Connect with us

Жаңа есім

Мирас Мұхамеджанұлы: Кәсіп бастау үшін-ең бастысы талап пен ниет дұрыс болу керек

Published

on

17 қаңтар, KAZNEWS. «Іскер азамат» жобасының кезекті қонағы жас кәсіпкер Мирас Мұхамеджанұлы. Ол 1990 жылы Баян-Өлгий аймағында туған. Монос университетін фармацевт мамандығы бойынша тәмамдаған. 2014-2016 жылдары аралығында «Монгол Эм импекс» компаниясының аймақтағы бөлімшесінің директоры, 2016 жылдан «Дәрмек» компаниясының директоры, 2019 жылдан «Ази фарм» компаниясының атқарушы директоры қызметін атқарып келеді. 2020 жылғы Баян-Өлгий аймақтық азаматтар өкілдері Хуралының ең жас депутаты атанып отыр.

Халық арасында «24 сағаттық аптека» атанған «Дәрмек» дәріханасы Баян-Өлгий халқына сапалы әрі жылдам қызмет көрсетуде.

Мекен жайы: Моңғолия, Баян-Өлгий аймағы
Қызметі: «Дәрмек», «Ази фарм» компаниясының атқарушы директоры
Әлеуметтік желі: Mika Mika (FB)

МИРАС КӘСІП БАСТАУ ҚАНШАЛЫҚТЫ ҚИЫН? АЛҒАШҚЫ КӘСІБІҢІЗДІ БАСТАУҒА НЕ ТҮРТКІ БОЛДЫ?

– Анам Құмарханқызы Серікгүл 1985 жылы фармацевт мамандығын бітірісімен орталық дәріханада дәрі-дәрмек дайындаушы болып қызмет етті. Сосын 1998 жылы Өлгий қаласында орталық алаң маңында кішкентай дүңгіршекте ең алғаш жекеменшік дәріхана ашып, дәрі-дәрмек сата бастады. Сол кездері заңға өзгеріс енгізіліп, стандарттар өзгеріп, дәріхананы ары қарай жұмыстатуда кедергілер кезікті. Осы жағдайларды көрген және анам арманнын орындап, жұмысын жалғастырсам деген ой мені фармацевт болуға жетеледі. Сол үшін еш ойланбастан осы мамандықты таңдадым. Содан 2009 жылы Монос университетіне оқуға түсіп, 2014 жылы бітірдім. Сөйтіп ары-бері көшіп жүріп, мен жоғары оқу орнын тәмамдардан бір жыл бұрын аймақ әкімінен 24 сағаттық дәріхана тұрған жердің рұқсатын алып, сол жерге дәріхана ғимаратын тұрғыздық. Содан бері халыққа қалтқысыз даяшылық көрсетіп келеміз.

ҚАНДАЙ ҚИЫНДЫҚТАР БОЛДЫ?

– Ең бірінші қиындық, ол – дәріхананың меңгерушісінің мамандық бойынша үш жыл сол салада қызмет етуі қажет деген талап болды. Ал мен 2014 жылы университетті бітіріп келе салып, дәріхана ашуды көздедім.  Тәулік бойы 24 сағат қызмет көрсететін дәріхана жұмыстату рұқсатнамасын алу үшін биліктен кедергілер көп болды. Қойған талаптарын орындап болған соң ақыры рұқсат алдым. Улаанбаатар қаласында оқуда жүргенде сабақтан тысқары уақытта кешкі 18:00 сағаттан таңғы 8:00 сағатқа дейінгі кезекшілігінде жұмыстап жүрдім. Сол кезде түнгі уақытта қаншалықты ауыр болатынын сезіндім және оны біле тура тәулік бойы қызмет көрсететін дәріхана аштым.

Неге десеңіз, көп адамдар түнде дәрі таппай қиналады. Сол сәттерде қаншама адамның жанына арашашы болып, ең қажетті сәттерде керегіне жараумен қатар өз ісіңді де ілгері бастыруға болады екен деген ой туды. Одан басқа да қиындықтар болды. Қазір мұнда 3 фармацепт 1 көмекші жұмыс істетін болса, адам болған соң біреуінде шаруасы болып қалады, біреуі ауырып қалуы мүмкін. Дәріханамызда 2 мыңға жуық дәрі-дәрмек бар. Оның барлығын жаттау, есіне сақтау да оңай емес. Сол жағынан кейде маманды адам табу да қиынға соғады.

КӘСІПКЕР АДАМҒА ТӘН МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚ ҚАЛАЙ ҚАЛЫПТАСТЫ? ИДЕЯ ҚАЛАЙ ТУДЫ?

– Ең бірінші, мені осы кәсіпке баулыған анам болды. Бала кезімде отбасылардың барлығында болған еліміз нарықтық экономикаға көшуіне байланысты жетіспеушілік біздің де басымыздан өтті. Сол кезде алдыма әке-шешемді асырайтын мықты кәсіпкер боламын. Ел қатарынан қалмайтын, ешкімге де жалынбайтын, азын-аулақ жалақыға қарамайтын жеке кәсіпкер атанамын деп мақсат қойдым.

Мінез-құлық жағына келсек, қандай бір бизнес жасаушы адам өте жұмсақ мінезді болуы қажет. Іскерлікте ең маңыздысы, бұл – адамдармен дұрыс қарым-қатынаста болу. Сол үшін, шамам келгенше, бір адамға жаман қарамау, қатты сөйлемеу, адамдармен жылы, жұмсақ қатынас жасау, жымиып қарсы алуға тырысамыз және мені табысқа жеткізген осы мінез-құлқым ба деп ойлаймын.

КІМДЕРДІ ҮЛГІ ТҰТАСЫЗ?

– Ең алдымен, әрине анам. Сол үшін де осындай деңгейге жетуіме жан-жақты қолдау білдіріп, жол көрсеткен анама зор алғысымды айтамын! Одан кейінгісі көпке танымал бизнесмен – Ерік Калабырұлы. Фармацевт мамандығын таңдап алуға түрткі болған анам болса, фармацевтика саласында нәтижеге қол жеткізуіме кеңесін беріп, соған себепкер болған – Ерік. Ал үшінші бір азамат – студент кезімнен мені қолдап, жұмысқа кіргізіп, бар білгенін үйретіп, «Монгол Эм Импекс» компаниясының аймағымыздағы бөлімшесіне директорлыққа тағайындалуыма үлес қосқан Бямбын Отгонбилэг есімді азамат. Ол «Монгол Эм Импекс» компаниясының аймақ, ауылдарды жауаптанған менеджер, «Ази фарм» компаниясының барлық дәріханаларына жауапты атқарушы директоры қатарлы қызмет атқарған. Қазір өзі жеке компания құрған.

Фармацевт – көп еңбекті қажет ететін әмбебап мамандық. Сұраныс та көп.

МАМАНДЫҒЫҢЫЗДЫҢ ЕРКЕШЕЛІГІ ҚАНДАЙ?

– Басқа мамандықтарға қарағанда маңызы зор мамандық деп санаймын. Халық арасында фармацевтіні тек қана дәрі-дәрмек сатушы деп қана қарайды. Оған мен қарсымын. Өйткені осы мамандықты фармацевт болып бітіріп, басқа да 18 салада еңбек етуге мүмкіндік бар. Ауруханада фармацевтика бөлімшесі бар, онда фармацевтер отыр және олар дәрігерлердің нұсқауы бойынша берілген дәрілерге де бақылау қояды. Елімізде қалыптаспай отырғаны болмаса, шетелдерде аурухананың әр бөлімшесінде 3 фармацевтіден болады. Фармацевтілер дайындайтын университеттер, дәрі-дәрмек өндірісі, сауда саласы қатарлы көптеген мекемелер мен даяшылық орындарында олар қызмет етеді. Оны меңгеру де оңай емес, көп еңбекті қажет ететін әмбебап мамандық. Сұраныс та көп. Аймағымызда мемлекеттік мекемелер Мамандық бақылау басқармасында бір, Денсаулық басқармасында екі, ауруханада 3 маман барлығы 8 орын ғана болса да, басқа салада сұраныс көп.

КЕЗ КЕЛГЕН КӘСІПТІ АЛҒА СҮЙРЕУ ҮШІН ЗАМАНАУИ ТЕХНОЛОГИЯЛАРДАН ҚАЛЫСПАЙ, ҒЫЛЫМИ ЖЕТІСТІКТЕРДІ БІЛІП ОТЫРУ ҚАЖЕТ. СІЗ БІЛІКТІЛІГІҢІЗДІ ҚАЛАЙ ЖЕТІЛДІРЕСІЗ?

– Бұл ең маңызды мәселе. Бұрындары жылына жаңадан 1-2 жаңа дәрі шықса, кейін айына 2-3 дәрі тіркелетін болды. Ал әлемде қазіргі кезде сағатына, минутына бір жаңа дәрі ойлап табуда. Мұны барлығына үлгеру шынымен де қиын. Бірақ біздің бір ұстанатын жайымыз – дәрі-дәрмектің химиялық құрамына қарай топталуы. Осы арқылы оларды тез тауып, жаттап аламыз. Мысалы, ибупрофен, ибуденк деп екі атаумен өндірістен шыққанмен оның құрамындағы әсер ететін зат – ибуфропен. Сол сияқты парацетамол да көп аталыммен шығарылады. Содан құрамына қарап ажыратамыз. Одан соң ғаламтордан іздеп, медициналық жаңалықтарды оқып танысып отырамыз.

ТӘУЛІКТІК ЖҰМЫС КҮНІҢІЗ ҚАЛАЙ ӨТЕДІ?

– Өте қарбалас адаммын. Мен өзі бір нәрсеге байлануды қаламаймын. Алғаш бүгін бір нәрсе істеп алсам, ертең не істерімді білмей, көп жұмысқа қол тимей қалатын. Тәулік бойы жұмыстайтын дәріхананы ашқан кезде жұмыс күші жеткіліксіз және оларға еңбекақы беретіндей қауқар болмады. Сондықтан 8 сағат «Монгол Эм Импекс» бөлімшесінде жұмыс істеп, кешкі 18 сағаттан таңғы 8 сағатқа дейін «Дәрмек» дәріханасының түнгі кезекшілігіде 6 айдай шығып жүрдім. Сол кездері тәулігіне 2-4 сағат қана ұйықтайтынмын. Аллаға тәубә, қазір он адамды жұмысты болғыздым, отбасылы болдым, 2 балам бар. Таңымен «Азифарм» дәрі-дәрмек толайым сауда орталығына келіп, дәріханаларға телефон шалып, түске дейін тапсырыс алып, түстен кейін жұмысшыларға сол дәрілерді әзірлетіп, жеткізіп береміз. Одан кейін «Дәрмек» компаниясына барып, күнделікті жұмысымен танысып, адамдардың өкпе-реніші болды ма дегенді сұрап, шағымданғандар болса, солармен сөйлесіп, тіл табысып, жұмысшылардың жағдайымен танысып дегендей таң атса, солай кеш батып жатады.

ЖҰМЫС КЕСТЕҢІЗ ҚАНДАЙ?

– Күнделікті тұрақты жұмыс болғандықтан жұмыс кестесінде де көп өзгеріс болмайды. Бір жаңа жұмыс бастамақпын. Соған байланысты кестеге аздаған жұмыстар қосылды. Күніне қарым-қатынас жасайтын 2-3 дәріхананы бөліп қойып, сол кісілермен жеке-жеке сөйлесіп, тапсырыстар жоспарын жасаймын. Демалыс күндері отбасыммен бірге болып, достарыммен бос уақытымды өткіземін. Ары-бері көп жүріп жүретін болғандықтан жұмыс кестесін ұялы телефондағы Note-ке белгілеп қоямын. Оған ұмытып кетпеу үшін күнделікті, апталық жұмыстар мен кездесулерді белгілеп отырамын.

