оқуда нәтиже жоғары болады деген сөз. Қате ойлап, жаңсақ пікір айтудан аулақпыз. Ал қазақ тілін тез меңгеретіндердің тізіміне корей және жапон ұлттарын енгізуге болады. Себебі олардың тілі қазақ тілінің құрылымына ұқсас келетіндігінде. Мысалы үшін корей және жапон тілдерінде етістік сөйлемнің соңында және де корей тілінде сөздерге бірнеше жалғаудың жалғана беретіндігі дәлел бола алады. Және де тілді тез үйреніп алатын халықтар тізіміне түркі тілдес бауырларымызды жатқызуға болады. Мысалыға, әзірбайжан, түрік, Қытай Халық Республикасынан келген ұйғыр ұлты және т.б. Бұл біздің тәжірибемізде кездесіп жүрген жағдай.

М.П. Ешимов
С.Р. Нұртілеуова
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ
Шетелдіктердің тілдік және жалпы білім беру дайындығы
кафедрасының аға оқытушылары

Моңғолияда

Моңғолияда кейінгі тәулікте 742 адамнан коронавирус анықталды

Published

on

15 сәуір – Kaznews. Моңғолияда кейінгі тәулікте 742 адамнан коронавирус инфекциясы анықталды.

Айта кетейік, бұған дейін 14 сәуірде 1220 жағдай, ал 13 сәуірдегі жағдай бойынша 885  адамнан COVID-19 анықталған болатын.

Аймақтар бойынша, бүгін Улаанбаатар қаласында 654, Архангай 6, Дархан 14, Орхон аймағынан 28, Завхан 4, Дундговь 3, Дорноговь 1, Сүхбаатар 2, Сэлэнгэ 6, Төв 10, Увс 1, Ховд 5, Хөвсгөл 1 және Хэнтий аймағынан 4 жағдай тіркелді.

Жалпы ел бойынша ауырғандар саны – 18,565.
Елімізде кейінгі тәулікте – 385 адам коронавирустен жазылып шыққан.
Моңғолия бойынша аурудан айыққандар саны  – 10,638.

Сонымен қатар, Моңғолиядағы коронавирус ақуалының таралуына байланысты Оксфорд университетінің қатысуымен құрылған Our World In Data статистикалық ақпараттық порталы жаңа ақпарат берді. Сайттың хабарлауынша Моңғолияның миллион тұрғынға шаққандағы коронавирус жұқтырғандар саны бойынша әлемде 44-орында тұр.

14 сәуірдегі мәліметке жүгінсек Моңғолияда миллион тұрғынға шаққанда 276,23 жаңа жағдай тіркелді. Әлемдегі эпидемия деңгейі жоғары бес елмен салыстырғанда Моңғолия Үндістан, АҚШ және Ресейді басып озғанын көруге болады. 

Ал, Азия құрлығында бірінші орынға шыққанын көруге болады.

Халқы аз ел үшін бұл үлкен қауіп. Сондықтан аймақтық Төтенше комиссияның тақауырына құлақ асып, әлеуметтік арақашықтықты сақтап, маска тағып жүру аса маңызды болып отыр. 

Continue Reading

Моңғолияда

Моңғол ғарышкерінің ғарыш кеңістігіне сапар шеккеніне 40 жыл

Published

on

09 сәуір, KAZNEWS. Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Елшілігінде ғарышкерлер күні мерекесі қарсаңында Моңғолияның алғашқы ғарышкері, Моңғол Халық Республикасының батыры, Кеңес Одағының батыры, Жезқазған бен Байқоңыр қалаларының Құрметті азаматы, генерал-майор Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаамен достық кездесу өткізілді.

Биылғы жылы алғашқы Моңғолия ғарышкерінің ғарышқа ұшқанына 40 жыл және адамзаттың ғарыш кеңістігіне алғашқы рет сапар жасағанына 60 жыл толып отыр.

Кездесу барысында Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Елшісі Ж.Әділбаев тарихи дамуында көптеген ұқсастықтарға ие екі халық арасындағы достық қатынастар мен қазақстан-моңғол ынтымақтастығының қазіргі даму деңгейі туралы айтып өтті. Сонымен қатар Моңғолия ғарышкерінің ұшуы 1981 жылы 22 наурыз мейрамы кезінде қазақтың Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылғандығын және барлық ғарыш кемелерінің қазақ жеріне қайта оралатынын айтып өтті.

Өз кезегінде, Ж.Гүррагчаа бортта халықаралық экипажы бар «Союз-39» ғарыш кемесінің Байқоңырдан ұшуы барысындағы өзінің әсерлері мен экспедиция кезінде Моңғолия ғылымының дамуына зор үлесін қосқан 50-ден астам ғылыми-тәжірибелер жүргізілгендігі туралы естеліктерімен бөлісті.

Ж.Гүррагчаа жақын достарының ішінде қазақстандық әріптестер де бар екенін және олардың жоғары кәсіби біліктіліктерін атап өтті. Ол бүгінгі күнге дейін қазақстандық ғарышкерлер Тоқтар Әубәкіровпен және Талғат Мұсабаевпен достық қарым-қатынаста екендігін айтты.

