Connect with us

Моңғолияда

Бәделхан Қабдісіләмұлы: Баян-Өлгий аймағының Парламенттегі 3 мандаты сақталуы керек

Published

on

Улаанбаатар – /KAZNEWS/. 2019 жылдың 14 қарашасында Моңғолия Парламенті 1992 жылы бекітілген Моңғолия Конституциясына қосымша  өзгертулер еңгізу туралы заң қабылдады. Осы сәтте Моңғолия Парламентінің депутаты, Құрылыс, қала құрылымы министрі Бәделхан Қабдісіләмұлы Баян-Өлгий аймағының азаматтарының сайлау, сайлану жөнінде сауал қойып,  жауап беруін өтінді.

МҰХ-ның мүшесі Қ. Бәделхан:

-Қазіргі Конституция бойынша  «МҰХ-ның мүшесі – халық елшісі болып табылады. Ол халықтың дауыс тікелей беруі арқылы сайланады» делінген.  Ата заңдағы бұл бап сол қалпында қалтырылады. Біздің аймақтан сайлау сайын 3 депутат сайланып келеді. 1924 жылғы алғашқы Негізгі заңды қабылдаған 72 депутаттың үшеуі біздің аймақтан болды. Тек 2012 жылы аралас жүйемен өткен сайлауда ғана 2 өкіл сайланды. Біз бұл кезде аймақ азаматтары мен ұлт азшылығы құқығы бұзылды деп көреміз. Азаматтар да солай айтып жүр. Сондықтан да азаматтар бізге осы ойларын жеткізіп беруді айтып отыр. Егер аралас жүйеде өткізілсе, біздің құқығымыз бұзылады.  Парламенттегі 3 өкіл де мұны қолдамайды. Енді қабылданатын заң және тәртіппен немесе жаңа заңмен  мұны ретке келтіріп, тұрақты 3 өкілді болатындай етіп, заңдастырып беруге болмай ма?

МҰХ-ның төрағасы Г. Занданшатар:  Д. Лүндээжанцанға сөз берейін.

МҰХ-ның мүшесі,  Конституцияға қосымша өзгерту енгізу жұмыс тобы мүшесі Д.Лүндээжанцан:

-Біз Ата заңды қабылдаған кезден бастап, 1990 жылы  жаңа негізгі заңды қабылдау үшін құрылған Халық Ұлы Хуралы  кезінде және әрқашан Баян-Өлгий аймағы өкілдерін қалыс қалдырған емеспіз.  Сол үшін сайлау заңдарында да бұл жағдай көрсетілген. Егер пропорцианаль және мажоритар жүйе араласқан, көп дауыс алған партия өкілдерін пайыздық мөлшерімен анықтау жанама және тікелей сайлау жүйесі конституцияға енгізілсе де, Баян-Өлгий аймағы, сондай-ақ қазақ азаматтар өкілдері  мандаты азаймайды.  Жаңа ғана мен МҰХ-ның мүшесі  Д. Мұратпен осы мәселе төңірегінде көп әңгімелестім. МҰХ-ның мүшесі  Қ. Бәделханға пікірін айтатын болып жатқандықтан кезіге алмадым. Мұны мен емес, келісім жұмыс тобы ұсыныс етіп отыр. Егер бұл бап енгізілсе, 2024 жылы Баян-Өлгий аймағына тікелей өкілін сайлау үшін 2 мандат беріледі. Одан  тыс мемлекеттік деңгейдегі аумаққа  атын  ұсыныушылар   партиялар тарапынан ұсынылады.  Мұндай жағдайда мемлекет бойынша қазақ азаматтар өкілдері парламенттен ең кем дегенде 3-4 орын алуына мүмкіндік бар деп есептеліп шығарылған. Еліміз  Конституциясында  «дүние мүлкі, жасы, жынысы, шыққан тегіне қарай азаматтарды алалауға, шеттетуге болмайтындығы» көрсетілген. Сайлау заңында да бұл ұстаным  ескерілген.  Сіздің айтып отырған аралас сайлау жүйесіне қатысты мәселе  «62-нің тобы /Конституцияға қосымша өзгерту енгізу қажет деп заң жобасына қол қойған парламент депутаттары/» жобасына енген жоқ. Алайда, сайлаушылардың  берген дауысы есептелмей қалатын жағдай жоқ. Адамдардың жалғыз наразы болатыны, бұл – партияның атын жамылып, жабық тізім арқылы көптің қолдауына ие бола алмайтын, қаламаған адамдардың парламентте отыруы.  Біз мұны ескеріп, ашық тізім жасап, аумақ пен тізімге енген атын ұсынушы үшін дауыс беретін етіп жасадық.