СІЗДІҢ ЕКІ КОМПАНИЯҢЫЗДЫҢ БАҒЫТЫ БІР ЕКЕН. НЕГЕ ЕКІ КОМПАНИЯ?

– «Дәрмек» компаниясы 100 пайыз өз меншігімдегі компания. Ал «Азифарм» компаниясы басқа үлескерлермен бірлескен компания болғандықтан екеуі екі бөлек жұмыс жүргізуде. Біреуі дәрі-дәрмектің бөлшек саудасы болса, екіншісі толайым саудамен айналысады.

КЕҢСЕҢІЗДІ СУРЕТТЕП БЕРСЕҢІЗ?

КӘСІБІҢІЗДІҢ ОҢ ЖӘНЕ КЕРІ ӘСЕРЛЕРІ?

– Алдымен жақсы жағынан бастайын. Менің кәсібім – адамның жанына араша болатын, ауырғанды басатын, кейбірін тіпті жазатын дәрі-дәрмек сату. Сол тұрғыдан қаншама адамның жанына арашашы болып, қысылған кезде қажеттілігіне жарап қаламыз. Осының бәрі бұл өмірде бизнес болғанымен мұсылман адам болған соң бұл әрекетімізге сауаптар жазылса деп ойлаймыз. Тарыққан адамға көмек болған кезіміз көп болған шығар деп білемін. Ал кері әсері дәрі-дәрмектің құрамында химиялық заттардан болантындықтан денсаулыққа кері әсері бар. Екінші жағынан бізде той, мереке кезінде демалыс болмайды. Бірақ мұны мен кері әсері деп те ойламаймын. Өйткені бұл менің қалаған мамандығым, қалаған жұмысым.

ҚАНДАЙ ІСТІ ЖАСАУҒА ШЕБЕРСІЗ?

– Шеберлік деп айтуға келмес. Бірақ хоббиім- ән айту мен өлең жазу.

ӨЛЕҢДІ ҚАЙ КЕЗДЕН БАСТАП ЖАЗЫП ЖҮРСІЗ?

– Ішкі жан қиналысымды, қуанышымды, сағынышты өлеңмен жазғанды жақсы көремін. Бұл жайлы ешкім білмеуі де мүмкін. Бар жоғы 15-16 өлеңім бар. Бұлғын сұмыны жол бойында нәубет құрбандарына арналған баласын құшақтап, қасында жетім құлын ғана қалған ескерткіш жанында ерекше толғаныс пайда болып:

Кесір қоғам бассыз-баусыз, жүйесіз,
Құлын жетім, ана жесір, ер тоқым тұр иесіз.
Пана тілеп анасынан сәби тұр,
Бұл кескіннен көңілге сыр түйесіз.

Жетім өсіп, ел қатарлы ер болды,
Құлын өсіп, тұлпарменен тең болды.
Көздің жасы көл боп аққан халыққа,
Демократиялық қоғам бүгін дем болды. – деп жазып, алғаш рет әлеуметтік желіге салғаным есіме түсіп отыр.

Бұзылмаған ортада жүрген жастар бұзылған қоғамды түзетуге ат салысу қажет. 

Қазіргі білімді жастардың көбісі саясаттан жеріген. Олар қоғам бұлғанған, саясатта жүрген адамдар сол былық-шылыққа батқан адамдар, егер сен олардың арасына кірсең, былыққа батасың деп көреді. Екінші бір топ жастар саясатқа араласу қажет, оның игілігін де көрген жөн дейді. Саясатқа араласқан жастар партиялық көзқарас шеңберінде ғана қалып, ары қарай дамымай, өспей қалады дейтіндер де бар. Бұған көзқарасыңыз қандай?

– Адамдар қазір саясатты жетістікке, билікке қол жеткізу немесе ақша табу құралы ретінде қарайтыны анық. Ал мен оны табысқа жету, пайда табу құралы деп ойламаймын. Бұл қоғамға деген әрбір азаматтың жоғарғы билікке өз үндерін жеткізетін құрал. Үнемі сын айта беру емес, дұрысты дұрыс, бұрысты бұрыс деу. Жастар тұрғысынан алғанда «қоғам бұзылды», «партия бұзылды» деп қашпай, егер бұзылғаны рас болса, жаппай саясатқа араласу керек. Өйткені бұзылмаған ортада жүрген жастар бұзылған қоғамды түзетуге ат салысу қажет. Солар келіп түземесе, оны басқа ешкім тезге сала алмайды. Менің ойым, саясат – біреумен алысу-жұлысу емес, қоғамға өзіміздің пайдамызды тигізу, саяси мәдениетті қалыптастыру, дамуға үлесімізді қосу.

Ал менің саясатқа келудегі мақсатым – адам құқығы, экономикалық, діни наным-сенім бостандығын қорғау. Бұл құқықтар мен бостандықтар біздің елімізде заңмен қорғалса да, осы құндылықтарымыздың нығайып орнығуына өз үлесімді қосайын деп араластым. Менің ұстанымым – демократия тек бір партияның ғана емес, барлық азаматтардың құндылығына айналуы тиіс. Бұл – бізге ең қажетті мемлекеттік құрылым.

ДӘЛ ҚАЗІРГІ УАҚЫТТА ҚАНДАЙ ШАРУАМЕН АЙНАЛЫСЫП ЖАТЫРСЫЗ?

-Мен осы дәрі-дәрмек саудасынан басқа автокөлік қосалқы бөлшектерін сату мен жөндеу ісіне де қаржы енгізіп, достарыммен бірге «TJM» автожөндеу орталығын аштым. Уақытым болмағандықтан одан шықтым. Қазір Ковид-19 індетіне байланысты жұмысшылар қауіпсіздігін қамтамасыз ету, ары қарай ісімізді құлдыратып алмау мақсатын қойып жұмыстап жатырмын. Алдағы уақытта бір орталық ашпақпын. Соған да уақытымды арнап жатырмын. Бұл әзірге құпия болып қала берсін.

БОС УАҚЫТЫҢЫЗДА ҚАНДАЙ МУЗЫКА ТЫҢДАЙСЫЗ?

Эстрада, классика, терме, рух көтеретін әндерді көп тыңдаймын. «Әділет әні» атты әннің орындаушысы болып, клип түсіруге демеушілік көрсеттім. Сөзін Аманжол Бәделұлы, әнін Бердібек Дәулетбекұлы жазып, музыкамен Ауғантай Исаұлы әрледі. Сәтжан Класханұлы, Заманбек Абдуллинұлы үшеуіміз орындадық. Жалпы ән айтқанды жақсы көремін.

КІТАП КӨП ОҚИСЫЗ БА?

Бизнестік табысқа жету жолдары туралы моңғол тіліне аударылған әлемдік бизнесмендер өмірі мен іскерлік тәсілдері жайлы кітаптарды қызыға оқимын.

“Еш уақытта бұл тәулік бойы “24 сағат” жұмыстайтын дәріхананы жаппаймын”. -деп уәде бердім.

КІМНЕН, НЕДЕН КҮШ-ҚУАТ АЛАСЫЗ?

Бізге даяшылық жасатқан азаматтардың алғысынан күш-қуат аламын. 2016 жылы өзім 24 сағаттық дәріханада жұмыстап тұрған кезде жол апаты болып, бір ақсақал жарақаттанғандарға қажетті дәріні ауруханадан таппай, түнде бізден келіп алып, радио арқылы алғысын білдірді. Содан рухтанған мен өзіме «еш уақытта бұл тәулік бойы 24 сағат жұмыстайтын дәріхананы жаппаймын» деп уәде бердім.

ҒИБРАТ АЛҒАН ОҚИҒА БОЛДЫ МА?

– Маған бір апай келіп: «Менің жолдасым араққа салынып кетті. Ішімдікті қойғызатын дәрі бар ма?» -деді. Мен ол кісіге: «Дәрі бар. Бірақ ол кісіні арақтан шығара ма, жоқ па білмеймін. Бірақ сіз күйеуіңізді менімен 30 минут сөйлестіріңіз. Содан кейін дәріні беріңіз, арақтан құтылатынына кепілдік беремін,»- дедім. Ертеңінді апай жолдасын ертіп келді. Мен ол кісіге алдымен ішімдіктің отбасы бюджетіне әкелетін зияны, оған жұмсалған ақшаға үйіне, балаларына не алуға болатыны, денсаулыққа келтірер залалы, өмір сүру уақыты жайында айттым. Ағай ойланғандай болып қалды. Дәл сол кезде дәріні ішкіздік. Ғылымда да бар, дәрінің ем болуының 60 пайызы дәрінің әсер етуі болса, 40 пайызы адамның сенімі мен психологиясына байланысты. Содан кейін арақтан бас тартты. Сол оқиға есімнен кетпейді.

Қандай бизнес жасасаңыз да, ол – бизнес, қанша табыс тапсаңыз да, ол – адал еңбек. 

ЖЕТІСТІККЕ ЖЕТУ ҮШІН НЕ КЕРЕК?

– Ең бірінші – басқалардың сізге деген деген сенімі, екіншіден, өзіңізге деген сенім болу, үшіншіден, басқалардың сенімін ақтай білу керек. Барлық дүние сенімге тоқтайды. Сіз өзіңіз өте сенімді адам болуыңыз қажет. Ешкім сізбен бірге серіктес болған кезде алаңдамау керек, алаңдамаудың соңы табысқа жеткізеді. Бизнесте үлкен, кішісі, табыстың азы, көбі деген болмайды. Қандай бизнес жасасаңыз да, ол – бизнес, қанша табыс тапсаңыз да, ол – адал еңбек.

БИЗНЕС БАСТАМАҚ БОЛҒАН ЖАСТАРҒА, ӨЗ ЗАМАНДАСТАРЫҢЫЗҒА ҚАНДАЙ КЕҢЕС БЕРЕСІЗ?

– Қырық жасында өкінбеу үшін, отызыңызда орнығып алуыңыз керек екен. Қайталап айтсам, ең бастысы – сенім. Қолға алған ісіңізді басқалардың бизнесі мен «ананың бизнесі үлкен, ал менің бизнесім шағын» деп ешқашан салыстырмаңыз. Бүгін бастаған ісіңіздің ертең ұлғаюы немесе ауқымы кішіреюіне тек өзіңіз ғана себепкер боласыз. Өз ісіңізге өзіңіздің көңіліңіз толсын, сенімді болыңыз.

Әрбір отбасы, әрбір қазақ жетістікке жете берсін деп тілеймін!

Әңгімеңізге рахмет!

Казньюс ақпараттық агенттігі   

                                                                                         

Жаңа есім

Стилист Айсұлу Азаматқызы қызметінің қыр-сыры жайлы айтып берді

Published

on

27 маусым, Казньюс ақпарат агенттігі. Стилист Айсұлу Азаматқызы Баян-Өлгий аймағында “Әлем сенімен әдемі” атты мастер класс өткізді. Сән әлеміндегі мәртебелі мамандықтың иесі – стилист Айсұлу Азаматқызы қызметінің қыр-сыры жайлы айтып берді.  

Өзі жайлы және мамандық таңдау туралы

Айсұлу Азаматқызы Баян-Өлгий аймағында туып өскенімен, 7 сыныпта ата-анасымен бірге Қазақстан Республикасына қоныс аударған. Әль-фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінде қазақ тілі мен әдебиеті мамандығымен бітірген. 

«Әдебиетке жақындығы арғы тегімнен. Атам Имашхан Байбатырұлы Моңғолия және Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, ақын, жазушы, драматург болған кісі еді. 2000 жылы өмірден қайтты. Мамандығым бойынша жұмыс жасамадым. Әу баста осы мамандықпен нан табамын деп оқымадым.

Бірақ маған өмірлік азық болды. Тұрмыс құрып, бала тәрбиесімен 8 жыл үйде отырдым. Арада біраз жыл өткенде ішімдегі шығармашылыққа бейімділігім бәрібір мені осы мамандыққа алып келді.

