Connect with us

Қазақстан және әлемде

Қазақ мемлекеттілігінің тарихы және Зардыхан Қинаятұлы

Published

on

28  қараша, KAZNEWS. Мемлекет және қоғам қайраткері, тарих ғылымдарының докторы, Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының бас ғылыми қызметкері болған Зардыхан Қинаятұлының 80 жылдығына арналған халықаралық онлайн «дөңгелек үстел» Алматы қаласында өтті.
Еуразия ғылыми зерттеу институтының конференция залы экран, микрофон, диктофон, компьютер мен толық жабдықталған. Екі сағатқа жоспарланған шара тағы бір сағатқа ұзартылып, модераторлық істі ғылым докторы Д.Баймолда абыроймен атқарып шықты.
Онлайн «дөңгелекүстел»-ге Қазақстан, Моңғолия, Түркия, Германия, Венгрия, Ресей, Өзбекстан елдерінен, сондай-ақ, Алматы, Ақтау, Нұр-Сұлтан, Павлодар, Өскемен, Қостанай қалаларынан тарихшы ғалымдар мен зиялы қауым өкілдері және де бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері, ғалымның туыс туғандары мен қатар Моңғолияның Алматы қаласындағы бас консулы Ч.Баярмагнай қатысты.
Тарих және этнология институтының директоры, тарих ғылымдарының докторы Қабылдинов З, «Отандастар» қоры президентінің кеңесшісі Қобландин Қ., Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының Алматы қаласы филиалының жетекшісі Мақұлбекова А. құттықтады.

Сұлтан Тәукей, тарих ғылымдарының докторы, жазушы: Монғолияның «Демократиялық жаңа негізгі заңының» жобасын даярлауға Қ.Зардыхан белсене қатынасты. Қ.Зардыханның жаңаша бастамалары мен көтерген тың идеялары Монғолияның көп партиялы құрылымы мен демократиялық өзгерістеріне, қызу қанды жастардың саяси бағыт, бағдарына елеулі ықпал жасады. Демократиялық қозғалыстың саяси көшбасшыларының бірболды.

Ханкелді Әбжанов, академик, т.ғ.д.: Тарих ғылымындағы Зардыхан құбылысының басты ерекшелігі – ұзақ жылдар бойы социалистік идея мен идеология мәселелерін зерделеген маманның қысқа мерзім ішінде орта ғасырлар тарихынан ең таңдаулы ғалымдар қатарына қосылғаны.
МәжитовСаттар, академик, т.ғ.д: «Ақорданың ізбасары Қазақ мемлекеті ғана. Сондықтан да тарихтың жолын қуар болсақ, Қазақ мемлекеті Жошы Ұлысының басты мұрагері болып табылады», – деген Зардыхан Қинаятұлының жасаған қорытындысы дәл бүгінгі күннің ең маңызды тақырыбына айналғаны шындық екенін ұмытпауымыз керек.

Бәкей Ағыпарұлы, академик, э.ғ.д., проф: Моңғол және қазақ халқының көрнекті қоғам қайраткері, әрі белгілі ғалым, тарихшы, ұлы тұлға – Зардыхан ағай туралы қысқаша ой-естелігімді ортаға салу – мен үшін үлкен парызым деп санаймын. Зардыхан Қинаятұлы Моңғолия қоғамының демократялық қозғалысының әрі кеңесшісі, әрі жетекшілерінің бірі және де осы елдің тұрақты Парламентінің іргетасын қалаушылардың бірі болды.


Нәбижан Мұқамедханұлы, тарих ғылымдарының докторы, проф.: Қазақстанда ел тәуелсіздігі қайт ақалпына келген соң ғана мемлекеттілік мәселесі көтерілді. Отандық тарих ғылымында Қазақ мемлекеттілігінің тарихын зерттеудің кешенді жобасын алғаш ұсынған ғалым Зардыхан Қинаятұлы еді десем қателесе қоймаспын.
Хабсатар Омар, социология ғылымдарының докторы: Зақаң озық ойлы үлкен реформатор еді: Ол “15 ғалымның ұсыныс пікірі” деген атпен ел тарихында қалған ұлы өзгерістің идеясын көтеріп ары қарай демократиялық бет бұрыстың платформасы болған еді. Және де осы істің яғни сол он бес ғалымның іс әрекетін бастаған Қ.Зардыхан ағамыз болды.

