Connect with us

Моңғолияда

Моңғолия көлік логистикасын дамытуда Қазақстанға назар аударуы тиіс

Published

on

2017 жылғы қаңтардағы ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстанның үшінші жаңғыруы: жаһандық бәсекеге қабілеттілік» даму тұжырымдамасы Қазақстанның әлемдегі көшбасшы 30 елдің қатарына енуінің нақты қадамдары көрсетілген жолдау екендігі айқындалды.
Бұл пікірін Ph.D докторы, Моңғолия Ғылым академиясының Халықаралық қатынастар институтының аға маманы, Орталық Азия елдері бойынша зерттеу орталығының үйлестірушісі К.Дэмбэрэл білдірді.
«Жолдаудағы бес бағыт Қазақстан мемлекетінің жақын болашақтағы дамуының басты бес нысанасы екендігін атап өткім келеді. Құжаттағы негізгі ерекшеліктердің біріне тоқтала кетсем, «Еуразия логистика инфрақұрылымы» даму мәселесіне дұрыс назар аударылған деп есептеймін.
Бұл Моңғолия үшін назар аударатын басты мәселелердің бірі. Өкінішке орай, Моңғолия арқылы әуе, авто, теміржол транзитін дамыту логистикасы туралы айтқалы көп уақыт өтсе де, біз оны жүзеге асыра алмай келеміз. Сондай-ақ, энергетика, транспорт, логистика, тұрғын үй қызметіндегі баға тарифін белгілі мөлшерде төмендету бағытындағы кешенді шараларға дұрыс назар аударылған. Мемлекет-жекеменшік секторының серіктестігін кеңейту, ЖІӨ-дегі мемлекет үлесін 15 пайызға дейін төмендету және білім жүйесін жетілдіру, соның ішінде жаппай тегін техникалық білім беру мәселелері Моңғолия мен Орталық Азияның басқа да мемлекеттеріне өзекті болып отыр. ҚР Президенті Н.Назарбаевтың мемлекеттің басқару тетігін жетілдіру, халықтың әл-ауқатын арттыру жолының көзі ретінде жаңаша реформалар жүргізуін көрегендік деп білемін.
Жақында ғана Қазақстанда жүзеге асырылған Конституцияға өзгерістер енгізу қадамдары мемлекет басшылығы заман талабына сай әрекеттерге барып жатқанын көрсетіп отыр. Бұл міндетті түрде Қазақстанның дамуында үлкен рөл атқаратындығына күмән жоқ. Жалпы алғанда, экспорттың басым бөлігін құрайтын мұнай, газ, мыс, алтын секілді басты шикізат көздеріне әлемдік нарықтағы бағаның төмендеуі жағдайында Қазақстан экономикасының өзіндік қоры, әлеуеті бар екендігін көрсетіп отыр. Қазіргі әлемдік даму жағдайында экономиканың 1 пайыздық өсімі жақсы көрсеткіш деп саналатындығы да соның да бір дәлелі.
Осы орайда, қазіргі қиын кезеңде «Универсиада-2017», «ЭКСПО-2017» секілді халықаралық іс-шараларды ұйымдастырып жатқандығы Қазақстанның мүмкіншілігі зор екендігін көрсетуде. Бұл жобаларды жүзеге асыру барысында Қазақстан өзін әлемге таныту сипатынан ғана емес, керісінше осы іс-шаралар нәтижесінде инвестиция тарта отырып, дүниежүзі қауымдастығының сеніміне ие болып отыр», – деп білдірді өз ойын К.Дэмбэрэл.

Моңғолияда

Бәделхан Қабдісіләмұлы: Баян-Өлгий аймағының Парламенттегі 3 мандаты сақталуы керек

Published

on

Улаанбаатар – /KAZNEWS/. 2019 жылдың 14 қарашасында Моңғолия Парламенті 1992 жылы бекітілген Моңғолия Конституциясына қосымша  өзгертулер еңгізу туралы заң қабылдады. Осы сәтте Моңғолия Парламентінің депутаты, Құрылыс, қала құрылымы министрі Бәделхан Қабдісіләмұлы Баян-Өлгий аймағының азаматтарының сайлау, сайлану жөнінде сауал қойып,  жауап беруін өтінді.