Нақты қай салаға барғым келетінін бірден білмедім. Үнемі ізденіс және психологиялық жағынан терең жұмыстар өзімді зерттеуім тануым осы мамандыққа алып келді.» – дейді Айсұлу.

Алматы қаласында стилист маманымын. Қазақы аудиторияға кеш келген сала, мамандар өте аз. 

Қазіргі қызметі жайында

Қазіргі таңда Алматы қаласында стилист маманымын. Қазақы аудиторияға кеш келген сала, мамандар өте аз.

Қыз-келіншектерге сәнді киіну жөнінде кеңесті онлайн және оффлайн беремін. Одан бөлек шоппингті онлайн және қыздарымызбен бірге шығып жасаймыз.

Моңғолиядан да онлайн түрде қызмет алып киім алдырып жатқан қыздарымыз баршылық.

Осы жерде айта кеткім келеді. Алыстан дорбаламай аймағымыздағы кәсіпкерлер киімдердің табиғи матасына, ыңғайлылына қарап және сәннен кемі 2-5 жыл кетпейтін киім үлгілерін біліп соларды сатса екен деген тілек бар. Себебі біраз дүкенді аралап жоғарыдағы талаптарға сай киімдер өте аз екенін көрдім.

Кешегі мастер класстан кейін қыздарымыз алған білімдеріне сай іздеген киімдерін жақыннан тауып алса екен деген тілек бар.

Осы мамандыққа келгенге дейін талғамыммен киінетінмін. Бірақ ережелерді білмедім. 

Стилист өнері өз алдына бір үлкен ғылым деп жатады. Олай болса сіз бұл салаға қалай келдіңіз? 

Иә, дұрыс айтасыз. Жастайымнан ерекше киімдерге қызығатынмын. Ертең киетін киімімді түнде жатарда ойлап жататынмын.(күлді)

Егер ойыма ерекше үйлесімдер келіп қалса атып тұрып жасап реттеген соң ұйықтайтынмын. Осы мамандыққа келгенге дейін талғамыммен киінетінмін. Бірақ ережелерді білмедім.

Басында “Өз-өзіне стилист” дейтін сабақ оқыдым. Ол тек өзім үшін еді. Байқаймын сала қызық. Сәнді киіну сенімділік береді, өз саласында әр адам өсуіне себеп болады екен, беретін пайдасы көп екен. Осы сабақта өте терең білім алдым. Сол біліммен-ақ біраз қыздарға кеңес беріп жүрдім.

Себебі ол жақта өзіңе ғана қатысты емес барлық адамдарға арналған киіну ережелері берілді. Қызығып оқыдым. Нағыз мен іздеген дүние екен. Ары қарай осы мамандықты оқимын деп шешім қабылдадым. Содан бері осы саладамын.

Білім алған ұстазым Қалқанбаева Бұлбұл дейтін мықты стилист ханымның командасында жұмыс жасаймын. Ол мен үшін үлкен жауапкершілік және мәртебе. Сенім білдіргені мені өсірді. Шабыттандырды.

Сізге идея қалай келеді?  

Ережелерді білген соң адамның көзі жаттыға береді. Талғамы өсе береді. Күнделікті сән саласындағы жаңалықтар, болжамдар, сән үлгілерін әлемдік жаңалықтардан бақылап отырып ішкі күйіңмен шабыттанып үйлесімдер жасай бересің.

Сіздердің клиенттеріңіз кімдер?  

Менің клиенттерім жас-өспірім қыздардан бастап 60 жасқа дейінгі аналар. Кейде әжеме киім таңдап беріңізші дейтін де ұсыныстар түсіп жатады. Ол кісілер 80 жаста да болуы мүмкін.

Клиенттеріңіздің ең жиі қоятын сұрақтары? 

Маған қандай киім жарасады? Қандай түс жарасады? Қалай баладан кейін қалып кеткен ішімді әдемі жасырамын? Тойға не киемін? -деген сұрақтар жиі қойылады.

Әлеуметтік желіде минималист болуға, сауатты киінуге шақырасыз, бұл жөнінде? 

Қазір барлығын біліммен саналы түрде жасайтын заман. Шкаф толған киім үйден шығарда “киім жоқ” дейтін мәселе барлығын мазалайды.

Сосын киімді эмоциямен сатып алатын жағдайлар өте көп. Сатушы жақсы жарасады, сізге құйып қойғандай деп мақтауын асырып беріп жіберетін жағдай жиі кездеседі.

Егер алушыда білім болмаса өзіне не керегін, не жарасатынын білмесе осындайда алған киімі көбіне жарамды болмай қалады.

Қазақ тойымен бай. Әр тойға алған көйлектері күнделікті киюге жарамай қайта-қайта тойға киюге келмей жүрген нәзік жандылар өте көп. Осы мәселерді шешу үшін минимализмге шақырамын.

Онсызда қарбалас жүреміз әр жолы киім іздеуге уақыт, энергия, қаражат қажет.

Шешімі кемі 2-5 жыл сәннен шықпайтын сапалы матадан тілілген, тігісі жатық, денеге қонымды, әр дене-пішіннің жаратылысы ерекшелігіне сай киімді таңдап небәрі 8-10 киіммен тойға да, қырға да, ойға да жарайтын киімдерді үйлестіріп киіп кете алу.

Ол үшін тым болмағанда кешегі сияқты мастер класстарға қатысса, онлайн, оффлайн жеке қызмет алса болады.

Білімге жүгінбей алған жарамсыз көйлегіңіздің құнын білімге салсаңыз ұтарыңыз анық. Ақтап аласыз.

Жұмысыңыздың ерекшелігі неде? Оң және кері әсерлері? 

Жұмысым шабыт сыйлайды. Психологиялық, әлеуметтік жағдайы қиын көп қыз-келіншектер бар.

Баламен отырып өзін тастап жібергендер де бар. Дұрыс киім таңдай алмай өзіне сенімсіз де кісілер бар.

Толықпын, арықпын, бойым ұзын, бойым қысқа, қараторымын деп ұялатын қыздарымыз саналы түрде біліммен киім таңдаса қай жаста да, қандай дене ерекшелігімен де әдемі, сәнді киінуге болады.

Сосын қазір ыңғайлылық сәнде. Өте өзекті. Сән-сән деп ыңғайсыз киім кию нағыз сәннен қалу. Оны бірінші кезекте ескереміз.

Жоғарыдағы қыздарымызбен жұмыс жасағанда көңіл күйінің көтерілгені, өзіне сенімділігі артқаны, киімнің көмегімен мысалы арық көрініп тұрғандығын көру мен үшін бақыт.

Күні бойы шоппинг жасау, таңдау энергияны көп қажет етеді. Шулы жабық сауда орталығында жүру үшін мықты жүйке де қажет.)))

Ондайда осы нәзік жандылардың құлпырғанын көріп өмірге құштарлығы артқаны барлық шаршауды ұмыттырып жібереді. Ертеңінде тағы бір қызбен сауда орталығына келіп тұрасың сосын. Оң әсері көп егер мамандық сізге ұнаса.

Маған ұнайды шабыт аламын. Кері әсерін көрмедім. Шығармашылық жұмыс болған соң шабыт, қуанышты көру маңызды мен үшін.

Қазір қандай киім түрлері трендте?  

Тренд мысалы биылғы жазға

Өзіңізді қаншалықты дамытасыз? Стилист болғысы келетін жастарға қандай кеңес бересіз? 

Өзіңді дамыту өте маңызды. Өте жақсы сұрақ. Халықпен жұмыс жасайтын болғандықтан психологиялық күйім маңызды. Қызметіме жүгінген әр адамға жеке тұлға ретінде қарап қалауын тыңдап, кеңес беру үшін ол адамның өмір салтын, қызметін, қазіргі көңіл күйін түсініп жақсы нәтижеге шығаруға іштей дайындық қажет.

Жоғарыда айтқанай энергияны көп қажет ететін мамандық. Сондықтан дұрыс тамақтану, сергек жүруге, дене шынықтыруға көп мән беремін.

Кейде артық салмақпен келген қыздарыма кеңес беріп жеке жұмыс жасап салмағы қалыпқа түсіп жататын кез болады.

Мамандығым әдемілікке, сұлулыққа шақыратындықтан жан-жақты сол мамандығыма сай келбетте жүруге біраз жұмыстар жасаймын. Сосын сән саласы бір орында тұрсаң шығып қаласың.

Сондықтан сән әлемінің жаңалықтарын үнемі қарап отыру маңызды.

Стилист болғысы келетін жастар өзіме де жазып жатады. Қуаныштымын. Бізге өте қажет маман. Егер сізде титтей қызығушылық болса шетін оқып көріңіз ары қарай тәжірибе барысында нағыз сіз қалаған маман ба екен танисыздар.

Алда шәкірттер оқытамын себебі арада келіп ғана кеткенім аздық етеді. Неге өз аймағымызда жүгінетін мамандар болмасқа.

Сұхбат үшін рахмет сіздерге. Еңбектеріңіз жана берсін. Туған жеріме келіп маңызды салаға үлесімді қосқаныма қуаныштымын. Жақсы күндерде жолыққанша.

Казньюс ақпарат агенттігі,

Сұхбаттасқан Гүлжан Ерболатқызы

Continue Reading

Жаңа есім

Менің миссиям – Омбыдағы 100 мың қазақтың рухын көтеріп, санасын серпілту – Торғын Әшенова

Published

on

Көпшілік «Омбы қазақтары» ұйымының негізін қалап, осымен аттас газет шығарып отырған Торғын Әшенованы жақсы біледі. 100 мыңға жуық қазақ тұратын Омбы өлкесінде туып-өскен Торғын жолдасы Қуаныш екеуі негізгі жұмысынан бөлек, қоғамдық маңызды жұмыстарға баса мән береді. Қоғамдық ұйым ашылғалы бері 50-ге жуық іс-шара ұйымдастырған олар алда атқарар шаруа әлі де көп екенін айтады. Омбы қазақтарының арасында төл мәдениетімізді насихаттауға өлшеусіз үлес қосып жүрген Торғынға Түркістан газеті хабарласып, әңгімеге тартқан. 

– Көпшілік сізді Қазақстаннан Ом­быға оқуға барып, сонда газет аш­қан тіл жанашыры деп ойлайды екен. Ал негізінен сіз…

– Ал негізінен мен Омбы облысына қа­рас­ты Назвай ауданындағы Байымбет ауы­лында дүниеге келгенмін. Тарих­шы­лар­дың сөзіне сенсек, ХХ ғасырдың ба­сын­да Омбы жерінде орналасқан қазақ ауыл­дарының саны 800 болған. Сол 800-ден қазір 40 шақты ауыл қалды. Негізі, ме­нің арғы атам – Көкшетау облысының пер­зенті. 1938 жылы репрессияға ұшырап, Ом­бы жақта тұратын нағашыларына қа­рай қашып келген екен. Кейін ол тұт­қын­далып, ату жазасына кесілген. Ал оның бала­лары Байымбет ауылына қарай қаш­қан. Сол кезде атам мен оның інілерін ауыл тұрғындары жылы қарсы алып, қол­дау көрсеткен. Сол ауылға тұрақтаған атам оқу оқып, үйлі-баранды болып, көп жыл бойы мұғалімдік қызмет атқарды. Әкем Мұхамедияр Омбыда жоғары білім ал­ғанымен, атамның қасында болу үшін ауыл­ға қайтып барған. Көкшетау об­лы­сын­да туып-өскен анам екеуі бас қосып, төр­теуімізді тәрбиелеп жеткізді. Қазір екеуі сол Байымбетте тұрады. Ауылда қа­зақ мектебінде оқыдық, бір-бірімізбен қа­зақ тілінде сөйлестік. Қазақ әдебиетінен ха­бардар болдық. Қазақша өлең жаттап өс­тік, тіпті мектепте Бауыржан-шоудың қойы­лымдарын қойып, көпшілікті күлкіге қа­рық қылатынбыз. Мектепті алтын ме­дальмен бітірген соң Омбы мемлекеттік пе­да­гогикалық университетіне түсіп, құ­қық және тарих мұғалімі мамандығын алып шықтым. Әкем «Оқу бітірген соң Қа­зақ­станға көш, қызым. Мында орыстар сені көтермелемейді. Ал сен – білімің бар қызсың. Саған өсу қажет» деп айтатын. Сон­дай-ақ ол Омбыдағы ең беделді оқу орны саналатын ІІМ академиясында білім алғанымды қалады. Кейіннен әкемнің сол ар­манын орындап, академияның аспиран­тура бөліміне оқуға түстім. Оқи жүріп, Омбы заң академиясында сабақ бердім. Қа­зір ІІМ академиясында аға оқытушы бо­лып жұмыс істеймін.