Сайран Қадыр, Бұрыңғы Төтенше және Өкілетті елші: ауқымды еңбектерінің арасынан «Қазақ мемлекеті және Жошы хан» атты туындысы тек кәсіби мамандардың ғана емес, өскелең заманның рухани сұранысына толығымен лайықты құнды тарихи мұраға айналды десек артық айтқанымыз емес. Ол Жошы Ұлысынан бастау алған Қазақ мемлекеті АқОрдадан басталатынын шегелеп дәлелдеп кетті.

Қалыбек Қобландин, «Отандастар» қоры президентінің кеңесшісі, т.ғ.д.: Зақаңның өмір жолына көз жүгіртсек, ол кісінің екі шың құз биігіне көтерілгенін көруге болады. Оның бірінші биіктігі, Кіші құрылтай төрағасының орынбасары мен Үкімет басшысының орынбасары лауазымында қызмет атқарған моңғолиялық саясаткер, қоғам қайраткері ретінде. Бұл кезде Зақаң жаңа кезеңдегі моңғол қоғамы дамуының бағдар-болашағын анықтауда, саяси-әлеуметтік реформаларды жүзеге асыруға, жаңа Ата Заңның қабылдауына жанкешті атсалысқан азамат, тұлға болды. Екінші биіктігі – ғылым саласында моңғолтанушы тарихшы, философ ретіндегі ұлағатты ғалымдығы.
Қазіргі таңдағы Қазақстандағы ұлттық рухани жаңғырудың өзекті бір саласы – Ұлы Дала тарихындағы ақтаңдақтардың бірі – қазақ даласындағы Алтын Орда тарихының 750 жылдық мерекесінің атап өтілуі – осы хандық дәуірдің білгірі, көрнекті ғалым Зардыхан Қинаятұлының 80 жылдығымен сәйкес келуінің өзі тарихи сабақтастық, символикалық мәні бар дүние деп есептеуге болады»,- дейді.

Сондай-ақ, жас ғалымдарымыз Ө.Қанай, Р.Өміртай, белгілі журналистеріміз Е.Бапи, Ә.Меңдеке, ғалым ағамыздың кенже баласы Ж.Зардыхан, туыстары Ө.Ертісханқызы, Қ.Қаснай белсене атсалысты.
Павлодарда тұратын Әбшүкір Ертісбайұлы «Тау қопарылып, тас атылған жұртта туған ұл» мақаласын, ақын-жазушы Зуқай Шәрбақынұлы «Жоқтау» өлеңін, Әлем Монғолдары қауымдастығының төрағасы, Еңбек сіңірген қайраткер, доктор, профессор Д.Цахилгаан «құттықтауын», ал, Моңғолия Президенті іс басқармасының бастығы болған, ғылым докторы Б.Батхишиг «Демократия теоретигі» атты көлемді мақаласын шараға қатысушыларға оқып, таныстырды.

Аталмыш іс шараның қорытындысы ретінде естелік, мақалаларды құрастырып кітап шығаруды біз міндетімізге алдық. Ал, Н.Мұқамедханұлының құрастырған З.Қинаятұлының «Мақалалар жиынтығы» кітабы баспада, кешікпей жарыққа шығады. Кітап қадемеушілік көрсеткен кәсіпкер бауырымыз Жанат Алтынғадысұлына, автордың «Қазақ мемлекеті және Жошы хан» кітабының үшінші басылымына демеушілік көрсеткен Сайранқызы Райсаға рақмет айта отырып,жұмыстарына табыс тілейміз!
Дүниежүзі қазақтары қауымдастығы мен «Отандастар» қоры атынан онлайн дөңгелек үстелді өткізуге мүмкіндік туғызған Еуроазия ғылыми зерттеу институтының ұжымына және де атсалысқан басқа да азаматтарға алғысымыз шексіз!
Зардыхана ғамыз 2017 жылғы 23 қарашада ауыр науқастан қайтыс болып, Алматы облысы Райымбек ауылында жерленген. Үстіміздегі желтоқсан айының 31-і күні 80 жасқа толар еді… Ағамыздың жатқан жері жаннат, иманы жолдас болсын! Артына өшпестей мұра қалдырған ғалым ағамыздың аты халықтың жүрегінде мәңгі сақталады.

Ботагөз УАТҚАН,

Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының қызметкері

PS: Зардыхан аға туралы естелік, мақала жазып берем деушілер болса ubota56@gmail.com электрон адресіне жолдауларыңызға болады.

Advertisement


Қазақстан және әлемде

Моңғолия Өзбекстан азаматтары үшін визасыз режим енгізді

Published

on

Моңғолия осы жылдың 3 маусымынан бастап, Өзбекстан азаматтары үшін визасыз режимді енгізді. 

