Connect with us

Моңғолияда

Антони Миллер: Монғолия үнемі кеңшілік жасаумен келеді

Published

on

«Комментатор» бағдарламасының қонағы Антони Миллер. Доктор, профессор Миллер халықаралық сарапшы академик. Англия Мамандандырылған колледжінің тұрақты зерттеуші мүшесі. Әлемнің 16 елінде экономика, саясат бойынша кеңесшілік қызмет атқарған тәжірибесі бар. Соның ішінде екеуінде жоғары оқу орнының басшысы болып жұмыс атқарған. Сарапшы ғалыммен журналист Ц.Энхбаттың сұхбатын назарларыңызға ұсынамыз.

– Монғолияда жайлы қыстап жатырсыз ба?

– Рахмет, жаман емес.

– Жұмыс-шаруаңыз ойдағыдай болып жатыр ма?

– Ең әуелі бағдарламаңызға шақырғаныңызға рахмет айтамын. Ұлы Хурал сайлауы кезінде сізбен алғаш ойда жоқта танысқаннан бері де біраз уақыт өткен екен. Зерттеу жұмыстарымды жалғастырудамын. Және бір баяндама да жазып тастадым.

– Алғаш кездескенде сіз Монғолияның даму жолына, әсіресе экономикасына біршама сыни көзбен қарайтыныңызды білдірген едіңіз. Соны аңғарғандықтан да Монғолияның экономикасын шетел адамының, көлденең көздің таразысы арқылы бағамдау үшін өзіңізді шақырып отырған жағдайымыз бар.

– Жалпы, мемлекет тұрақты және табысты болуы тиіс. Мемлекеттің бақуаттылық жағдайын дұрыс жолға қойылған салық саясаты қамтамасыз етеді. Монғолия мемлекетінің қазіргі экономикалық ахуалын бағалап, пікір білдіруден бұрын бір нәрсені айқындап алайық.

Монғолия мемлекеті өзгеге кеңшілік танытумен келеді. Осының салдарынан Монғолия Дүниежүзілік банк, Азия даму банкі, Халықаралық валюта қоры қатарлы халықаралық қаржы ұйымдарына тікелей тәуелді бола түсуде. Бұл тәуелділікті тек құрдымға кетумен ғана сипаттауға болады. Монғолия – тәуелді мемлекет жағдайына ұшырады.

– Ең үлкен қауіп-қасіретті тап басып көре білген екенсіз.

– Өкініштісі, бұл – Монғолия экономикасының қазіргі шынайы бет-бейнесі.

– Сіз зерттеуші ғалым ретінде Монғолияның экономикасын Қазақстан мемлекетімен салыстыра отырып талдау жасап жүргендігіңізден хабардармыз. Осы зерттеуіңіздің нәтижесі біз үшін қызықты.

– Мен 2017 жылдан бері Монғолияда жұмыс істеп, зерттеу жұмыстарын жүргізіп жатырмын. Алғаш Монғолияға аяқ басқан кезімде бұл елдің жерасты байлығы, ол байлықты игеру барысы гүлдену сатысында екендігі туралы әркім-ақ мақтанышпен айтып жүретін еді. Әрине оның ар жағында үлкен пайда, тау-төбе қаржылай табыс туралы әңгімелер жататын. Алайда бір жағдай менің таңданысымды тудырған еді. Бұл – молынан игеріп, сатып жатқан байлықтың мөлшері мен елдің даму деңгейі мүлде сәйкеспейтіндігі болатын. Бұл сәйкессіздік мені еріксіз осы елдің жерасты байлығы, оны өндіру мен сыртқа шығарып сату көлемін есептеуге жетеледі. Бұдан шыққан сан-цифрлар да өзара мүлде сәйкеспейтін. Сондықтан да мұны назар сала, тереңірек зерттеу қажет екен деген тоқтамға келген едім. Алғашқы салыстырмалы зерттеуді Нұр-Сұлтан қаласының статистикасы мен Монғолия Ұлттық статистика агенттігі шығарған ресми қуаттандырылған дереккөздер, сан-фактілерге сүйене отырып, жеті ай бойы жасадым. Мәліметтер өзара үйлесімсіз, сәйкеспейтін себепті зерттеуді бұрынғыдан да тереңдете түсу керек деген ойға бекінген едім.