– Омбы өлкесінде тұратын қазақтар­дың тұрмыс-тіршілігін насихаттаушы ретінде сіз бен жолдасыңыз Қуаныштың есі­мін жиі естиміз. Қазақ көп шоғырлан­ған сол аймақта сіздерге дейін де белсен­ді­лер болған шығар?

– Әрине, болды. Кеңес үкіметі кезінде Қа­зақ­станнан келген студенттер жиі бас қосатын бол­ған. Сосын 90-жылдары Кеңес үкіметі ыды­ра­ған кезде олардың ұлттық сана-сезімі оянып, «Мөлдір» атты ұйым құрған. Содан соң Ресейде ұлттық автономиялар туралы заң шықты, сол заңға сәйкес «Аймақтық қазақ автономиясы» де­ген атпен екінші ұйым жұмыс істеді. Бірақ ол ұйым­дағы белсенділердің көбі үлкендер болды. Оған қоса, бірі мәдениетке көңіл бөлсе, екін­ші­сі әлеуметке баса назар аударып, екі түрлі са­ланы бағдар еткен. Бірақ жастардың басын қо­сып, ешкім жинаған емес. Біз «Омбы қазақ­тары» ұйымын үлкендер біздің пікірімізді тың­дамайды» деген мақсатпен ашқан жоқпыз. Бұл – кездейсоқ туындаған идея. Әлеуметтік же­лі жоқ, интернет енді дамып келе жатқан сол заманда kazakh.ru атты қазақстандық сайт­та Қазақстан туралы жаңалықтарды оқып, сон­дағы чаттар арқылы бір-бірімізбен хат жа­зы­сып жүретінбіз. Бірде сол сайтқа осындағы қа­зақтар «Омские казахи откликнитесь?» деп жа­зады. Барлығымыз бас қосып жиналған кез­де қалада өскен қазақтар «Мен қазақша біл­меймін. Қазақтармен араласпаймын. Қазақ дос­тарым да жоқ» дейді. Олардың сөзіне қара­сақ, қазақтармен тығыз қарым-қатынас орнату керек емес секілді. Бұл менің намысыма тиіп «Қа­раңдар, қазір мұнда он қазақ отырмыз. Бар­лығымыз – жоғары білім алып жатқан көкірегі ояу жастармыз. Сендер «қалайша қазақпен ара­ласқым келмейді, достарым жоқ» деп ай­та­сың­дар? Қазақ тілі де, мәдениеті де өте бай. Ата-аналарымыз салт-дәстүрімізді сақтап, әлі күнге дейін жер үстелде отырып, қазақша ет әзірлеп, нан илейді. Олай айтуға болмайды. Жиі жи­налып тұрайық» дедім. Содан соң «Вкон­так­те» желісінде «Омбы қазақтары» деген топ аш­тық. Бірге футбол, волейбол ойнайтынды шы­ғардық. Кішігірім іс-шаралар ұйымдастыра бас­тадық. Бірінші рет қыздарға арналған «Ару қыз» байқауын өткіздік. Салт-дәстүрімізбен та­ныссын, ұлттық киімдерімізді көрсін деген мақ­сатпен жергілікті әкімшілік, «Достық үйі­нің» өкілдерін шақырдық. Сол кезде елден «Ха­бар», «Қазақстан» арналарының тілшілері ке­ліп, сюжет түсірген. Осындай ауқымды іс-шара өткізе алатынымызға көзіміз жеткен соң бір айдан кейін «Омбы қазақтары» деген атпен газет шығара бастадық. Негізі, оның алдында «Атамекен» газетін шығарған болатынбыз. 1000 рубль болатын стипендиямыздың 500-ін осы газетті шығаруға жұмсап отырдық. Ал біз үшін бұл көп ақша, сол үшін қаражатымыз 5-ақ нө­мірге жетіп, ақырында ол газет жабылып қалды. Со­сын 1 маусым Балаларды қорғау күніне орай бала­лар үйінде тәрбиеленіп жатқан бүлдір­шін­дерге қазақша концерт ұйымдастырдық. Ақша жинап, оларға қажет түрлі құрылғы, манеж сатып әпердік. Осы үш іс-шараны абыроймен өткізген соң бізге ресми ұйым ретінде тіркелу ке­рек екенін түсіндік. Сол кезде жолдасым Қуа­ныш Екатеринбургтегі оқуын бітіріп, Ом­быға келген болатын. Бізге заңгерлік көмегін ұсын­ған ол құжатқа байланысты барлық ма­шақат­ты өз мойнына алды. Сөйтіп, 2014 жыл­дың шілде айында «Омбы қазақтары» деген ат­пен қоғамдық ұйым болып ресми түрде тір­келдік. Содан жұмысымыз басталып кетті.

Толығырақ…

Continue Reading

Жаңа есім

Барс Ауқатұлы: «Алаш Моңғолия» жастар ұйымының ашылуына жастардың сұранысы түрткі болды

Published

on

21 ақпан, KAZNEWS. Казньюс ақпарат агенттігі “Жаңа есім” бағдарламасының кезекті қонағы «Алаш Моңғолия» жастар ұйымының басқарма мүшесі Барс Ауқатұлымен болған қысқаша сұхбатты ұсынамыз.

«Алаш Моңғолия» жастар ұйымын ашуға не түрткі болды? Өзге ұйымдардан ерекшелегі неде?

Біздің ұйымымыздың ашылуына басты себеп ол жастарымыздың көңіл сұранысы түрткі болды деуге болады. Өйткені әр бір студент өзін дамытуға лайық орта да болуды қалады, іздеді! Сосын ақырындап басқосулар бола бастады. Біз “Бірге талаптанып, бірге дамиық” -деген үндеумен іс шарамыздың негізін қаладық.

Енді өзге ұйымдардан қандай ерекшелігіміз барын білмейміз. Оны біздің айналамыздағы жастар айтса жөн болар.

Ұйымның төрағасы қызметін кім атқарады?

“Алаш Моңғолия” мемлекеттік емес ұйымына домбырашы, әнші, және сазгер Оразбек Сейітахметұлы төрағалық етеді. 2018-жылы ұйымның іргесін қалағандардың бірі және бірегейі.  2019 -жылы АШҮУИС-ті IT мамандығымен тәмәмдаған. Бүгінгі таңда Мемелекеттік Басқару Академиясында қызмет атқарады.

Ұйымның тұрақты мүшелері бар ма?

Әрине. Әр оқу жылында жаңа мүшелер қабылдаймыз, осы жастардан өз қалауымен біреуі ұзақ уақыт, біреуі аз ғана уақыт болып, өз үлесін қосып келеді.

Жастардың бойындағы өнері, білімін көпшілікке таныту үшін қозғаушы күш керек. Бұл істі сіздер атқарып жүргендеріңізді әлеуметтік желіден байқап отырамыз. Білімді, ұлттық құндылықтарды сақтаған, отан сүйгіш, рухани дүниесі бай жастарды тәрбиелеуді неден бастау керек деп ойлайсыз? Жастарға қалай мотивациялар беріп жатсыздар?

Рахмет! Біз дәл қазіргі уақытта шын мәнінде қозғауші күш болдық деуге ерте сияқты. Өйткені шіркін ай деген армандарымыз баршылық.

Жастарымызға ең әуелі тәрбие, сосын білім білу маңызды деп сенеміз.

Сол көзқарастарымыздың аясында “Өте оңай жиырма сұрақ” атты біліми тапқырлық жарысымызды біршама ұйымдастырдық. Нәтижесі де жаман емес!

Пандемия кезінде Алаш Моңғолиялықтардың қарапайым халыққа рухани тұрғыда тигізген пайдасы зор болған шығар?

Белгісіз. Өйткені оның нәтижесін бағалау қиынға соғады ғой. Біз не бары нешелеген тікелей эфир ұсындық.

Әрине ән күй, өнер жолында! Мұндағы мақсатымыз бізден кейінгі жастарды өнерге шақыру еді.

Жастардың әлеуметтік жағдайын шешу үшін өзіңіз қандай бағдарламалар керек деп ойлайсыз?

Жастардың өз бойындағы дарынын қолдау, талантын таныту керек шығар. Бұл кезең эфирден сабақ алатын уақыт! Сол үшін эфирдегі бағдарламалардың рухани байлығы нық болса дейміз.

Алдағы жоспарларыңызбен бөліссеңіз?

Жоспарланған іс шараларды айтсақ бүгін таусылмас. Уақыты келгенде көре жатарсыздар.

Ең әуелі сол кездерге аман есен жетуді Алла тағала нәсіп етсін.

Ұлыстың Ұлы күні «Наурыз» мейрамы келе жатыр. Оқырман қауымға қандай тілек айтасыз?

Елімізге амандық, жұртымызға тыныштық болсын деп тілегімізді айтамыз!

Қара орман халқымызға дұғай дұғай сәлемет болсын!

Continue Reading

Жаңа есім

Аманкелді мен Мерей отбасылық бизнесті дамыту жайында

Published

on

Компания атауы: “ЕВРО МОН АЗИЯ СТАНДАРТ” ЖШС, және “BES HALAL FOOD” желісі

Қызмет аясы: Құрылыс материалдарын сату, мейрамхана желісі

Негізі қаланған жыл: EMAC 2018 жылы, Bes Halal Food 2020 жылы (Өлгий қ,), 2021 жылы(Улаанбаатар қ,)

Қоланатын құралы: Samsung, Lenovo-Yoga– i7. iPhone 12 Pro Max


Өзі туралы


Аманкелді Шалабайұлы, @amankeld.shalabai 1987 жылы Баян-Өлгий аймағы, Өлгий сұмынында туып өстім. 6 ағайындымыз. Өлгий қалалық 5-аға мектебінің (2005ж) және Улаанбаатар қаласындағы «Орхон» жоғарғы мектебінің (2009 ж) түлегімін.  Мамандығым «Заңгер». 2011 жылы аталмыш мектептен өз мамандығым бойынша магистратураны сәтті аяқтап HR – Адам ресурсы менеджменті, бизнес менеджменті, күзетшілік қорғау қауіпсіздігі, компьютерлік және табиғат қорғау саласының бағдарламалары сынды көптеген тренингілерге қамтылып, білім деңгейімді жетілдіріп отырамын.

Мерей Қабылетқызы, @Merei Khablet 1990 жылы Баян-Өлгий аймағы, Өлгий сұмынында туып өсім. 5 ағайындымын. Өлгий сұмынының 2-аға мектебінің (2008 ж) және Улаанбаатар қаласындағы «Орхон» жоғарғы мектебінің (2012 ж) түлегімін. Мамандығым Моңғол-Ағылшын тілі пәнінің мұғалімі. Алғашқы еңбек жолымды Ағылшын тілін үйрету орталықтарында және Улаанбаатар қаласындағы «Оюуны Ундраа кешенді» 96-аға мектебінде Ағылшын пәнінің мұғалімі болып бастадым.


Барлығы қалай басталды?