Бұл жөніндегі шешім Моңғолия Сыртқы істер вице министрі Б.Мөнхжин бастаған делегацияның 2-3 маусым күндері Өзбекстан Республикасына жасаған сапарында белгілі болды.

Сапар барысында Моңғолия мен Өзбекстан Республикасының Көлік және коммуникация министрліктері арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумға Жол және көлікті дамыту министрлігі Азаматтық авиация саясатын жүзеге асыруды үйлестіру департаментінің директоры Ч.Мөнхтуяа, Өзбекстан Республикасының Көлік және коммуникация вице министрі Жасурбек Чориев қол қойған.

Бұған дейін, Өзбекстан Республикасы 2019 жылы 1 желтоқсаннан бастап Моңғолия азаматтары үшін визасыз режим еңгізген болатын.

Continue Reading

Қазақстан және әлемде

Қырғыз шекарада ПТР тест мен вакцина паспортын талап етпейді

Published

on

22 мамыр, KAZNEWS. Қырғыз аумағында коронавирус инфекциясының таралуына қарсы күрес және оның салдарын жою жөніндегі жедел штаб осындай шешім қабылдады.

Қырғыс Республикасы 2022 жылғы 1 мамырдан бастап елдің мемлекеттік шекарасын кесіп өтетін қырғыз және шетел азаматтарынан ПТР тест пен вакцина паспорты талап етілмейді.

Сонымен қатар, бұған ұқсас шешімді Австрия Республикасы Үкіметі де шығарған. 2022 жылғы 13 мамырдан бастап бұл елге баратын шетелдіктер 3G немесе коронавирустық инфекцияға қарсы вакцина алуға, олардың коронавирустық инфекциядан айыққанын дәлелдеуге және ПТР тесті беру талабынан босатылады.

Continue Reading

Қазақстан және әлемде

Қарағанды облыстық филормониясы Баян-Өлгийде концерт бере ме?

Published

on

Моңғолияның Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Дорж Баярхүү Отандастар қорының президенті Абзал Сапарбекұлын жаңа қызметімен құттықтай келіп, бірлесе жұмыс жасауға ниетті екенін айтты.

Тараптар екі елдің арасындағы мәдени-гуманитарлық байланысты нығайту бойынша пікір алмасты.

Осы орайда Қоғам президенті Абзал Сапарбекұлы биыл Қазақстан мен Моңғолияның дипломатиялық байланыс орнатқанына және қазақтардың ұлы көшінің 30 жылдығына орай екі ел арасындағы ынтымақтастығын бекітетін бірлескен концерттік шараны ұйымдастыру туралы ұсыныс білдірді.

Биыл жазғы маусымда Қарағанды облыстық филормониясының әртістері Баян-Өлгий жеріне барып, концент қою жөнінде ойын жеткізді.

Елші өз кезегінде бұл ұсынысты қолдайтынын жеткізіп, аталған жоспарды пысықтайтынын айтты. Кездесу нәтижесінде екі тарап та елдер арасындағы достық байланысты нығайтуға уағдаласты.

Continue Reading

Қазақстан және әлемде

Онлайн қазақ тілі курстары басталады

Published

on

22 қаңтар, KAZNEWS. Шетелдегі отандастарымызға арналған тегін онлайн қазақ тілі курстары басталады, – деп Отандастар қорының Баспасөз қызметі хабарлайды.

Басталуы: 1 ақпан 2022 жыл
Форматы: онлайн

«Отандастар Қоры» КеАҚ (бұдан әрі – Қоғам) шетелде тұратын қазақтарға арналған қазақ тілін курстарын ұйымдастырады. Осылайша, ана тіліміздің шетелде кеңінен насихатталып, қазақ диаспорасы өкілдерінің туған тілімізді ұмыт қалдырмауына жағдай жасайды.

«ОНЛАЙН ҚАЗАҚ ТІЛІ КУРСЫ» жобасы Қоғам бастамасымен 2020 жылдан бері ұйымдастырылып келеді. Қоғам 2020 жылы 333 онлайн сабақ өткізсе, 2021 жылы 780 онлайн сабақ ұйымдастырды. Бүгінде курсқа жалпы 2554 отандасымыз тіркеліп, оның 1000-ға жуығы курсты сәтті аяқтағаны туралы сертификатқа ие болды.
Қазақ тілі сабақтары – орыс, ағылшын, түрік, парсы тілдерінде оқытылады.