МҰХ-ның төрағасы Г. Занданшатар:  Қ. Бәделхан депутатқа қосымша 1 минут беріледі:

-МҰХ-ның мүшесі Қ. Бәделхан:

-Лүндэжанцан мырза, мемлекет бойынша атын ұсынушы «сайлануы мүмкін» деп отыр. Мен нақты жағдайды анықтамақпын. Неге десеңіздер, біз конституцияға қосымша өзгертулер енгізбекпіз.  Сондықтан да «Баян-Өлгий аймағына 3 мандат беруді заңдастырып берсеңіздер» дегенді айтып отырмын. Неге десеңіз, біздің  орынымызды кейін жастар басады. Олар сол кездегі депутаттар не айтты, неге бұл мәселені қозғамады деп айтпай ма?! Сол үшін де оны кепілдендіріп алғанды жөн санаймыз. Бұл менің емес, осында отырған үш өкілдің сауалы деп есептеңіздер.

МҰХ-ның мүшесі,  Конституцияға қосымша өзгерту енгізу жұмыс тобы мүшесі Д.Лүндээжанцан:

-Сайлаудан бір жыл бұрын «Сайлау туралы заңды өзгертуге тыйым салынады» деп Негізгі заңға енгелі отырған қосымша өзгерту енгізу жобасында көрсетілген. Не болса да, 2022-2023 жылдары Сайлау туралы заңды жаңалап, бекітуге тиіс.  Осы кезде Баян-Өлгий аймағы үш мандатын қысқарпайтыны туралы арнайы баппен бекітіп беру қажет.  Бұл осы мәжіліс хаттамасына жазылуы қажет. Біз Сайлау туралы заңды үнемі өзгертіп, оған қайта-қайта түзету жасап, жамап-жасқап келеміз. Осы кездері Баян-Өлгий аймағы өкілі үштен төмен болмауы керек деген принцип ұстанып келдік. Бұл қай кезде де осылай болғаны жөн.

Аралас жүйе бойынша сайлау өткізу бабы көпшілік тарапынан қолдау таппай, конституцияға қосымша өзгерту енгізу жобасынан алынып тасталды.

Естеріңізге салсақ, Моңғолия Конституциясына қосымша өзгерту енгізу мәселесі соңғы үш парламентте белсенді талқыланатын тақырыпқа айналып, қазіргі МҰХ 5 ай, 158 тәулік талқыға салып бекітті.

Осылайша 1992 жылы қабылданған Ата заңға 2000 жылы жасалған жеті қосымша өзгертуден кейін  екінші рет қосымша өзгерту енгізілді. Бұл жолы 35 бап, тармаққа қосымша өзгерту жасалды. Конституция өзгертуін мәжіліске қатысқан 63 депутаттың 100 пайызы қолдауымен бекітті. Дауыс беруге парламенттегі Демократиялық партия кеңесі мен МҰХ-ның мүшесі О. Басанхүү қатысудан бас тартты. Қосымша өзгерту енгізілген Конституция 2020 жылы 25 мамыр күні 12:00 сағатта күшіне енеді.

Моңғолияда

Түркия Елшілігі: Бос орын туралы құлақтандыру

Published

on

1 мамыр, KAZNEWS. Түркия Республикасының Моңғолиядағы Елшілігі жақын арада жұмысты бастай алатын  қызметкер іздеуде.

Негізгі орындалуға тиісті тапсырмалар, қажетті құжаттар мен талаптар туралы толық ақпаратты сілтемеге өту арқылы білуге болады.

Өтініш берудің соңғы мерзімі – 2021 жылғы 14 мамыр, жұма. Өтініштерді Улаанбаатар қаласы, Энхтайван даңғылы – 17, Елшіліктің ғимаратына жеткізіп беруге немесе пошта арқылы жолдауға болады.

Сыналту – 2021 жылғы 20 мамыр, бейсенбіде ұйымдастырылады.