Аманкелді. Алғашқы еңбек жолым құрылыс саласында қара жұмыспен басталды. Ол маған оңайға түскен жоқ. Университетті озат бітірсем де қызмет талғамайтын мінезім тәуекелге жиі байлап отырады. Күзетшілік қорғау қауіпсіздік бағытындағы компанияда  адам ресурстарын жауаптанған маман, Автокөлік орталығында мұрағат қызметкері, Моңғолияның Табиғат қорғау азаматтық қозғалыс одағында заң кеңесшісі, Баян-Өлгий аймағының «Көшелік» компаниясының Улаанбаатар қаласындағы өкілі, директорының кеңесшісі қатарлы қызметтер атқарыппын.

2012 жылы қазақ тіліндегі «Тарлан тағзым» ғылыми, әдеби көркем журналының негізін қалаушыларының бірі, бас редакторы болып, мезгілдік басылымның 12 санын оқырмандарға сапалы түрде жеткізгенімді мақтанышпен еске аламын.

2018 жылдан бастап жарым Мерей екеуміз отбасылық жеке бизнесімізді ашып, «Евро Мон Ази стандарт» компаниясын орнаттық.  Аталмыш компанияның негізгі бизнес бағыты құрылыс материалдарын сату, онымен қамтамасыз ету және халал стандартына сай қоғамдық тамақтандыру қызметі, катеринг бағытында жұмыстайды.

Біз 2012 жылы шаңырақ көтердік. Содан бері Улаанбаатар қаласында өмір сүріп келеміз. Алланың қалауымен 3 баламыз бар. Тұңғышымыз А.Тарлан 9 жаста, қызымыз А.Кәусар 8 жаста, кенже ұлымыз А.Мұстафа 1 жаста.

Тал бесіктен жер бесікке дейін пайдалы білім үйрену. 


БІРІНШІ ҚАҒИДА


Аманкелді. Әрине, Ата дініміздің асыл ұстанымдары мен қасиетті қағидалары. Соның ішінде қоғамға байланыстыра ұстанатыным «Сөз арасы мен іс арасының ара қашықтығын неғұрлым жақын ұстауға тырысу». Ал, ата-ана, ағайын-туыс, отбасы, ұрпақ тәрбиесі сынды қарым-қатынасқа байланысты ұстанатын қағидаларым өз алдында бір төбе деуге болады.

Тал бесіктен жер бесікке дейін пайдалы білім үйрену.

Өзі мұқтаж бола тұра басқаларға жомарттық жасау.

Еліміз, ұлтымыздың келешегіне құр ауыз, бос сөзбен емес нағыз шынайы ықыласты түрде іс-әрекет арқылы үлес қосу.

Бүгін өлетіндей құлшылық жасап, мәңгі өлмейтіндей дүние жинау.

Ішім хақпен сыртым халықпен болу.

Әрекетте берекет бар – деп жалқаулықты жеңіп тоқтап қалмау.

Үміт пен үрей арасында өмір сүру.

Маңдайы терлемегеннің қазаны қайнамайтындығын ұғынып тер төгіп адал еңбектену дегендей көптеген қағидаларды орындауға тырысамын.

Бұларды алыстан іздемей-ақ өз ұлттық құндылығымыз болған көркем әдебиетімізден және салт санамызбен біте қайнасқан ата дінімізден, пайғамбарымыздың салып кеткен сара жолынан табуға болады.

Әрекет жасамай жатып, қыбыр етпей жатып – «Алма піс, аузыма түс» деуден аулақпын.


ЕКІНШІ ҚАҒИДА


Заңгерлік және бизнес саласында, кәсіпкерлік қарым-қатынас барысында ұстанатын қағидаларымның саны да біразға барды. Атап айтсам:

Қызара білу, ұяла білу – адам бойындағы ең тамаша адамгершілік қасиет.

Бір адамның еркіндігі келесі бір адамның еркіндігімен шектеледі.

Жоспарламаған мақсат жай қиял ғана.

Үлкен, ұзақ мақсатсыздан жақын, кішкентай уайым-қайғы қалмайды.

Шығыссыз – кіріс жоқ.

Әрекетте берекет бар.

Жүргенге жөргем ілінер.

Дүние қуып жүре бермей сол тапқан, пайда болған дүниеңе аз болса да шүкір етіп, адал әрі халал, берекетті болуын, сосын оны «Жаратқанға қалтамнан алма, жүрекке салма» деуің, «Арамнан тапқан түйеден, Адалдан тапқан түйме артық» – деп адалға мән беруің, Бір құмалақ – бір қарын майды шірітеді» деген сияқты қағидаларды ұстанамын.

Әрекет жасамай жатып, қыбыр етпей жатып – «Алма піс, аузыма түс» деуден аулақпын. «Атыңды арқандап, тұсаулағаннан кейін ғана Жаратқанға тәуекел ет» – деп айтады ғой. Тәуекелді де дұрыс түсінуіміз керек. Батылдық пен тәуекелділіктің арасын ажырата білуіміз маңызды.

Мерей. Осы ЕМАС ЖШС-нің атқарушы директоры қызметін атқарамын. Аталмыш серіктестіктің атында жүріліп жатқан әр саладағы барлық бизнестің маркетингісін күнделікті жоспарларды ұйымдастырып, басқару мәселесімен айналысамын.

СІЗДІҢ ЖҰМЫС ТӘСІЛІҢІЗ ҚАНДАЙ?

Аманкелді. Жұмыс тәсілім тұрақты, бір қалыпты деуге келмейді, әртүрлі. Себебі дәл сол кезең, сол сәттегі процесске, жағдайға сай жұмыс тәсілі таңдалады. Әртүрлі ортада, әртүрлі клиенттермен, әртүрлі адам ресурстарымен жұмыстап, өзіндік ерекшеліктері бар жобалар жүріп жататындықтан солай.

Мерей. Мақсатымыз бен ұстанымымызға, бизнестегі қағидамызға бағынамыз.

Аманкелді. Өте қарбалас, адам ресурсы жетіспейтін, уақыт шектеулі, көптеген шаруалар қабаттасқан, мәселелер туындаған сынды күрделі кезеңдер мен күнделікті тұрақты жүріп жатқан қарапайым жұмыс процесс аралығындағы қолданатын тәсілдер айырмашылығы жер мен көктей.

Тәсілдер өте көп, солардың маңызды болған бастыларына қысқаша тоқтала кетейін.

Адам ресурсы – ұйым болып жұмыс жасағандықтан ең бастысы, әрине – топ, оның мүшелері яғни, қызметкерлеріміз. «Топтың күші – мүшелер. Мүшелердің күші – топ». Олардың үздіксіз білім алуына, үйренуіне, көңілді жүруіне, болашағы жарқын екеніне сенім туғызуына т.б тек жеке басына ғана қарасты емес отбасылық, өмірлік мәселесіне да көңіл бөлуіміз, әлеуметтік жағдайының да шешімін табуына қол ұшын беруіміз қажет. Бір қызметкердің өзі жұмыс орынына жақсы энергиямен, жақсы көңіл күймен аяқ басуы маңызды. Егер де ол адам, отбасындағы келеңсіз жағыдайына байланысты не басқадай факторларға байланысты көңіл күй жағынан үнемі дағдарысқа ұшырай берсе оның жұмыс орынында жетістік шығаруы, пайдасын тигізуі екіталай, керісінше болмақ.

Көбінде жұмысты адам жасап атқаратындықтан жұмысшы қосынымен адами қарым қатынасты ең жоғарыға қоямын.

Адам – пенде болғандықтан онда әртүрлі кемшіліктер кездесуі мүмкін. 100% кемел адам жоқ дегенді әсте естен шығармай, мойындап шыдасақ және қателікті ең әуелі өз басымыздан іздесек қандай бір қателік, кемшілік туындағанда субъективтік жағынан емес келесі жағынан талдап талқылайтын боламыз. Бұл «ең үздік» тәсіл бола алады және туындаған мәселенің себебі анықталып, түйіні шешіліп, ол мәселе қайтып еш туындамайтын, қайталанбайтын мүмкіндігіне қол жеткіземіз.

«Жауапкершілік» жетістіктің басым бөлігіне себеп екенін мойындаймыз. Алайда, қылт еткен қателік кетсе жауапкершілікке тартып, ұрысып, қателігін ғана айтып, бар жақсылығын, қосқан үлесіне дейін ұмытып, әуелі енді қайтып келме дегендей көрместей болу ол нағыз қатігездік. Оны қазақи тәрбиеміз де құптамайды. Егер біз үнемі ұрыса берсек қызметкерлеріміз өз бетімен міндетін атқара алмайтын, аттап басқанын бастығынан сұрайтын, жасық, сенімсіз, ісіңізді ары қарай дамытпайтын, жолын жабатын жағдайға дейін апарып тірейді. Сондықтан біз кешірімді болуымыз керек. Бұл да өмірлік және іскерлік тәсіл деп ойлаймын.

Кеңесіп пішкен тон келте болмас дегендей сіздің, біздің жолымызбен жүріп өткен қаншама үлкен кісілер, ағалар, апайлар, бәлкім кішілер де бар солардан ақыл кеңес алу, егер мүмкіндік болса кеңесші қызметкерлер жұмыстатуға тәуекел етуіміз дұрыс таңдау болмақ.

Тағы да бір еске алар – аз уақытта ауқымды іс-шараларды сапалы түрде тындыру, сапалы нәтижелерге қол жеткізу.

Ол үшін қазіргі замандағы ақша қаржыдан да құнды болған «дұрыс ақпарат»-тан қалыспай, оған дер кезінде жетіп отыруымыз керек. Өйткені маңызды дұрыс ақпарат арқылы алдыңғы қоғамдағы 10 жыл ішінде әрең дегенде қол жеткізетін жетістікке 5 жыл бәлкім одан да аз жыл ішінде жететін мүмкіндіктерді табамыз.

Бұл келесі жағынан жүйелі бизнеске көңіл бөлгеннің нәтижесі. Бизнесті жүйелеудің берер артықшылықтары өте мол, ең бастысы өзіңізге тәуелді етпей, неғұрлым алшақ ұстау, сіз ауырып сырқап жатсаңыз да, шет елде демалып саяахаттап жүрсеңіз де бизнесіңіз сізсіз-ақ қалыпты түрде жүріп тұруы маңызды.

Біз өзімізді алып көрсек небәрі 4 жылдың ары жақ, бері жағында аз уақыт ішінде, аз қаржымен, аз адам ресурсымен осы деңгейге жеттік. Аллаға Шүкір дейміз. Бұл әрине жоғарыда айтқандай жүйелі бизнеске көңіл бөлу, жақындардың қолдауына, дұғасына ие болу, сеніміне ену, кеңес алу, шығыс шықпай, кіріс жоқ деген қағидаларға қатысты болған шығар.

Келесі ойда жүрер, ол күш қуатымыз сарпылып, қаржылық мәселелері туындап, стресске түсіп, іс насырға шапқай тұрса әрине қол қусырып шамам келмес деп артқа шегініп сенім үмітіңді селге салмай қолдағы бар шара-тәсілді қолданып, ақылмен, сабырмен мән беріп, ары қарайғысын Жаратқанға тапсыру, тәуекел ету.

Жаратылғанға емес Жаратқанға жалыну, ата-ананың, үлкендердің батасын, дұғасын алу, құрбан шалу, садақа, зекетін беру, отбасылық бизнес болғандықтан жолдасы мен жұбайы бір біріне ынта, жігер сыйлау, сабыр мен төзімділікке шақыру және жолдасы мен жұбайының қайсы бірі сырттағы адамдармен, клиенттермен, серіктестерімен, тіпті жолдас жорандарымен араздасып, жанжал, реніш туындағанда қайсы бірі татуластыру, береке бірлікке шақыруды әсте естен шығармау керек.

Мерей. Соңғы старт-апп бизнестердің кейбірі орнамай жатып қарқынды дамуда. Олар дижиталға тура байланысты. Біз де бизнесімізді бастабынан дижиталдандыруға қатты көңіл бөліп келдік. Ары қарай да солай болмақ.