Курс ТЕГІН.
Деңгей: А1, А2, В1, В2

Курсқа тіркелу ақпан айына дейін жалғасады. Толық ақпаратты
( https://t.me/otandastar_qory ) онлайн қазақ тілі курсының Telegram арнасынан немесе +7 778 552 8116 (WhatsApp/Telegram) нөмірі арқылы білуге болады.

* Курсқа қатысу үшін төмендегі сілтемеге өтіп, деңгейлік тестті тапсыру керек.

Қазақ тілін орыс тілінде үйренушілерге арналған тест:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSegJkglQ3GYs28YTACxIas1x56EWDGR1l47CwgYnpQW3CaqIg/viewform

Қазақ тілін ағылшын тілінде үйренушілерге арналған тест:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc_FOzBxeGEf8t8feXORK0lXsThRBxEXffaSrWvTwufcs2J4w/viewform

Қазақ тілін түрік тілінде үйренушілерге арналған тест:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdCpatG_VqmFcWuyTDexGI9Np6vlMdBSEsVOI_GWPAwtvsRjA/viewform

Қазақ тілін парсы тілінде үйренушілерге арналған тест:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfSJtJCgyc2cuKISX-7o25Eey-9rdrR1nRpbNreAdJjAxYDtg/viewform

ҚОСЫМША:

Сонымен қатар биыл шетелде тұратын отандастарымызға арналған қазақ тілінен А1, А2 деңгейіндегі электронды əмбебап оқулықтары әзірленді.
Кітаптар орыс, ағылшын жəне түрік тілдеріне аударылу үстінде. Сондай-ақ, қазақ тілін үйренуге көмектесетін «Абай институты» (https://abai.institute/) порталы мен мобилді қосымшасы (https://play.google.com/store/apps/details?id=abai.institute) іске қосылды.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

Кітаптан үзінді...8 hours ago

Түркияда “Қaзiргi Моңғолия қaзaқ әңгiмесi” атты кітап жарық көрді

09 тамыз, KAZNEWS. Түркиядa “GÜNÜMÜZ MOĞOLİSTAN KAZAK ÖYKÜSÜ” (Қaзiргi Моңғолия қaзaқ әңгiмесi) деген кiтaп жaрық көрдi. Әйгiлi HECE (XЕЖЕ) бaспaсынaн...

Дерек6 days ago

Ахмет Байтұрсынұлы туралы 20 дерек

Ұлттың рухани көсемі Ахмет Байтұрсынұлының 150 жылдығына орай өмірінің ең өзекті кезеңдерінен 20 дерек ұсынамыз. 1. Ахмет Байтұрсынұлының нақты туған...

Дерек2 weeks ago

Твиттердегі белсенді президент кім?

25 шілде, KAZNEWS. Әлемдік көшбасшылардың 85 пайызы твиттер желісін қолданады. Ең көп оқырмандары бар президент ол – Нарендра Моди. Үндістан...

Дерек2 months ago

Ел көлемінде инфляция деңгейі 15,1%, Баян-Өлгийде 13,8% -ден асты

21 маусым, KAZNEWS. 2022 жылғы мамыр 2021 жылғы мамырға салыстырғанда жылдық инфляция 15,1 пайызды құрады. Азықтүлік өнімдері мен бензин бағасы...

Дерек2 months ago

Ғарышкер В.А.Жанибеков “Улаанбаатар қаласының құрметті азаматы” атанды

17 маусым, KAZNEWS. Бүгін Кеңес одағының және Моңғол Халық Республикасының батыры, ғарышкер В.А.Жанибековке “Улаанбаатар қаласының құрметті азаматы” атағы берілді, деп...

Дерек2 months ago

Моңғолияға келген туристер арасында саны жағынан Қазақстан төртінші орында тұр

15 маусым, KAZNEWS. Моңғолияға келген туристер саны жағынан Қазақстан төртінші орында тұр. 2021 жылдың қаңтар-мамыр айында Моңғолияға 8,554 турист келген...

Дерек2 months ago

Баян-Өлгий һәм Ховд: Қай аймақтың инвестициялық әлеуеті жоғары?

13 маусым, KAZNEWS. Баян-Өлгий мен Ховд аймағы да Моңғолияның батыс өлкесінде орналасқан. Халық саны 2021 жылғы көрсеткіш бойынша Баян-Өлгийде 112,836...

Дерек2 months ago

Паспорт мұқабасының түсі нені білдіреді?

Дүние жүзінде төлқұжаттардың тек төрт негізгі түсі бар. Әр елдің төлқұжат мұқабасының түсін таңдауында өзіндік себептері бар дейді Массагет. Әуежайлардағы...

Басты назарда