МҰХ-ның мүшесі Қ. Бәделхан:

-Қазіргі Конституция бойынша  «МҰХ-ның мүшесі – халық елшісі болып табылады. Ол халықтың дауыс тікелей беруі арқылы сайланады» делінген.  Ата заңдағы бұл бап сол қалпында қалтырылады. Біздің аймақтан сайлау сайын 3 депутат сайланып келеді. 1924 жылғы алғашқы Негізгі заңды қабылдаған 72 депутаттың үшеуі біздің аймақтан болды. Тек 2012 жылы аралас жүйемен өткен сайлауда ғана 2 өкіл сайланды. Біз бұл кезде аймақ азаматтары мен ұлт азшылығы құқығы бұзылды деп көреміз. Азаматтар да солай айтып жүр. Сондықтан да азаматтар бізге осы ойларын жеткізіп беруді айтып отыр. Егер аралас жүйеде өткізілсе, біздің құқығымыз бұзылады.  Парламенттегі 3 өкіл де мұны қолдамайды. Енді қабылданатын заң және тәртіппен немесе жаңа заңмен  мұны ретке келтіріп, тұрақты 3 өкілді болатындай етіп, заңдастырып беруге болмай ма?

МҰХ-ның төрағасы Г. Занданшатар:  Д. Лүндээжанцанға сөз берейін.

МҰХ-ның мүшесі,  Конституцияға қосымша өзгерту енгізу жұмыс тобы мүшесі Д.Лүндээжанцан:

-Біз Ата заңды қабылдаған кезден бастап, 1990 жылы  жаңа негізгі заңды қабылдау үшін құрылған Халық Ұлы Хуралы  кезінде және әрқашан Баян-Өлгий аймағы өкілдерін қалыс қалдырған емеспіз.  Сол үшін сайлау заңдарында да бұл жағдай көрсетілген. Егер пропорцианаль және мажоритар жүйе араласқан, көп дауыс алған партия өкілдерін пайыздық мөлшерімен анықтау жанама және тікелей сайлау жүйесі конституцияға енгізілсе де, Баян-Өлгий аймағы, сондай-ақ қазақ азаматтар өкілдері  мандаты азаймайды.  Жаңа ғана мен МҰХ-ның мүшесі  Д. Мұратпен осы мәселе төңірегінде көп әңгімелестім. МҰХ-ның мүшесі  Қ. Бәделханға пікірін айтатын болып жатқандықтан кезіге алмадым. Мұны мен емес, келісім жұмыс тобы ұсыныс етіп отыр. Егер бұл бап енгізілсе, 2024 жылы Баян-Өлгий аймағына тікелей өкілін сайлау үшін 2 мандат беріледі. Одан  тыс мемлекеттік деңгейдегі аумаққа  атын  ұсыныушылар   партиялар тарапынан ұсынылады.  Мұндай жағдайда мемлекет бойынша қазақ азаматтар өкілдері парламенттен ең кем дегенде 3-4 орын алуына мүмкіндік бар деп есептеліп шығарылған. Еліміз  Конституциясында  «дүние мүлкі, жасы, жынысы, шыққан тегіне қарай азаматтарды алалауға, шеттетуге болмайтындығы» көрсетілген. Сайлау заңында да бұл ұстаным  ескерілген.  Сіздің айтып отырған аралас сайлау жүйесіне қатысты мәселе  «62-нің тобы /Конституцияға қосымша өзгерту енгізу қажет деп заң жобасына қол қойған парламент депутаттары/» жобасына енген жоқ. Алайда, сайлаушылардың  берген дауысы есептелмей қалатын жағдай жоқ. Адамдардың жалғыз наразы болатыны, бұл – партияның атын жамылып, жабық тізім арқылы көптің қолдауына ие бола алмайтын, қаламаған адамдардың парламентте отыруы.  Біз мұны ескеріп, ашық тізім жасап, аумақ пен тізімге енген атын ұсынушы үшін дауыс беретін етіп жасадық.

МҰХ-ның төрағасы Г. Занданшатар:  Қ. Бәделхан депутатқа қосымша 1 минут беріледі:

-МҰХ-ның мүшесі Қ. Бәделхан:

-Лүндэжанцан мырза, мемлекет бойынша атын ұсынушы «сайлануы мүмкін» деп отыр. Мен нақты жағдайды анықтамақпын. Неге десеңіздер, біз конституцияға қосымша өзгертулер енгізбекпіз.  Сондықтан да «Баян-Өлгий аймағына 3 мандат беруді заңдастырып берсеңіздер» дегенді айтып отырмын. Неге десеңіз, біздің  орынымызды кейін жастар басады. Олар сол кездегі депутаттар не айтты, неге бұл мәселені қозғамады деп айтпай ма?! Сол үшін де оны кепілдендіріп алғанды жөн санаймыз. Бұл менің емес, осында отырған үш өкілдің сауалы деп есептеңіздер.