Бұдан соң Қазақстан мен Монғолияның тау-кен байлықтарынан түскен салық мөлшерін салыстырып, зерттеу аясын кеңейте түстім. Себебі, Қазақстан мен Монғолия мемлекеттері географиялық және геологиялық тұрғыдан алғанда өте ұқсас. Ресей мемлекеті үшін Монғолия емес, керісінше Қазақстан басым сенімділікке ие.

Трансұлттық корпорациялар Монғолияда да, Қазақстанда да шикізат байлық көздерін өндіріп, шетелдік нарыққа шығарып жатыр. Монғолия сыртқы саудасының 80 пайызын тау-кен өнімдері иеленуде. Мен осындағы алтын, күміс, мыс, платина, темір рудасы, цинк, молибден, көмір қатарлы 12 түрлі тау-кен өніміне тоқталып зерттеу жүргіздім. Сыртқы сауданың 80 пайызын иеленуші бұл тау-кен өнімдері өз кезегінде Монғолия бюджетінің тек 20 пайызын ғана толықтырып отыр екен. Бұл – ешқандай ақылға сыймайтын, тым аз мөлшер. Басқаша айтқанда, «Рио-Тинто» компаниясы мен «Туркойлз» компаниялары Қазақстанда да кен өндіру жұмыстарын жүргізуде. Олар Қазақстанның заңы бойынша 35, 40, 45, 50 пайыздық салықтарын төлеп отыр.

Негізінде Қазақстан мен Монғолияның жағдайы дәлме-дәл ұқсас. Монғолияда «Оюутолгойды» игеріп пайдасын көріп отырған «Рио Тинто» мен «Туркойлз» компаниялары дәл осы бағыт бойынша Қазақстанда өндіру жұмыстарын жүргізу барысында артық-ауыс әңгімесіз-ақ 35, 40, 45, 50 пайыздық салықтарын төлеп отыр. Олар Қазақстанды қорқытып, бопсалап отырған жоқ, жалынып-жалпайып жұмыс жасауда. Қарапайым ғана бір мысал келтірейікші: «Рио-Тинто» сізбен кездесіп, өтініш жасайды: «Сіздің қыстауыңыздың астында алтын, күміс, мыс бар. Осыны қазайық, Кен өндірейік. Барлық шығынды біз өзіміз шығарамыз. Инвестицияны өз мойнымызға аламыз. Адам күшін де жалдайық. Сөйтіп өндірген кенді әлемдік нарыққа шығарайық. Осыдан түскен табыстың 60 пайызын біз алып, қалған 40 пайызын ақы иесі Сіз алу жағдайын рұқсаттаңызшы», – деп «Рио Тинто» сізге жалынып отыр деп елестетіңіз. Қазақстанның жер астынан өндірген байлықты әлемдік нарыққа шығарушы кім болса да 40 пайыз, ең аз дегенде 35 пайыз салық төлейтін заң бар. Оны «Рио Тинто», «Туркойлз» компаниялары сөзсіз мойындап отыр. Мінеки, айырмасы осында, Қазақстан тиісті пайдасын көріп, Монғолия көре алмай отыр.

– Олай болса Монғолия тау-кен өнімі салығын Қазақстанмен бірдей болдырса, біз не ұтар едік?

– Осы стандартпен Монғолия жүре берсе қалай болады деген есепті 2018 жылы жасап көргенмін. Барлығы 27 өнімнің ішінде алтын, күміс, мыс, цинк, платина, молибден, көмір, темір рудасы, мұнай т.б. 12 өнімге ғана Қазақстанның салық стандартын қойып есептеп көрдім. Сөйткенде Монғолияның бюджетіне жылына 1,4 млрд. АҚШ доллары қосымша үстелетін есептеу шықты. Тек бір жылда ғана ғой.