Байланыс телефоны: +976 11 329 545, Факс: +976 11 313 992

Түснұсқа: http://ulanbator.be.mfa.gov.tr/

Continue Reading

Моңғолияда

Моңғолия Үндістанға 1 миллион доллар көлемінде гуманитарлық көмек көрсетеді

Published

on

30 сәуір, KAZNEWS. Моңғолия Үкіметі коронавирус инфекциясымен күрес аясында Үндістан Республикасына 1 миллион доллар көлемінде гуманитарлық көмек көрсетеді. Бұл туралы Моңғолия Үкіметінің баспасөз қызметі хабарлады.

Гуманитарлық көмек көрсету туралы ақпаратты Моңғолия Премьер-министрі Л.Оюун-Эрдэнэ Үндістан Республикасының Моңғолиядағы Елшісі М.П.Сингхты қабылдаған сәтте жеткізді.

Бұған дейін 2021 жылы ақпан айында Үндістан Үкіметі Моңғолияға 150 мың вакцина жіберген болатын.

Үндістан мен Моңғолия арасындағы қатынастар: Тараптар 1955 жылы дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан. Үнді-Моңғол ынтымақтастығы бұрын тек дипломатиялық сапарлармен, жеңілдетілген несиелермен және қаржылық көмекпен, IT саласындағы ынтымақтастықтармен шектеліп келген.

2015 жылы Үндістан Премьер-министрі Нарендра Модидың Улаанбаатарға сапары аясында “Мұнай өңдеу өндірісін салу жобасына миллиард доллар несие” беруге уағдаласқаны екі ел арасындағы ынтымақтастықтың жаңа сатыға көтерілуіне түрткі болып, тараптар «стратегиялық серіктестік» жариялаған болатын.

Continue Reading

Моңғолияда

Моңғолияда кейінгі тәулікте 742 адамнан коронавирус анықталды

Published

on

15 сәуір – Kaznews. Моңғолияда кейінгі тәулікте 742 адамнан коронавирус инфекциясы анықталды.

Айта кетейік, бұған дейін 14 сәуірде 1220 жағдай, ал 13 сәуірдегі жағдай бойынша 885  адамнан COVID-19 анықталған болатын.

Аймақтар бойынша, бүгін Улаанбаатар қаласында 654, Архангай 6, Дархан 14, Орхон аймағынан 28, Завхан 4, Дундговь 3, Дорноговь 1, Сүхбаатар 2, Сэлэнгэ 6, Төв 10, Увс 1, Ховд 5, Хөвсгөл 1 және Хэнтий аймағынан 4 жағдай тіркелді.

Жалпы ел бойынша ауырғандар саны – 18,565.
Елімізде кейінгі тәулікте – 385 адам коронавирустен жазылып шыққан.
Моңғолия бойынша аурудан айыққандар саны  – 10,638.

Сонымен қатар, Моңғолиядағы коронавирус ақуалының таралуына байланысты Оксфорд университетінің қатысуымен құрылған Our World In Data статистикалық ақпараттық порталы жаңа ақпарат берді. Сайттың хабарлауынша Моңғолияның миллион тұрғынға шаққандағы коронавирус жұқтырғандар саны бойынша әлемде 44-орында тұр.

14 сәуірдегі мәліметке жүгінсек Моңғолияда миллион тұрғынға шаққанда 276,23 жаңа жағдай тіркелді. Әлемдегі эпидемия деңгейі жоғары бес елмен салыстырғанда Моңғолия Үндістан, АҚШ және Ресейді басып озғанын көруге болады. 

Ал, Азия құрлығында бірінші орынға шыққанын көруге болады.

Халқы аз ел үшін бұл үлкен қауіп. Сондықтан аймақтық Төтенше комиссияның тақауырына құлақ асып, әлеуметтік арақашықтықты сақтап, маска тағып жүру аса маңызды болып отыр. 

Continue Reading

Моңғолияда

Моңғол ғарышкерінің ғарыш кеңістігіне сапар шеккеніне 40 жыл

Published

on

09 сәуір, KAZNEWS. Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Елшілігінде ғарышкерлер күні мерекесі қарсаңында Моңғолияның алғашқы ғарышкері, Моңғол Халық Республикасының батыры, Кеңес Одағының батыры, Жезқазған бен Байқоңыр қалаларының Құрметті азаматы, генерал-майор Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаамен достық кездесу өткізілді.