Кездесу соңында тараптар бұдан әрі біріге кездесулер мен түрлі шаралар өткізуге және ғарыш саласындағы байланыстарды жандандырып, өзара тәжірибе алмасып отыруға дайын екендіктерін білдірілді.

Continue Reading

Моңғолияда

Моңғолия Премьер-Министрі: 1-шілдеге дейін барлық азаматтар вакцина алады

Published

on

06 сәуір, KAZNEWS. Моңғолия Премьер-Министрі Л.Оюун-Эрдэнэ 4 сәуірде халыққа мәлімдеме жасады.

«Премьер-Министр қызметіне тағайындалған сәтте халықты вакцинациялау бірінші мақсатым болады деп айтқанмын. Пандемия ошағында жұмыстап жатқан дәрігерлер мен қызметкерлерді алғашқы сатыда Үкіметтің 100 күндігіне сиыстырып екпе салу үшін жұмыстаудамыз. Адамзаттың пандемияны жеңіп шығудың бірден-бір жол вакцина екені сөзсіз.

Дүниежүзіндегі адам санын 7 миллиард деп есептесек, күніне 16 миллион адамға екпе салу мүмкіндігімен қамтамасыз еткенде барлық адамды екі реткі екпемен 2 жылда егіп бітеді екен.

Қазір дүниежүзіндегі адамдардың 1,8 пайызына ғана екі реткі екпе егіліп отыр. Бұл халықаралық деңгейде вакцинаға деген сұраныстың артуына әкеліп соғуда. Әр ел өз азаматтарын толық вакцинациялауға бар күшін салып жатыр.

Моңғолия Үкіметі 2021 жылдың 23 ақпанынан вакцинациялау жұмысын бастаған.

Бүгінге дейін 346 мың 745 адам яғни халықтың 16,3 пайызы екпе салдырған.

Осыған байланысты Үкіметтен сәуір мен мамыр айларын ел бойынша вакцинациялау айы деп жариялап отырмыз.

Бүгіннен бастап екпе егудегі қарқынды екі есеге арттыратын боламыз.

Алдағы 1 мамырда ел астанасындағы барлық ересек азаматтарға,

1 маусымға дейін өңірлердегі барлық азаматтарға,

1 шілдеге дейін екінші реткі вакцина салуды аяқтауды жоспарлап отырмыз.» – деді.

Continue Reading

Моңғолияда

Қазақстандық дипломаттар қан тапсыру акциясына қатысты

Published

on

02 сәуір, KAZNEWS. Улаанбаатар қаласында қазақ диаспорасының белгілі тұлғаларының бірі, «Turan World» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жетекшісі Ерболат Әшікұлының бастамасымен және Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Елшілігінің қолдауымен «Тіршілік көзі» атты донорлық қан тапсыру қайырымдылық акциясы өтті. Игілікті іс-шарада Моңғолия астанасын мекендейтін қандастарымыз және Елшілік қызметкерлері белсенділік танытты. Қан тапсырмас бұрын, ниет білдірушілер қалыпты медициналық тексерулерден өткізілді.

Өз кезегінде Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Жалғас Әділбаев моңғол бұқаралық ақпарат құралдарына берген сұхбатында қазіргі әлемді жайлаған COVID-19 пандемиясы кезінде адам денсаулығы басты құндылық екенін баса айтты. Осы құндылықты сақтауда дәрігерлердің еңбектерін әлем жұрты мойындауда. Сондай-ақ, бұл іс-шараға қатысу Қазақстан Елшілігінің моңғол халқына деген ілтипаты екенін мәлімдеді. Осы себепті Елшілік қан тапсыру сияқты игі істерге алдағы уақытта да белсене қатысуға әзір екенін атап өтті.

«Дені сау адам үшін қан тапсыру қауіпсіз, тіпті бұл үрдістің ағза үшін де пайдасы зор», – деді Ұлан-Батыр қаласы №2 емханасының Қан сапасы және қауіпсіздік жөніндегі бөлім меңгерушісі Т.Алимаа. «Қан тапсырушы донордың ағзасы әрдайым жаңарып, тазарып отырады, ал бұл жүрек, көктамыр және басқа да аурулардың алдын алуға септігі бар», – деді.

Белгіленген уақытқа дейін шамамен 50 адам донор атанып, өзге жандардың өміріне үміт отын сыйлауға көмегін тигізеді.

Айта кетейік, акцияның негізгі мақсаты – донорлықты дәріптеу, қан мен оның компоненттерінің санын арттыру, қайырымдылыққа ат салысу.

Улаанбаатар хот дахь Казахстаны дипломат ажилтнууд цус хандивлах сайн дурын аянд оролцлоо

2021 оны 4-р сарын 2-нд Улаанбаатар хот дахь казах иргэдийн идэвхтэн, «Turan World» ХХК-нийн Тэргүүн Ашик овогтой Ерболатын санаачилгаар мөн Бүгд Найрамдах Казахстан Улсаас Монгол Улсад суугаа Элчин сайдын яамны дэмжлэгтэйгээр «Амьдралын эх булаг» сэдвийн дор цус хандивлах сайн дурын аян зохион байгуулагдав.