– Демек, сіздің жасаған осы есептеу зерттеуіңіз бойынша Монғолия салықтан 5 триллион төгрөгтен қағылып отырғаны анық екен. Монғолия билігі «Оюутолгойдағы» байлығын пайдалануға беріп, салығын жеңілдетіп, қосымша құн табысын да ала алмай отырғаны ғой, сонда. Осылайша шетелдік экономика жендеттерімен ымыраласты десек болады екен де.

– Бюджетке жоғарыдағы мөлшердегі ақшаны енгізе алған жағдайда Монғолия үлкен экономикалық жаңғыру жасай алады. Мемлекеттің дамуы тек алға басып емес, гүлденіп дамитын болады.

– Сіздің көзіңізбен қарағанда Монғолия қалай дамып келе жатыр?

– Дамып жатыр деп айту қиын болар. Амалдап, жан бағып отыр деп айтсақ көбірек сәйкесетін шығар. Менің ұнатпайтын бір сөзім бар. Ол – кеңшілік жасау. Монғолия тым көп кеңшілік жасауда.

Негізі Монғолия жер иесі ретінде «Рио Тинто» компаниясымен тең дәреже қарым-қатынас жасауы керек қой. Олармен жасасқан келісімдерді жақсарта түсуі тиіс. Ортақ келісім – өзара пайдалы түрде болуы тиіс. Салық түсімін ала алмауда. Бірлескен іс-әрекеттер, өзара пайда деген сөздермен қатар, монғолдар үстеме қайтарым дегенді қазбалайтын уақыт жетті.

– Салықтан жалтарушылық мәселесін қалай шешкен жөн деп білесіз?

– Тек Монғолияда ғана емес, туған жерінің қойнауын игеруге ұсынғаны, астындағы байлықты қазып алғаны үшін салық ала алмай отырған мемлекеттер көп. Бұл мемелкеттер кедейленіп, қарызға батқан үстіне бата түсуде. Әлемге әйгілі трансұлттық тау-кен өндіріс компаниялары жылына 800 млрд. АҚШ долларына тең мөлшердегі салықтан жалтарады деген зерттеу қорытындысы бар. Салығын толықтай ала алмай отырған мемлекеттің бірі – Монғолия.

Олай болса алдыңғы билік иелерінің шетелдіктермен шексіз ымыраласқан келісімдерін жаңарту, әділетсіз заңдарды жаңадан бекіту, қайтадан қарау құқығы монғолдардың өз қолында тұрған жоқ па? Осы әдіс-тәсілдермен ғана қателікті қалпына келтіруге болады. Салық дегеніміз – Монғолияның мемлекеттік аппаратын қозғалысқа енгізуші басты қаржыландыру көзі емес пе.

– Монғолиямен дәл бірдей деңгейде болған Қазақстан даму жолына түсті. Қазақстан дамуының кейбір кілтін атап өтсеңіз?

– Иә, Қазақстанның сыртқы қарызы бар. Бірақ өте жақсы дамып жатыр. Үкіметін күш-жігерлі жас адамдармен жасақтап алды. Салықтың өте тиімді құрылымына ие. Бақылау жақсы. Кеңшіліктер жасай беруге емес, нақты жағдайға сүйене алады.

– Сіз Монғолияның Қаржы министріне, билеуші партияның басшысына қандай кеңес берген болар едіңіз?

– Ең алдымен «Оюутолгой» келісімінің бағалауын жасап, өзара пайдалы болуы туралы бапты келісімге жаңадан енгізу керек. Салықты ең кем дегенде 35 пайыз болғызыңыз. Қазақстанда «Рио Тинто», «Турк ойлз» компаниялары дәл осындай салық төлеп отыр. Олар бұл салық мөлшеріне дауласпауға тиіс деген болар едім.

– Сіз Монғолия билігі басындағылардың жіберген қателіктерін түзетуге тиіс деп көресіз ғой. Бұдан өзге шетелдік экономикалық ұйымдарына тәуелді болмау керектігі туралы әлденеше рет айтып өттіңіз.