МҰХ-ның мүшесі,  Конституцияға қосымша өзгерту енгізу жұмыс тобы мүшесі Д.Лүндээжанцан:

-Сайлаудан бір жыл бұрын «Сайлау туралы заңды өзгертуге тыйым салынады» деп Негізгі заңға енгелі отырған қосымша өзгерту енгізу жобасында көрсетілген. Не болса да, 2022-2023 жылдары Сайлау туралы заңды жаңалап, бекітуге тиіс.  Осы кезде Баян-Өлгий аймағы үш мандатын қысқарпайтыны туралы арнайы баппен бекітіп беру қажет.  Бұл осы мәжіліс хаттамасына жазылуы қажет. Біз Сайлау туралы заңды үнемі өзгертіп, оған қайта-қайта түзету жасап, жамап-жасқап келеміз. Осы кездері Баян-Өлгий аймағы өкілі үштен төмен болмауы керек деген принцип ұстанып келдік. Бұл қай кезде де осылай болғаны жөн.

Аралас жүйе бойынша сайлау өткізу бабы көпшілік тарапынан қолдау таппай, конституцияға қосымша өзгерту енгізу жобасынан алынып тасталды.

Естеріңізге салсақ, Моңғолия Конституциясына қосымша өзгерту енгізу мәселесі соңғы үш парламентте белсенді талқыланатын тақырыпқа айналып, қазіргі МҰХ 5 ай, 158 тәулік талқыға салып бекітті.

Осылайша 1992 жылы қабылданған Ата заңға 2000 жылы жасалған жеті қосымша өзгертуден кейін  екінші рет қосымша өзгерту енгізілді. Бұл жолы 35 бап, тармаққа қосымша өзгерту жасалды. Конституция өзгертуін мәжіліске қатысқан 63 депутаттың 100 пайызы қолдауымен бекітті. Дауыс беруге парламенттегі Демократиялық партия кеңесі мен МҰХ-ның мүшесі О. Басанхүү қатысудан бас тартты. Қосымша өзгерту енгізілген Конституция 2020 жылы 25 мамыр күні 12:00 сағатта күшіне енеді.

Continue Reading

Моңғолияда

Конституцияға жасалған өзгерістер Президент Х.Баттулгаға қандай мүмкіндік берді?

Published

on

Улаанбаатар – /KAZNEWS/. Конституцияға жасалған өзгерістер қазіргі Президент үшін үлкен мүмкіндік тудырып отыр – дейді Zaluu.com.

Бұрын Президенттер 2 рет сайлау арқылы жеңіске жетсе 8 жыл бойы мемлекет басшысы қызметін атқара алатын.

Конституциядағы өзгерістер бойынша 50 жастан жоғары Моңғолия азаматын 6 жыл мерзіммен 1 рет  Президентке сайлайтын болды. Бұл заң 2020 жылы 25 мамырдан бастап күшіне енеді.

Ал, келесі Президент сайлауы дәстүр бойынша 2021 жылы өтеді. Х.Баттулганың Президенттік өкілеттігі 2021 жылы аяқталады. Президент үшін 1 реткі сайлану құқығын иеленіп қойды деуге келмейді. Өйткені негізгі заңға өзгерістер еңгізілмей тұрып ол 4 жылдық өкілеттігіне тағайындалған болатын.

Сондықтан, 2021 жылы өтетін Президент сайлауына ол заң бойынша түсе алады. Егер сайлауда жеңіске жетсе үзбей 10 жыл бойы мемлекет басшысы қызметін атқарып, Моңғолияны «10 жыл билеген» елбасы атанады.

Бірақта, бұл тек мүмкіндік болғанымен шешім емес. Соңғы таңдау халықта екенін ұмытпайық. Дегенмен, бұрында, болашақта да ешкімге бұйырмаған мүмкіндік Халтмаагийн Баттулганың маңдайына ғана жазылғаны қызық.

Бұл басқаларға қатты тиседе, ащы шындық.  Ол үнемі саяси ойынның басты рөлінде ойнап келеді.