Уг буяны арга хэмжээнд Монгол Улсын Нийслэлд амьдардаг казах иргэдийн төлөөлөл болон ЭСЯ-ны ажилтнууд идэвхтэй оролцлоо. Цус хандивлах хүсэлт гаргасан иргэд эхлээд эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдлаа.

Цаашлаад Бүгд Найрамдах Казахстан Улсаас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Жалгас Адилбаев Монголын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд өгсөн ярилцлагадаа дэлхий нийтийг хамарсан COVID-19 цар тахлын үед хүн эрүүл байх нь хамгийн үнэ цэнэтэй зүйл болохыг онцлон тэмдэглэв. «Энэхүү үнэ цэнийг хадгалахын төлөө зүтгэж буй эмч нарын хөдөлмөрийг дэлхий нийт хүлээн зөвшөөрч байна. Тэрээр энэхүү арга хэмжээнд оролцож байгаа явдал нь Казахстаны Элчин сайдын яамны монгол түмэнд үзүүлж буй хүндэтгэлийн илэрхийлэл», -гэдгийг дурдлаа. Мөн ЭСЯ-ны зүгээс цусаа хандивлах зэрэг сайн аяны үйлсэд үргэлжлүүлэн идэвхтэй оролцоход бэлэн байгаагаа илэрхийллээ.

«Цус өгөх нь хүний эрүүл мэндэд аюулгүй харин ч хүний биед маш их тустай байдаг»,- хэмээн Улаанбаатар хотын 2-р эмнэлгийн Цусны чанар, аюулгүй байдлын тасгийн эрхлэгч Т.Алимаа хэллээ. «Цусны донор хүний бие байнга шинэчлэгдэж, цэвэрлэгдэж байдаг нь зүрх, судас болон бусад өвчнөөс урьдчилан сэргийлэхэд тусалдаг»,- гэдгийг тэрээр онцолж байлаа.

Товлосон цагт 50 орчим хүн цусаа хандивлаж бусдын амьдралд итгэл, найдвар төрүүлэхэд ийнхүү тусаллаа.

Энэхүү аяны гол зорилго нь цусны донорыг сурталчлах, цус, түүний бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн тоог нэмэгдүүлэх, буяны ажилд оролцох явдал юм.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

Дерек4 days ago

Баян-Өлгийлік балалар Сорабан сампин бойынша онлайн сайыста жүлделі болды

Елімізде 10 сәуірде балалар арасында сорабан сампин бойынша онлайн сайыс өтті, – деп хабарлайды KAZNEWS ақпарат агенттігі Тояа балалар академиясының...

Дерек6 days ago

Марста жүрген робот селфи жіберді

11 сәуір, KAZNEWS. Марста жүрген Perseverance робот станциясы селфи жасады, – деп хабарлайды НАСА агенттігі. Сурет WATSON деп аталатын құралдың...

Әлемде1 week ago

Фоторепортаж: Аты аңызға айналған Аттила туралы кітаптың тұсаукесері өтті

Бүгін Халықаралық Түркі академиясында Мажарстанның Сыртқы сауда және сыртқы істер министрі Петер Сийярто мен Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Сыртқы...

Спорт2 weeks ago

Солтүстік Корея 2 рет саяси, 1 рет пандемиялық жағдайға байланысты олимпиада ойындарына қатыспады

06 сәуір, KAZNEWS. Солтүстік Корея Токиода өтетін жазғы Олимпиада ойындарына қатыспайды. Солтүстік Корея Үкіметі бұған дейін 2 рет олимпиада ойындарына...

Әлемде2 weeks ago

Олимпиада – білім додасы

Олимпиада – білім додасы. Бұл сөздің мағынасы «ақиқат» және «түсінік, білім» деген мағыналарды береді. Ежелгі Грекияда басын бұлт ораған ең...

Әлемде2 weeks ago

Түркістан Декларациясы

Түркітілдес мемлекеттердің ынтымақтастық кеңесі бейресми саммитінің Түркістан Декларациясы 2021 жылғы 31 наурыз 2021 жылғы 31 наурызда «Түркістан – түркі әлемінің...

Әлемде3 weeks ago

Жо Байден 100 күнгі жоспарын уақытынан бұрын орындады

28 наурыз, KAZNEWS. АҚШ президенті Жо Байден 25 наурызда Ақ үйде қызметіне кіріскелі бері алғаш рет баспасөз конференциясын өткізді. Жо...

Әлемде3 weeks ago

Еуразия ұлттық университеті мектеп бітіруші түлектерді қабылдауға дайын

Биыл Қазақстан Республикасының жетекші классикалық жоғары оқу орындарының бірі – Лев Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің құрылғанына биыл жиырма бес...

Басты назарда