– Батыс әлемінің Жер шарындағы кедей елдерді өз ықпалына енгізіп қанау тәсілдері бар. Соның бірі – қарызға кіргізіп, несиеге батырып, тәуелді қылу. Осы жағдай Монғолияда өріс алып келе жатыр. Монғолдар бұл мәселенің сайлау кезінде ғана басын шығарып айтқанымен, сайлаудың ертеңінде ұмытып кетеді. Монғолия мемлекеті ірі көлемдегі қарызын төлеуі тиіс. Монғолия несиеден несиеге дейінгі уақытпен ғана өмір сүріп жатыр. Билігі де, халқы да дәл солай.

– Тәуелсіз зерттеуші ретінде бұл мәселе ұлғая келе қандай салдары болуы мүмкін деп болжамдайсыз?

– Өте қауіпті. Бұл жағдай ары қарай жалғаса берсе Монғолияның тәуелсіздігіне қатер төнетін болады. Азия даму банкі, Халықаралық валюта қорының қарызынан құтыла алмаса, Монғолия солардың толық бақылауында өмір сүретін болады. Халықаралық валюта қоры Монголбанкті бақылауына алған. Тұрақты мерзімде келіп, есеп қорытындыларын тексеріп тұру құқығын қолдарына алған. Адам ретінде мысалға алатын болсақ, Монғолия мемлекеті күші басым адамға әлі жетпей, ығысып, шетқақпайланып бара жатыр деп елестетуге болады. Құлап кетсе, қайта тұра алмайды. ХВҚ Монғолияның экономикасын тәп-тәуір ықпалына алған. Сөйтіп Монғолия дербес, тәуелсіздік мәртебесіннен айырылуға жақын деуге болады.

– Сіз көптеген зерттеулер жасадыңыз. Сіздің баяндамаларыңызбен Монғолияның ықпал-билігі бар шешім шығарушылары қаншалықты танысып қаперге алып отыр?

– Менің баяндамаларым – ашық, қолжетімді. Баяндамаларымды Монғолия мемлекеттік университетінің вебсайтына орналастырғанмын. Осы жоғары оқу орнының кітапханасына барып танысуға да болады. Университеттің бизнестік даму мектебі журналында да жарияланған.

– Сіз бен біздің сұхбатымыз да аяқталып келеді. Сізге Монғолия Президенті Х.Баттулгамен кездесу мүмкіндігі туар болса оған қандай кеңес берген болар едіңіз?

– Менің естуімше, Президент Х.Баттулга халық-көпшіліктің арасында бет-беделі жоғары саясаткерлердің бірі. Ол мемлекеттің басшысы ретінде елін осы бір қиын-қыстау жағдайда тастап кетуіне болмайды. Шыңғыс ханның алдынан: «Менің ақшам, табысым қайда деп сұрайтын құқықа ие жалғыс адам. Ол қазіргі уақыттағы жағдайды қандай құнмен болса да жақсартуға міндет жүктеп сайланған саясаткер. Кездесу сәті түсіп қалар болса, айтар маңызды кеңестерім бар.

– Монғолияның экономистері сөз сөйлегенімен, шындықты айналып өтіп жатады. Шындықты айналып өтпей, нақты жағдайға баға беріп сұхбаттасқаныңыз үшін рақмет.

– Оқасы жоқ. Мені тыңдап, зерттеу нәтижелерімнің шет-жағасын монғолдардың назарына ұсынуға мүмкіндік тудырған Control.mn сайт, «Комментатор» бағдарламасы «Ғасыр ақпараты» газеті ұжымына алғыс білдіремін.

Дереккөз: «Ғасыр ақпараты» газетінің 2021 жылғы 1 ақпандағы №22 (6499) саны,

Монғол тілінен аударған Асылбек Байтанұлы

Advertisement


Моңғолияда

Мемлекеттік әкімшілік лауазымдағы 28 бос орынға конкурс жарияланды

Published

on

Баян-Өлгий аймағында Мемлекеттік әкімшілік лауазымдағы 28 бос орынға конкурс жарияланды. Бұл туралы Мемлекеттік қызмет істері кеңесінің ақпараттық порталында хабарланды.

Моңғолияның Мемлекеттік қызмет туралы заңның 27 бабының 27.1.2, 27.1.3 тармағында көрсетілген талаптарға сай мемлекеттік әкімшілік лауазымына орналасуға конкурс жариялап отыр.