Continue Reading

Моңғолияда

Улаанбаатар әлемдегі ауасы ең лас 10 қаланың тізімінен шығарылды

Published

on

KAZNEWS – Улаанбаатар әлемдегі ауасы ең лас 10 қаланың тізімінен шығарылды. Бұл туралы өткен сейсенбіде дүниежүзі бойынша ауаның сапалық даталарын жинайтын AirVisual халықаралық ұйымы хабарлады.

Айта кетейік, Улаанбаатар ұзақ уақыттан бері әлемнің экологиялық лас қалаларының алғашқы ондығында тұрған.

Түтін Улаанбаатар халқы үшін қыс түссе өзекті тақырыпқа айналатын.

Елдегі ең ірі өндіріс ошақтарының жартысынан көбі осында орналасқан. Оған көліктердің шамадан тыс көптігі мен тұрғындардың да санының артуы әсер ететін. Тұрғындардың 60%-ы киіз үйлерде біріккен жылусыз тұрғандықтан, оларды жылыту үшін 2 млн тонна көмір кететін.

Ал, Улаанбаатар қаласындағы 4 электр станциясы жылына 6 млн тонна көмір жағады. Осының салдарынан қаладағы экологиялық ахуал қауіпсіздік деңгейінен 17 есеге артып кеткен.

Брикет көмір – таза өмір.

Үкіметтің өкімімен өткен мамыр айынан бастап шикі көмірді астанаға еңгізуді шектеп, қыркүйек айынан бастап брикеттелген (ұнтақталған) көмір отынын пайдалануы түтіннің азаюына себеп болған.

Continue Reading

Сөзге тиек

Advertisement
Әлемде6 days ago

Иранда тағы бір мұнай кеніші табылды

Иранда 53 миллиард баррель мұнай жатқан үлкен кеніш табылды. Ол Бостан және Омидия аймақтарының ортасындағы 2400 шаршы шақырым аумақты алып...

Моңғолияда1 month ago

Асқар Мамин Моңғолия премьері Ухнаагийн Хүрэлсүхке АХҚО мүмкіндіктерін таныстырды

Қазақстан Премьер-министрі Асқар Мамин елімізге жұмыс сапарымен келген Моңғолия премьері Ухнаагийн Хүрэлсүхпен бірге «Астана» халықаралық орталығы жұмысымен (АХҚО) танысты.  Кездесу...

Әлемде3 months ago

Солтүстік Корея Америкадан ығар емес

Ол зымыран сынақтарын жалғастырып жатыр, АҚШ  КХДР-мен келіссөз жүргізуге  мәжбүр. Оңтүстік Кореяның Kyodo агенттігінің хабарлауынша,  2019 жылғы 16 тамызда КХДР-дің әскери...

Әлемде5 months ago

Халтмаагийн Баттулга Қырғызстанға ресми іс-сапармен барды (Видео)

KAZNEWS – /2019.06.12/ Шанхай ұйымының жылдық кезекті он тоғызыншы саммитіне қатысу мақсатында Моңғолия Президенті Қырғызстанға ресми сапармен барды. Бұл туралы...

Кітаптан үзінді...8 months ago

Кітап оқудың ағзаға қандай пайдасы бар?

Кітап оқу өмірді 2 жылға ұзартады. Бұл – Йель университетінің ғалымдары дәлелдеген факт. Кітап оқығанда ми жасушалары арасындағы байланыс күшейеді....

Кітаптан үзінді...8 months ago

Екінші болма: Кітап не жайлы? БҰЛ КІТАПТАН НЕ ҮЙРЕНЕСІЗ?

Бүгінгі таныстырып отырған кітабымыз Шонбай Қ. : Екінші болма! Жеңіске жетудің қазақша жолы. Табысты кәсіпкер, ресторатор Қуаныш Шонбай бұл кітапта...

Кітаптан үзінді...10 months ago

Инфографика: Моңғолияда 10,000 вебсайт бар

Сайттың интернеттегі адресін домен деп атайды. Сіздің дәл қазір оқып отырған сайтыңыздың адресі kaznews.mn, бұны адрес ретінде де сайттың аты...

Кітаптан үзінді...10 months ago

Билл Гейтс табысты болудың құпиясымен бөлісті

Microsoft корпорациясының негізін қалаушылардың бірі Билл Гейтс табысқа жетудің негізгі құпияларымен бөлісті. Естеріңізге салайық, 1955 жылы 28 қазанда өмірге келген...

Басты назарда