ОРТАША ТӘУЛІКТІК ЖҰМЫС КҮНІҢІЗ ҚАЛАЙ ӨТЕДІ?

Аманкелді. Мен өз басым күнделікті жұмыс жоспарымды бес уақыт намазыма қарай жоспарлаймын. Неғұрлым намаздың қаза кетпеуін қадағалап, екі намаздың арасы ұзақ болған уақытта сырттағы шаруаларға, іскерлік кездесулерге, үкіметтік ұйымдарға қатысты шаруаларға арнаймын. Ал, Сосын Жұма күні, дәріс алатын күні Жұма намазы жүрілетін орын жайға жақын төңіректегі істерді реттеймін. Не сол маңайға жолығатын адамдарды шақырамын.

Кешкісін көбінде кеңседе қағаз құжаттарға байланысты шаруаларды реттеумен боламын. Кейде түннің бір уақытына дейін отырып қалатын кез болады. Мұнда шаршау деген жоқ, қайта қолдан шыққан жұмыстарды жұмыс тізімінен сызып отыру маған ең тамаша ләззат сыйлайды.

«BES HALAL FOOD» аймағымызға 2020 жылдың сәуір айында, Улаанбаатар қаласына 2021 жылдың қыркүйек айларында ашылып, даяшылығын бастады. 

BES HALAL FOOD ДЕГЕНІМІЗ НЕ, АТАУ ҚАЛАЙ ПАЙДА БОЛДЫ

Аманкелді. Атаудан бұрын пайда болған бизнестік идея болды. Бұл идея өте қызық, суға түсіп жатып дегендей (күлді). 2020 жылғы пандемияның бастапқы кезі, ең алғашқы карантиннен бірнеше ай бұрын ғана. Бұл жылдары аймағымыздың «Көшелік» ЖШС-нің Улаанбаатар қаласындағы өкілі едім. Жұмыс бабымен аймаққа барған жолым. Компаниямыз аймақтық орталық алаңның сол жағындағы «Қошқар теке» деп атап кеткен жердің жанындағы «Кәсіподақ кеңсесі» деген объектіні пайдаға берді. Компания директоры Х.Мүпти ағамыздан сол құрылыстың 2-қабатының жарты алаңын ұзақ мерзімді ешбір пайызсыз халал түрдегі алыс беріспен алуға ұсыныс білдірдім. Ағамыз ұсынысымды қабыл алды (Алла разы болғай ағамызға).

Сосын бұл жерге не жаратсақ екен деген көптеген ой келді. Бір күні орта мектептегі бірге оқыған сыныптасым А.Хайратты ертіп бардым. Мақсатым фото студия жүргізетін орын жай жалдап ал деген ұсыныс білдіру болатын. Қалған алаңды маңайдағы қызметкерлердің жүрек жалғауы үшін шағын түрдегі буфет, кофе, шай, самса, пирошки т.б-лармен даяшылық ететін деңгейде ғана ойладық. Қалған жағының бір бөлігін балалардың киім-кешегі мен заттарын сату, автомашинаның әшекейлерін сату, ал, келесі бір бөлігіне «СМАРТ-орталығы» деген атаумен тіл үйрету кабинетін ашпақ болдық.

«Сөзден сөз шығып олай болса оған Орыста да болады, сен білесің Улаанбаатарда да бар – қара өңді, қара қолбақпен ұстап жейтін «black burger» дегенді жасап шығарсаң, аймағымызда жоқ қайталанбайды, алғашқысы боласың» дегенді А.Хайрат досым пікір етті.

Сол кезде барып ойыма …«пицца, бургер, тауық» жеңіл жедел тамақтың франчайз технологиясын сататын Улаанбаатардағы танысымның компаниясы ойыма түсе қалды. Осылайша жарайды онда буфет, ана мына ұсақ-түйекті қоямыз, жығылсаң түйеден жығыл демейме, «халал пицца бургер, тауық, т.б» орынын заманауи түрде, жастарға арнап ашайық деген шешімге тоқталдық та, тура кірісіп кеттік.

Осылайша «BES HALAL FOOD» аймағымызға 2020 жылдың сәуір айында, Улаанбаатар қаласына 2021 жылдың қыркүйек айларында ашылып, даяшылығын бастады.

Халалды бірге таратайық…

BES HALAL FOOD ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Аманкелді. «BES» – атауы да сәтіне айналып, ию-қиюына келе кетті. Түркиядан келген бір ағамызбен әңгіме дүкен құрып, сөзден сөз шығып отырғанда, мен осылай аймағымызға халал пицца, бургер, т.б-лармен даяшылық жасайтын орынжай ашқалы жатыр едім, алып жатқан франчайзымның аты «Америкалық дәм тұз» анау-мынау деген – деп жатқанда, ағамыз, олай болса менде армандап жүрген, көп жыл бойы сақтап жүрген бір атау есім бар еді, сізге жарасады-ау деймін, сіз қаласаңыз қолдануға рұқсат етейін, берейін, мен әзір бұл атауды қолдана алмайтын сияқтымен деді. Жақсы онда сіз разылығыңызды берсеңіз, мен қолданудан бас тартпаймын, маған да ұнады деген қуанышты ілтипатымды білдірдім. Осылай атауды да, Алла тағалам ойламаған жерден нәсіп етті.

Бес ол, өте киелі «сан» деп ырымдаймын. Ең басты мағынасы «халал»-ға жақын, «халал» өзі 5 әріптен құралған, АЛЛАҺ есімі де 5 әріп, әрі, 5 парызымыз, 5 уақыт намазымыз, 5-ЖҰМА күні, адамның жаратылысына байланысты 5 саусақ, 5 мүше (өкпе, бүйрек, бауыр, жүрек, көк бауыр), 5 қару (садақ, мылтық, найза, қылыш, айбалта), 5 жаратылыс (күн, ай, жұлдыз, күндіз, түн) т.б.

«Халал» атауына сәл тоқтала кетсек. Бұл атау әрине Ислам дінімізге тиесілі, талас жоқ. Әуелі, қасиетті кітабымыз Құран Кәрімде аят ретінде бекітілгенін білеміз. Кітабымызда араб тілінен алынғандықтан «халал» деп қолданғаны болмаса «адал» деген атауға саятыны мәлім.

Бірақ, кейбір адамдар бұл тек дінге байланысты атау деген көзқараспен бе намаз қылатын адам, не имамдар, ұстаздар, арабтар, түріктерге ғана қатысы бардай өзінің күнделікті өмір қолданысынан итеріп, алыстатқысы келеді. Бұл, әрине тек сылтау ғана.

Ал, олай болса дін жағынан емес салт дәстүріміз жағынан алып көрсек, ата-бабаларымыз не деді, әу бастан-ақ «біреудің ала жібін аттамауды өсиет етуі, бас амандығы мен ас адалдығын бірге қоюы, арамдық қылып ішкен ас, ішіңе барып болар тас деген ескертпесі» – халалға, адалға бей-жай қарамағанын дәлелдейді.

Міне біз осы тұрғыдан нағыз шариғатта бекітілген, ата дініміздегі, салт санамыздағы ғасырлар бойы қалыптасқан халал ұғымын одан әрі жандандырып, бір адам болсын, ол, мұсылман болсын болмасын тамағынан халал ас өтуіне тек себепкер болу. Жақсылыққа куә болу да, оған себепкер болу да, сол жақсылықты жасағанмен бірдей сауапқа ие болатынынан үміттеміз. Біз осы мақсатқа үйлестіріп «Халалды бірге таратайық» деген ұранды ойлап таптық, жарияладық.

BES HALAL FOOD-ТЫҢ АДАМ РЕСУРСЫНЫҢ МЕНЕДЖМЕНТІ ҚАНДАЙ? 

Мерей. «BES HALAL FOOD» тек даяшылық орынына берілген атау, бренді деп ұғуға болады. Бұл бренді таңбаның астында аймағымыздағы бөлімше, астанамыздағы бөлімше, келешектегі жоспарлап отырған басқа да бөлімшелері және де әртүрлі шұжық дейміз бе, балкүлше, нан, тоқаш дегендей азық түлік түрлерін де осы атаумен нарыққа шығармақ жоспардамыз.

Ең басты мақсатымыз «бренд» деген атауға сай дәрежеге жеткізу. Оған бірнеше жылдық уақыт, еңбек, қаржы жұмсалатыны анық. Осы брендіміз «Евро Мон Ази стандарт» ЖШС-дің атына тиесілі, Еліміздің Зияткершілік ұйымына тіркеліп ресми заңды түрде құқығы қорғалған.

Аманкелді. Қазіргі компаниямыздағы жұмысшы қызметкерлердің басым бөлігі осы қоғамдық тамақтандыру саласында істейді. Компаниямызда барлығы 20-ға тарта жұмысшы қызметкерлер тұрақты жұмыс орынымен қамтамасыз етілген. Аймағымыздағы бөлімшеде 7 адам, астанамыздағы бөлімшеде 9 адам, қалғаны құрылыс саласында міндет атқаруда.

Аймағымыздағы бөлімшені Х.Дінмухаммед пен М.Бердігүлдер басқарып жүргізуде. Ал, Улаанбаатардағы бөлімшені жұбайым Х.Мерей жауаптанады.

Суретте Дінмухаммед, Бердігүл

МАРКЕТИНГ, БРЕНДИНГ САЛАСЫНДАҒЫ ЖҰМЫС КІМНІҢ МОЙЫНЫНДА?

Аманкелді. Маркетингілік күнделікті жүргізіп отыру, дамыту жұмыстары Мерейдің мойынында. Ал, «бренд» дамыту, PR жағы өз мойынымда. Бірақ, әрине ақылдасып шешім шығарамыз. Міндетімізді қайсымыз жүргізу қолайлы, нәтижелі дегенге қарай бөлісіп отырамыз.

Қажет болса қоғамдық тамақтандыру жағынан компаниямыздың осы саласын жауаптанған директорымыз М.Төгөлдөр есімді арнайы маманды қызметкерімізден, ал, құрылыс саласы, құрылыс материалдары жағынан қажет болса осы саланы жауаптанған М.Мөнхбаатар, Ц.Гантуул есімді қызметкерлерімізден ақыл кеңес алу арқылы, келісіп шешеміз. Және сол жылғы компаниямыздың жоспарына бағынамыз.
Қазіргі кезде біз «бренд» дегенде «баға жетпес қымбат, әдемі әсем, жылтыраған, сапалы бір дүние» деген ұғыммен қараймыз. Бұл түсінік біраз шолақ түсінік. Брендіге қойылатын басты шарт, анықтамалардың дұрысы «бренд – көзге жылы, көңілге қонымды, таза, жинақы түрде ойластырылған, басқа бір ұқсас өнімдерден айыру үшін қолданылатын тану белгісі (таңба), екінші, осы таңбамен аталған әртүрлі заттар, өнімдер, оның сапасы мен бағасының сәйкес болған түйіскен жері, оған жұмсалған ұзақ жылдар бойғы уақыт, еңбек, қаржы, ең соңында тұтынушыға берілетін уәде сол уәдені бұзбай орындау сенімділігі».

Біз де осы анықтамаға сай бренд маркетингімізді жүргізіп, дамытуға тырысудамыз.

ЕҢ КӨП ҚОЛДАНАТЫН ЖҰМЫС ҚҰРАЛЫҢЫЗ, ҚОЛДАНБАЛЫ БАҒДАРЛАМАЛАРЫҢЫЗ ҚАНДАЙ?

Аманкелді. Еліміздегі атақты групп компаниялардың директорлары, «шарк танк»-лердің қолданатын ең соңғы апп-тарды қолдануға тырысып жүрмін. Кейбірі тегін болса, кейбірі төлем ақы төленіп барып ашылады. Жақсылары әжептәуір бағалы. Атап айтсақ, Business suite, Mplus, ORI, TomYo, Hippocards, Odosury т.б.