Аймақтық Білім басқармасында 2, аймақтық Ветеринария басқармасында 7, аймақ Әкімінің Іс басқармасында 5, аймақтық Мамандық бақылау басқармасында 4, Денсаулық сақтау басқармасында 1, аймақтық Жанұя, балалар мен жастардың даму басқармасында 4, аймақтық Жер қатынас, құрылыс, қала құрылымы басқармасында 2, аймақтық Әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінде 1, аймақтық Қоршаған орта, туризм басқармасында 1, аймақтық Еңбек және әлеуметтік қызмет басқармасында 1 орын бос тұр.

Толық ақпарат алу үшін Мемлекеттік қызмет істері кеңесінің порталына өтіңіз. Сілтеме: https://hh.csc.gov.mn/view/9af68e48-9ed2-4932-b8c7-89895b0af8df

Continue Reading

Моңғолияда

Францияның Моңғолиядағы Елшісі тағайындалды

Published

on

Францияның Моңғолиядағы Төтенше және өкілетті елші қызметіне Себастиан Сүрүн тағайындалды.

Моңғолияның Сыртқы істер вице министрі Б.Мөнхжин 5-ші қазан күні Елшіні қабылдап, Моңғолия Президентіне беретін сенім грамотасының көшірмесін алды.

Кездесу барысында Моңғолия мен Франция арасындағы екі жақты және халықаралық деңгейдегі қарым-қатынастар талқыланды.

Continue Reading

Моңғолияда

Моңғолия-Кувейт қоршаған ортаны қорғау орталығы директорына Хизатұлы Ерхулан тағайындалды

Published

on

2 қазан, KAZNEWS. Моңғолия-Кувейт қоршаған ортаны қорғау орталығы мемлекеттік хазынадағы кәсіпорын директорына Хизатұлы Ерхулан тағайындалды.

Мемлекеттік мүлік саясатын реттеу басқармасының 2021 жылғы 24 қыркүйектегі 387-қаулысымен Монгол Кувейт қоршаған ортаны қорғау орталығы мемлекеттік меншіктік кәсіпорнының директорына Хизатұлы Ерхулан тағайындалып, Монгол-Кувейт мемлекеттері арасындағы қоршаған ортаны қорғау ынтымақтастығын нығайту, Халықаралық эко туризмді дамыту, сондай-ақ, сирек жануарларды қорғап, санын көбейту бағытындағы жобаларды жүзеге асыратын жауапкершілігі жоғары міндетті атқаратын болады.

Хизатұлы Ерхулан 1989 жылы Баян-Өлгий аймағы Дэлүүн сұмынында туған, 1998-2008 жылы Баян-Өлгий аймағы 1-орта мектебін бітірген, 2008-2013 жылы Улаанбаатар қаласындағы Құқық қорғау университетін заңгер мамандығы, 2014-2016 жылы Сан Университетін Бизнес ғылымдарының магистрі, 2017-2019 жылы Басқару академиясын Мемлекеттік басқару магистрімен бітірген.

2016-2019 жылы Мемлекеттік Ұлы Құрылтай Іс басқару орнында МҰҚ мүшесінің көмекшісі, 2019-2020 жылы аралығында Құрылыс, қала құрылымы министрінің кеңесшісі, 2020-2021 жылы МҰҚ мүшесінің кеңесшісі қызметін атқарған қызметтік тәжірибесі бар.

Монгол-Кувейт мемлекеттері 1975 жылы дипломатиялық ынтымақтастық орнатқаннан бері жақсы қарым-қатынасты сақтап келе жатқан мемлекеттер.

2011 жылдан бері Кувейт елінің Үкіметі тарапы Монгол елінің Үкіметіне барлығы 79.8 млн ақш.доллар жеңілдікті несие және 13.7 млн ақш.доллар көлемінде қайтарылмайтын көмек көрсеткен.