Биылғы жылы алғашқы Моңғолия ғарышкерінің ғарышқа ұшқанына 40 жыл және адамзаттың ғарыш кеңістігіне алғашқы рет сапар жасағанына 60 жыл толып отыр.

Кездесу барысында Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Елшісі Ж.Әділбаев тарихи дамуында көптеген ұқсастықтарға ие екі халық арасындағы достық қатынастар мен қазақстан-моңғол ынтымақтастығының қазіргі даму деңгейі туралы айтып өтті. Сонымен қатар Моңғолия ғарышкерінің ұшуы 1981 жылы 22 наурыз мейрамы кезінде қазақтың Байқоңыр ғарыш айлағынан ұшырылғандығын және барлық ғарыш кемелерінің қазақ жеріне қайта оралатынын айтып өтті.

Өз кезегінде, Ж.Гүррагчаа бортта халықаралық экипажы бар «Союз-39» ғарыш кемесінің Байқоңырдан ұшуы барысындағы өзінің әсерлері мен экспедиция кезінде Моңғолия ғылымының дамуына зор үлесін қосқан 50-ден астам ғылыми-тәжірибелер жүргізілгендігі туралы естеліктерімен бөлісті.

Ж.Гүррагчаа жақын достарының ішінде қазақстандық әріптестер де бар екенін және олардың жоғары кәсіби біліктіліктерін атап өтті. Ол бүгінгі күнге дейін қазақстандық ғарышкерлер Тоқтар Әубәкіровпен және Талғат Мұсабаевпен достық қарым-қатынаста екендігін айтты.

Кездесу соңында тараптар бұдан әрі біріге кездесулер мен түрлі шаралар өткізуге және ғарыш саласындағы байланыстарды жандандырып, өзара тәжірибе алмасып отыруға дайын екендіктерін білдірілді.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

Әлемде1 week ago

Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой қазақстандық QAZVAC вакцинасымен егілді

2021 жылғы 26 сәуірде Нұр-Сұлтан қаласының № 9 емханасында Денсаулық сақтау министрі Алексей Цой КВИ-ға қарсы Қазақстандық QazCovid-in (QAZVAC) вакцинасымен...

Әлемде1 week ago

СӘЛЕМ, ҚАНДАСТАР! ҰБТ-ҒА ТІРКЕЛУ БАСТАЛДЫ!

Барлық сұрақтар бойынша «Отандастар Қоры» КЕАҚ-тың қызметкерлері төменде көрсетілген кесте бойынша жеке жауап беретін болады: Дүйсенбі: 10.00 – 12.00. 14.00...

Әлемде1 week ago

Қазақ тілі шет тілі ретінде: ғылыми-практикалық бағыт

ЖОО дейінгі білім беру факультетінде Қазақстанның жетекші университеттерінен білім алған, шетелдік студенттермен жұмыс істеуде үлкен тәжірибелері бар, жоғары маманданған қазақ...

Әлемде2 weeks ago

Қазақ тілін оқытудың бірегей әдістемесі

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті ЖОО дейінгі білім беру факультеті шетелдіктердің тілдік және жалпы білім беру дайындығы кафедрасында 1991-1992 оқу...

Әлемде2 weeks ago

Жоғары оқу орнына дейінгі білім беру факультеті

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті ЖОО дейінгі білім беру факультеті 1985 жылғы 15 тамызда Орталық және Оңтүстік-Шығыс Азия, Таяу Шығыс,...

Дерек4 weeks ago

Баян-Өлгийлік балалар Сорабан сампин бойынша онлайн сайыста жүлделі болды

Елімізде 10 сәуірде балалар арасында сорабан сампин бойынша онлайн сайыс өтті, – деп хабарлайды KAZNEWS ақпарат агенттігі Тояа балалар академиясының...

Дерек4 weeks ago

Марста жүрген робот селфи жіберді

11 сәуір, KAZNEWS. Марста жүрген Perseverance робот станциясы селфи жасады, – деп хабарлайды НАСА агенттігі. Сурет WATSON деп аталатын құралдың...

Әлемде1 month ago

Фоторепортаж: Аты аңызға айналған Аттила туралы кітаптың тұсаукесері өтті

Бүгін Халықаралық Түркі академиясында Мажарстанның Сыртқы сауда және сыртқы істер министрі Петер Сийярто мен Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Сыртқы...

Басты назарда