Бизнестік ақпараттарды, кеңестерді Business.mn, Mongolian Economy, Barilga.mn баспалары арқылы, заңгерлік ақпараттары, кеңестерді Ақтаушы, Үкіметтік ақпарат арнайы ресми баспаларды тапсырып оқу арқылы алудамын. Ал, онлайн курстарды Моңғолия Ақтаушылар Одағынан, Моңғолия Заңгерлер Одағынан жүргізілетін курстардан, karakorum.digital академиясынан жүргізілетін «Бизнес цэнэг Вебинар»-дан.

Жұмыстайтын программаларым күнделікті қолданатын программаларды жеттік меңгергеннің сыртында Adobe Photoshop, Adobe InDesign т.б, ал қазір SketchUp программасын үйренудемін.

АТҚАРЫЛАТЫН ІСТЕР ТІЗІМІН ҚАЙДА БЕЛГІЛЕП, ҚАЛАЙ ЖҮРГІЗЕСІЗ?

Аманкелді. Белгілеу дәптеріне, қағазға түсіремін. Notes-ке біраз белгілеп, Reminders-ті де қолданып көрдім. Бірақта, әдетке айналдыра алмадым, қолайсыз болады да тұрады. Flash cards – деп атайды, жан қалтама сиып кететін, алақандай 10см*8см көлеміндегі белгілеуім бар, оны күнделікті бір жақ беті ақ, келесі жақ бетін қолданған А4 парақшаларынан жасап жаңалап отырамын, бір жағынан ысырапты үнемдейді, өте қолайлы, өте оңай, әрі ықшамды, соңғы 8 жыл болды сол қағазға белгілеп келемін. Тәулік сайынғы істердің тізімін тізіп, жасалғандары болса дереу сызып, өшіріп отырамын. Бір жағынан содан кайф аламын деуге болады. Біткен шаруаны тізімнен шығару қандай керемет десеңізші (күлді).

Мерей. Мен көбінде Reminders -ке белгілеймін. Сол маған өте қолайлы.

ҚАЗІРГІ ЗАМАНДА БИЗНЕС ЖҮРГІЗУДІҢ ҚИЫНДЫҚТАРЫ

Аманкелді. Бизнес жүргізудің өзі бір жағынан түйсікті, тәжірибені, төзімділікті талап ететін өте күрделі іс. Бірде шарықтап көтерілсе, бірде құлдырап шаң қабады. Бірде көл, бірде шөл дегендей. Бұл кейде өзіндік заңдылығымен құлдыраса, бірде ішкі – құрушыларға тура байланысты себептермен, бірде сыртқы – үкіметтің қолдау шарасына, елдің экономиялық, саясаттық, заңнамалық, ереже, актілеріне, салықтық, импорттық, экспорттық саясат, шет елдік инвестициялық қаражат, кеден, шекараға, әлемді жаулаған түрлі вирус сияқты індеттерге байланысты әртүрлі факторлар әсерінен құлдырап жатады. Мысалға, қазірге дейін дүниежүзін жаулаған пандемия әсерінен және де басқадай себептерден болып шет елден келетін инвестициялық қаражат күрт төмендеген, шамамен 20-35% аралығында. Ал, елімізде тіркелген шет елдік инвестициялық компаниялар саны 2017 жылы 403, 2018 жылы 486 болса 2019 жылы 233, 2020 жылы 79-ға дейін азайған. Олай болса ұлттық компаниялар ішінде импорт, экспорт бағытында сауда саттық жасайтын, ішкі өнім, ұлттық өнім өндіретін, кез келген компанияларға Қытай мемлекетінің ЭРЭЭН жағының шекарасы жабылуы қатты соққы болғанын білеміз.

Келесі мәселе – біздің еліміз нарыққа аяқ басқалы 30 жылдың ішінде жекеменшік компаниялар көптеп құрылып, қарқынды дамыды. Қазір еліміздің даму жолындағы ауыр тауқыметін осылар арқалауда. Бірақ, мемлекет олармен бәсекелестікке түсіп, әртүрлі жағынан кедергі, соққы беріп, аяғынан шалуда. Ең бергі жағын айтқанда қызметкерлердің төлейтін әлеуметтік үлесінің мөлшері салығымен қосқанда 35%-ға жеткені. Міне осы сияқты шешімін күткен көптеген күрделі қиындықтар қазіргі нарықта белең алған. Сондықтан жеті рет өлшеп, бір рет кес дегендей жан жағын жақсылап зерттеп, талқыға салып, «А», «Б»… сияқты нұсқалармен бизнесімізді жоспарлауымыз керек.

ҚАЗІР ҚАНДАЙ ЖҰМЫСҚА НАЗАР АУДАРЫП ЖАТЫРСЫЗ?

Мерей. Дәл қазір 2022 жылдың жоспарының үстіндеміз. Атап айтсақ, BES HALAL FOOD-дің келесі бөлімшелерінің және құрылыс материалдарының импорттық жобаларына назар аударудамыз.

КІТАП КӨП ОҚИСЫЗ БА? ДӘЛ ҚАЗІР ҚАНДАЙ КІТАП НЕМЕСЕ МАҚАЛА ОҚУДАСЫЗ?

Аманкелді. Орта мектептен бастап университетті аяқтағанша, сосын ақтаушылық рұқсатымды алғанша, ақтаушылық қызметтер белсенді жүріп жатқанда, «Тарлан Тағзым» журналын шығарған 3 жылдай уақытта жатпай тұрмай оқыдым. Әуелі университетті оқып жүрген кезде «Улаанбаатар қалалық Д.Нацагдорж» атындағы кітапханаға 24 сағаттық түнімен түнеп отырып оқитын жеке бөлімшесі ашылды оған да қонып оқып жүрдік, ұйқыдан парта үстінде кітап жастанып 20-30 минут мызғып алғанда 2-3 сағат ұйықтап тұрғандай болатынбыз. Соңғы жылдары отбасылық бизнес құрғаннан бері оқуым сәл-пәл азайды. Бірақ сонда да бизнеске қатысы бар сол тақырыптағы кітаптарды, құрылыс саласына байланысты басылымдарды оқуға мәжбүр болдым. Кәсіпкер жастардың қажетіне жарар деген тұрғыдан дәл қазір үстелімнің үстіндегі маңыздыларын ғана атап айтсам, жоғарыда атаған басылымдармен қоса «Компанийн тухай эрх зүйн баримт бичгийн эмхэтгэл-2021», «Компанийн эрх зүйн үндсэн ойлголт-2017», «Төгс компани бүтээх нууц-2020», «Бизнес өрөг-2022», «Харизм-2017», «Бизнес санааг турших нь», «Монголыг өөрчилсөн 30 компани-2020», «Монголын цуутай бизнесменүүд-2018», «Амжилтыг уургалахуй-2021» т.б.

СІЗДІҢ МІНЕЗІҢІЗ ТҰЙЫҚ ПА ӘЛДЕ АШЫҚ ПА?

Аманкелді. Орта мектеп бітіргенде мінезім өте тұйық, ұялшақ, көп алдына шығудан қатты жасқанатын жасқаншақ болатынмын. Бірақ ол кемшілігімді өзім байқадым, таныдым, дұрыстауға неғұрлым талпынып келдім, әуелі өзімді қатты жек көріп, басылып жүрдім. Студенттік өмірге аяқ басқаннан, заң мектебіне қабылдағандықтан ба аздап ашыла бастадым. Қазір бір ашылсам тоқтау біраз қиынырақ шығар (күлді). Десе де ауру қалса да, әдет қалмас дегендей біраз тұйықтық жағым да барын жасырмаймын. Адам өзін өзі тани білу өте маңызды, әсіресе кемшіліктерін, адамның ең бірінші бәсекелесі басқалар емес «өзі» екеніне көзім жетті. Сондықтан өзін өзі жеңу майдандағы бірнеше әскерді жеңуден де артығырақ және өте қиын.

ЖҰМЫС КЕЗІНДЕ МУЗЫКА ТЫҢДАЙСЫЗ БА? ҚАНДАЙ ӘУЕНДЕРГЕ ӘУЕССІЗ?

Аманкелді. Әрине ән тыңдамайтын, әуенге әуес болмаған адам жоқтың қасы болар. Мен де ән, күй, әуенге құмармын. Бірақ, ән салу, домбыра шертуге шорқақпын. Орта мектепте домбыра үйірмесінен сабақ алдым, соңында бірнеше үйренген күйлерімді ұмытып қалдым. Соңғы кездері музыкалық аспаптарға қатты әуестеніп жүрмін. Жуықта қызымды пианино үйірмесіне, ұлымды гитара үйірмесіне бердім. Өзім де домбыра мен гитараны қайтсем де үйренем деген мақсат қоюдамын. Ән жанырынан қазақтың термелері мен қара өлеңдеріне әсіресі Пайғамбарымызға арнау сынды тақырыптағы әндерге құмармын. Негізі әуенінен гөрі сөзі құнды, терең мағыналы келетін, серпіліс беріп, шабыт сыйлайтын және терең ойға шомылдыратын, баяу ырғақты әндерді көп тыңдаймын. Ал, музыкаға келсек қазақтың қобызбен, домбырамен тартылған қоңыр күйлеріне, «морин хуур»-мен ойналған көшпенді халықтың әуендеріне әуеспін. Оның сыртында табиғатқа, махаббатқа байланысты Бетховен, Моцарттың, соңғы кездегі тренд болып жүрген Хаусер, Петер Бука т.б сазгерлердің классикалық музыкаларын естіп отырып кітап оқып, кофе ішіп, сәнді де ыңғайлы тыныш ортада отыру қандай ғажап (күлді).

СІЗДІ ЖҰМЫСТАН ТЫС УАҚЫТТА ҚАЙДАН ТАБУҒА БОЛАДЫ?

Аманкелді. Мен ешқашан тоқтамаймын, жүгірмесем де жүріп отырамын. Қарбаластыққа салынам да жүремін. Менің өз басым бір тәулікті толық демалыспен өткізген кезім санаулы десем болады. Болса да олай жайбырақат жата алмаймын. Жақындарым денсаулықты ойлау керек, шаршадың дейді. Меніңше адам жақсы көретін мамандығынан, кәсібінен ешқашан шаршамайды екен. Керісінше жасанды бейне қалыптастыру үшін, ұнатпаған, күшпен амалсыздан жасап жүрген, қызықсыз болған істерінен өте тез шаршайды, әуелі, стресске түсіп, соңында кажып, құлайды.

Мен бір тәулікте тек бір шаруамен ғана айналыспаймын, әртүрлі шаруалармен айналысатындықтан шаршамайтын шығармын, керісінше өте қызықты, ынталы болатын шығар. Кейде үйретуші, кейде үйренуші, кейде сотта ақтаушы, кейде кәсіпкерлікте бастық болсам, кейде тіпті жүк артып-тартып көтерме жұмыстарды да жасап жүре берем. Адамдар бәлкім әртүрлі шығар, біреулер екі кеменің құйырығын ұстаған суға кетеді дейді. Бұл дәл кімнің сөзі екенін білмеймін менше кезінде қазақты ма, көшпелі халықты ма қарқынды дамыстан, көштен қалыс қалтыру үшін, әлсірету үшін тек бір іспен ғана айналыс деп шектемек болған ба деймін. Керісінше «жігітке жеті өнер аз, жетпіс өнер көп емес» демейме қазақта. Ал, білім мамандық жағына келсек тек жалғыз маманды ұстанып қалудың да қаупі бар, жан жақты болу, бір жағынан «универсаль» деп те атап жатады, бірден бірге көше алатын ыспарлықты бұл қоғам бізден талап етуде. Әсіресе бір іспен ғана жетістікке жетіп соңына дейін тоқтап тұру қиынға соғып барады. Жасап жүрген бір саладағы бизнес қандай бір себеп салдармен дағдарысқа ұшырап, құлдырай бастаса дереу тоқтатып, келесі жағындағы ісіңді жүргізіп кетуге болады. Бір қызметтен босатылсаң, келесі бір іске көше аласың. Аллаға Шүкір өз басым негізгі маманым заңгер болса да әр түрлі салаға да жақындығым бары рас.