Жеңілдетілген несие: Барлығы 78.04 млн ақш.доллар
– 1996-2010 жылы Дархан-Эрдэнэт қалалары арасына 181 км, Эрдэнэт-Булган-Уньт арасына 146 км, Уньт-Тариалан сұмыны арасына 88 км, барлығы 415 км авто жол салуға 58.26 млн ақш.доллар.
– Тайшир Су электр станциясын салуға 19.78 млн ақш.доллар жеңілдікті несие берген.
Қайтарылмайтын көмек: Барлығы 17.24 млн ақш.доллар

– 2015 жылы маусымда Қоршаған орта, жасыл даму министрлігіне 1.2 млн ақш.доллар қайтарылмайтын көмек, сондай-ақ, Баян-Өлгий аймағының Біріккен аураханасына жедел-жәрдем көлігі және аса қажетті медициналық құрал-жабдықтар алуға 43,286.23 ақш.доллар
– 2016 жылы Баян-Өлгий аймағында болған сел апатынан зардап шеккен азаматтарға арнап Кувейт Үкіметінен 60,000 ақш.доллар және 35 ауылдық қалашық салуға 274,835 ақш.доллар.
– Жедел жәрдемнің Күйік орталығының құрылысын аяқтауға 8 млн ақш.доллар

– 2018 жылы шілдеде Өндөрхаан әуежайын жаңалау жобасына арнап 3.5 млн ақш.доллар қайтарылмайтын көмек көрсеткен.

2007 жылы 28 қарашада Монгол елінің Үкімет өкілдері Кувейт мемлекетіне ресми сапар жасаған кезде аталған мемлекеттің Үкіметімен “Қоршаған ортаны қорғау” саласында ынтымақтасу туралы меморандумға қол қойып, Монгол-Кувейт зерттеу орталығын ашқан. 2008 жылы Кувейт мемлекеті Үкіметінің қаржыландыруымен Улаанбаатар қаласынан 33 км қашықтықтағы Богдхан тауының Түргэний ам деген жеріне меншікті 136 гектар, құрылысқа арналған 3.5 гектар жерге орталықтың іргетасын қалау рәсімін жасап, 2015 жылы 5 қазанда Монгол елі Үкіметінің 100-қаулысымен Монгол Кувейт зерттеу орталығы Мемлекеттік меншіктік шаруашылық бірлігі болып Мемлекеттік мүлік саясатын реттеу басқармасының құзыретіне кіріп, өзіндегі мүлкімен өзін-өзі қаржыландыратын ұйым болып өзгерген.

Аталған орталық қазіргі жағдайда:
– Оқыту, зерттеу, жиын іс-шараларын ұйымдастыратын 100 кісілік жиналыс залы
– 40 адамға арналған толықтай жабдықталған жиналыс залы
– 40 адамға арналған оқыту залы
– Топырақты зерттейтін лаборатория
– Сирек өсімдіктерді өсіруге және зерттеуге болатын жылыжайлар
– 28 адамға арналған қонақ үй
– Ішкі және шетелдік қонақтарға жалға беретін мүмкіндікті 8 хаус
– Балалар ойын алаңы
– Спортпен шұғылданатын жабдықтар сынды материалдық базалы Қоршаған орта, туризм саласына зерттеу жасау, тренинг мен оқытулар ұйымдастыру, эко туризмді дамыту, халықаралық стандарттарға сәйкес келетін мамандандырылған қызметтерді енгізу мақсаты бойынша іс-қызмет атқаратын ұйым болып табылады.

Continue Reading

Моңғолияда

«Ұлы дала ұстазы» халықаралық байқауын жариялаймыз!

Published

on

«Отандастар қоры» КЕАҚ-ның Шетелдегі отандастарды қолдау департаменті ұлттық сананы сақтау және ұлтымыздың ұлы тұлғаларын ұлықтау арқылы өскелең ұрпақты рухани тұрғыда дамыту мақсатында «Ұлы Дала ұстазы» атауымен халықаралық байқау жариялайды.
Шығармашылық байқау қазақтың аса көрнекті ағартушы-педагогы, жазушы, этнограф, фольклоршы, қоғам қайраткері Ыбырай Алтынсариннің 180 жылдығына арналады.
«Ұлы Дала ұстазы» халықаралық шығармашылық байқауы Facebook және Instagram әлеуметтік желілеріне #Ustaz180 хэштегімен бейнежазба жүктеу арқылы (ауызша) және сонымен қатар электрондық поштаға (serik_abduali@mail.ru) шығарма жолдау (жазбаша) әдісі бойынша өткізіледі. Байқауға 10 жастан бастап 18 жасқа дейінгі шетелдегі және елдегі қандас оқушылар қатыса алады.
БАЙҚАУ ШАРТЫ:

1. Ыбырай Алтынсарин өлеңдерінен үзінді оқу (кемі екі-үш шумақ)
2. Ыбырай Алтынсариннің дара тұлғасын айшықтап, ұлы ұстазды ұлықтайтын шығарма жазу (кемі бір бет – А4 форматта).

БАЙҚАУ ӨТЕТІН УАҚЫТ:
2021 жылғы 1 ҚАЗАН – 1 ҚАРАША аралығы.
БАЙҚАУ ЖҮЛДЕЛЕРІ:

Жүлделі 3 орынға «Балдәурен» республикалық оқу-сауықтыру орталығына, Назарбаев зияткерлік мектебінің жазғы лагеріне және «Туған елге саяхат» туристік пойызына тегін жолдама беріледі.

ЖҮЛДЕЛІ ОРЫНДАР:
I орын – біреу;
II орын – біреу;
III орын – біреу;
БАЙҚАУ ҚОРЫТЫНДЫСЫ

Қазылар алқасының әділ іріктеуінен өткен соң қараша айының алғашқы күнінде жеңімпаздар анықталып, үздік үштікке енгендердің есімдері 2-қарашада жарияланады.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

Дерек1 week ago

Химиядан Нобель сыйлығының иегерлері анықталды

Химия бойынша Нобель сыйлығын молекулалар синтезінің жаңа әдістерін ашқаны үшін неміс ғалымы Беньямин Лист пен британдық Дэвид Макмиллан алды. Бұл...

Дерек2 weeks ago

Моңғолиялықтар қараша айында неше күн демалады?

05 қазан, KAZNEWS. Моңғолиялықтар қараша айында демалыс және мереке күндерін қоса есептегенде 10 күн демалады. “Шыңғыс ханның дүниеге келген қыс...

Дерек4 weeks ago

Интернетте жиналған ақпарат қайда сақталады?

Интернет – миллиондаған терабайт ақпаратқа толы терең мұхит. Күн сайын адамдар ғаламторға көптеген бейнелерді, суреттерді, құжаттарды және басқа мазмұнды ақпараттарды...

Дерек1 month ago

Саяхатшы Х.Энхтайван: Ікей батыр туралы не білеміз?

04 қыркүйек, KAZNEWS. Саяхатшы Х.Энхтайван әлеуметтік желісінде Ікей батыр Мәзімұлы туралы қызықты жазба жариялап, қазақтың қайсар ұлы туралы мәліметпен бөлісіп,...

Дерек2 months ago

Жол кептелістерінен Улаанбаатар экономикасына 947 млн доллар шығын келеді

20 тамыз, KAZNEWS. Кептелістердің кесірінен Улаанбаатар қаласының экономикасына жылына 947 миллион АҚШ доллары шамасында шығын келеді. Үкіметтің өткен сәрсенбі күнгі...

Дерек4 months ago

Қазақтар дайындайтын ұлттық тағамның 10 түрі

Бесбармақ Моңғолия қазақтарының дәстүрлі етті тағамы. Бесбармақ отбасылық мейрамдар немесе қонақтарды қарсы алған кезде әзірленеді. Сыйлы қонаққа бас, жамбас тартылады....

Дерек5 months ago

Timeline: Атақ пен абыройдың айырмашылығы неде?

1 маусым, KAZNEWS. «Абырой атақ шығарады, даңққа жеткізеді» – деген нақыл сөз қазақ халқында бар. Біз әлеуметтік желі қолданушыларынан “Атақ...

Дерек5 months ago

Моңғолиялықтар Google -дан нені көп іздеді?

20 мамыр, KAZNEWS. Google 2021 жылдың сәуір айындағы мәліметтер бойынша Моңғолия азаматтарының интернеттен нені көп іздегенін анықтады. Моңғолияда биыл Google...

Басты назарда