КІМНЕН, НЕДЕН КҮШ ҚУАТ АЛАСЫЗ?

Аманкелді. Ең бірінші қуат – ол, Алланың берген қуаты, 12 мүшеміз сау, денсаулығымыз. Оған себеп болған ата-анамыз, олардың бір ауыз ғана «тілеулеспіз, амандық болсын, жолың болсын, маңдайың ашық болсын балам» деген жүрегіңді ерітіп жіберетін, көңіліңнен оқтай өте шығатын шынайы ықыласты тілек, дұғасынан қуат алып келеміз. Олар тура жолды танытып, жақсы тәрбие беріп, шаңырақ көтертті.

Ары қарай осы шаңырақтың бір діңгегі, қабағыма қараған жұбайымнан, сүйкімді құлындарым ізімді жалғар тұяқтарымнан күш қуат алып, жігерленіп, шабыттанып, өмірге деген құлшынысым арта түседі. Басқаларға дұрыс адам қырынан танылып олардың қолдауына, қолпаштауына, демеуіне ие болдым. Жолымызды жасап жүрген, жақсылығын аямаған, сенім артқан барлық жақындарым, достарым, кәсіпкер үзеңгілестерім, ағаларым, кеңесшілерім, екі дүние ілімін берген ұстаздарым бәрі бәріне алғысымды білдіріп сіздердің қолдауларыңыздан күш қуат аламын дегенді айтқым келеді.

Мерей. Әрине отбасымнан күш қуат аламын.

ӨМІРДЕН АЛҒАН ЕҢ ЖАҚСЫ ҒИБРАТЫҢЫЗ…

Аманкелді. Ең бірінші ата-анаңа, аға-бауырыңа, әпеке-қарындасыңа, жақын ағайын-туыстарыңа, жұбайыңа, тіпті бала-шағаңа тек жақсы қырыңнан танылып, өзіңді мойындатып, бағалата алуың маңызды екен. Өйткені сені 5 саусағындай, басыңнан аяғыңа дейін, кем кетігің мен артықшылығыңды, жамандығың мен жақсылығыңды, шынайы келбетіңді, қаншама әділетті екеніңді білетін де солар. Олардың алдында ештемеңді жасыра алмайсың. Оларға жалған бейне, жасанды кейіпкерлікті бір күн шығарсаң да ұзақ мерзім жалғастыра алмайсың. Егер де оларға жақсы қырыңнан танылып, бағалана алсаң, ал, олар сені мойындаса ең күрделі сынақ бірінші баспалдақтан өткенің. Ары қарай еш қиналмайсың. Оларға бір, сыртқа бір жүз деп жүре берсең онсызда екіжүзділікті Құдай да сүймейді, ұзаққа да бармайсың.

Сосын өмір сүре келе бас амандығы мен ас адалдығына мән беру өте маңызды екенін түйіндедім. Әркім өз басы мен жанұя, бала-шағасының, жақындарының денсаулығына, бас амандығына аса назар салып, берген нығыметке шүкірлік етіп, аманатты орынымен қолдану керек екен. Нәпәқасын адалынан іздеп, адал еңбектенсе ниетіне сай жолы ашылады. Сұрасаң Жаратушының беретініне көзім жетті. Оның дәлелі міне қазіргі жетістігіміз. Біз жоқтан бастаған едік. Тек одан бұрын рухани жүрегімізді тазартып барып, орынымен, ретімен, жүйе жолымен дұға қылып сұрасақ болғаны.

Өзіңе тілеген жақсылықты, жетістікті, табысты да екінші, үшінші біреуге екі еселеп, он еселеп оларға да тілеуді еш естен шығармайық.

Тағы бір маңыздысы сұхбатымның басында айтқанымдай сөз арасы мен іс арасының ара қашықтығын неғұрлым жақын ұстау – ауыздан шыққан, айтылған болса жасау, істеу, уәдеге берік болу, қазіргі кәсіпкерлердің бастапқы қағидасына айналу керек. Біреу сізге сеніп, сенім артса оның сенімін ешқашан аяқ асты етпеу. Сенім – ол сені сенген адамың жоқ болса да басқарып әкететін тылсым күш иесі деп ұғын.

Өз мүддемнен бұрын басқалардың мүддесін бірге қою, басқаларды ойлау, онымен санасу мені асқақтатты, дәрежемді өсірді.

Артық білім бас жармайды, қашанда қажетке жарап, алдыңнан шығады, ешкім сенен ұрлап та, тартып та ала алмайды, құнды байлығың, қазынаң болып сені жоқшылықтан, кедейліктен, рухани жұттан сақтап тұрады, алдын алады. Сондықтан-да тоқтап қалмай тал бесіктен жер бесікке дейін үйренуді, білім ізденуді тоқтатпаудың дұрысын мойындадым.

Міне, осы жасқа дейін айта берсек таусылмастай, сан-алуан құнды да құдіретті болған ғибраттарды алып үлгердім.

ЖАС МАМАНДАРҒА ҚАНДАЙ КЕҢЕС БЕРЕСІЗ?

Аманкелді. Ең бірінші берер кеңесім кітапты көп оқуға әуес болу, әдетке айналдыру. Күнделікті дағдыға айналдырудың көптеген жолдары бар. Соның ішінде ең таңдаулысы, кітапты көзге түсетін ең жақын жерлерге орналастыру. Үйіңізде, кеңсеңізде, басқа тұрақты баратын жұмыс орындарыңызда оқуға тиісті болған кітаптарыңыз тұру қажет. Әуелі болса smart phone-мыздың орынына бір кішкентай кітапты ұстап жүруді әдет қылсақ. Неге біз smart phone-мызды шұқи береміз, өйткені ол әркез бізбен бірге, мен мұндамын деп менмұндалап өте жақын тұратынында. Егер солай жасап шыдасақ әйтеу бір бетін ашуға мәжбүр боласыз да ол бара бара жақсы әдетке қалыптасатын болады. Бір тәулікте 5-ақ беттен оқып отырсақ 365 тәулікте 1825 бет оқыған боламыз, бұл шамамен орташа бетті кітаппен есептесек 7 дана кітапқа теңеспек. Тек оқып ғана қоя салмай жақсы жақтарын, қажеттілерін белгілеп, күнделікті кәсіпкерлік қарым қатынаста қолдана білу, жақындарыңызға айтып беруді тағы да әдетке айналдыру маңызды.

Келесі айтарым соңғы кездегі елімізде сошиал, онлайн тренингілер, апп-тар өте қарқынды дамуда соларға белсенді түрде қамтылу. Тек Моңғолия емес білетін өз ана тіліміздегі Қазақстанның тренингілерінің де кеңесін тыңдауымызға да болады.

Бизнес жасайтын жастар сол саланың, басқадай жас мамандар – мамандарына қатысты өз саласының бей ресми ұйымдарымен тығыз қарым қатынаста болып, белсенді түрде өз еріктерімен іс-шараларына қамтылу, сол маманға байланысты тек кітап емес басқа басылымдарды тапсырып оқуы керек.

Қосып айтарым ең жоқ дегенде компьютерге 10 саусақпен теруді, күнделікті қолданыстағы программалармен шектелмей соңғы программаларды да меңгеруді, бос уақытқа аса мән беруді, тек дүниелік іліммен шектелмей, ақыреттік ілімге де өте назар аударуды, қасиетті кітабымыз Құран Кәрімді оқып үйренуді, оны басқаға үйретуді т.б-ларды пікір болдырар едім.

Егер де қандай да бір жаңа бизнес құрмақ болған жастар болса олар неғұрлым қоғамдағы туындаған тұтынушының мәселесін шешетін, елімізде бұрын соңды ашылмаған, ашылса да қоғам қажеттілігін атқарып шыдай алмай жатқан, жетіспей жатқан, жаңа, заманауи, дижитал, смарт жағымен ерекшеленген, соның ішінде халал стандарттарға сай бизнес идея ойлап табуға, келер пайдасы мен шығар шығысын ерінбей есептеп, зерттеуге уақыт шығару керек. Әйтпесе, жай бір басқалардың жасап жүрген бизнесін «мынау қомақты пайда батып, күреп жатыр» деген сырттан тон пішу арқылы «copy-paste» жасау емес, ең алғашқылары болуға талпынуды қалыптастыруды ескерткім келеді.

Соңында айтарым өзін басқаларға дұрыс жағынан түсіндіре білу, сөзін жеткізе білу, кәсіпкерлікте болсын, күнделікті ағайын-туыс арасында болсын, қандай бір қарым-қатынаста мәдениетке, моральға мән беру, тіл үйрену сияқты қажеті мол пайдалы істерде «әдетті» бірінші болып қалыптастыру, біреуді оның жанында бір күн де болмай жатып ғайбаттамау, дастарқан басында жеке адам туралы емес басқа ғибраты мол әңгіме қозғауды қалыптастыру, қандай бір реніш туындағанда кешіріммен қарау, адамды ренжітпеу, көңіліне қаяу түсірмеу, ең бірінші болып кешірім сұрау, сабырлы болу, сабырға шақыру, жұмыс қызмет таңдауда оны кемсітпей төзімді түрде тәжірибе алуды, үйренуді бастапқыға, жалақыны екіншіге қойып таңдау жасау, ашу келгенде, реніш пайда болғанда ең алғашқы минуттарын сабырмен сол мәселені еш ойламай өткізуге тырысу керек деп ойлаймын.

ЖҰБАЙЫҢЫЗҒА ҚАНДАЙ МІНДЕТТЕРДІ ЖҮКТЕЙСІЗ?

Әйел адамға дініміз жағынан да салт дәстүріміз жағынан да қоғаммен етене жақын араласуға, іскерлікпен, кәсіпкерлікпен айналысуға, карьер қууға еркек адаммен салыстырғанда мүмкіндіктер біраз шектеулі десек қателеспейміз. Ол жеке үлкен бір тақырып. Балалар туралы да солай.
Жұбайым балаларға қарау, олардың тәрбиесіне көңіл бөлу сынды аналық міндетімен қоса отбасындағы ас тағам әзірлеу, үй шаруаларын реттеу, өз өзіне қарау, ғибадат құлшылықтарын орындау, қонақ күту, өзін өзі дамыту дегендей қыруар міндеттер жүктеп, сан-алуан шаруларға арпалысып жататындықтан сол шаруаларға сай міндеттерін жүктеп, бөліп беріп отырамын. Әрине ананың, әйел адамның табиғи өз міндеттерін атқарып уақытының басым бөлігін отбасында өткізуіне мүмкіндік жасауға тырысудамыз. Бәлкім, бизнесіміз бір қалыпты деңгейге жетіп, тұрақтанып, толық түрде жүйеге енген соң бұл мақсатымызға да жететін шығармыз деп үміттеніп жүрміз. Ниет бар әйтеуір.
Жұбайым – Алла қаласа, кішкентайларымыз ер жетіп, өз-өздерін алып жүретін қалге келсе қазіргіден де жоғарғы, ауқымды жобаларды басқарып, нәтижелі түрде табысқа, жетістікке жеткізіп шыдай алады дегенге нық сенемін. Себебі, оның бойынан білім мен білікті, ақыл мен парасатты, іскерлік қатынасты, сезімді, күш қуатты, төзімділікті, батылдылық пен тәуекелділікті, мораль мен мәдениетті, сыпайы тәрбиелі мінезді, инабат пен иманды, маған және балаларға деген шынайы махаббатты байқай аламын. Ол әр істі дұрысымен ұйымдастырып, туындаған қандай бір мәселе болса оны ыңғайлы жолымен шешіп жібереді. Мақтап, асыра сілтегенім емес.

Continue Reading

Басты назарда