Connect with us

Моңғолияда

Моңғолия кириллицадан бас тартып, көне жазуын жаңғыртпақ

Published

on

26 – желтоқсан, KAZNEWS. КСРО-ның көмегіне тәуелді болған Моңғолия төл жазуынан бас тартып, 1943 жылдан бастап кириллицаға көшуге мәжбүр болған. Бұл Моңғолияны түпкі тарихынан ажыратуды көздеген сталиндік саясаттың нышаны болатын.

Қазіргі кириллицадан, латиницадан, тіпті заманауи қытай жазуынан айырмашылығы сол, көне моңғол жазуында сөздер көлденеңнен емес, тігінен – жоғарыдан төмен қарай жазылады. Моңғол жазуының түп-төркіні Таяу Шығыс тілдерінен тарайды екен. Ортағасырлық көне ұйғыр және соғды әліпбилерінен бастау алады. Тарихшылардың айтуынша көне моңғол алфавитін XIII ғасырда Найман хандығының оқымыстысы Тататунға жасаған.

Қолданыстағы кириллицадан бас тарту туралы ұсыныстар Моңғолияда 1990-шы жылдардан бері көтеріліп келеді. Әу баста латын алфавитіне көшу ұсынылды. Бірақ бастаманы қоғам да, зиялы қауым да қабылдамапты. Себебі, болмысы, бітімі, өмір салты моңғол ұлтымен үш қайнаса сорпасы қосылмайтын батыстың жазуын қабылдау – тарихи сабақтастыққа балта шабу ретінде бағаланды.

Сол сияқты кириллицада қала беру де орынсыз: ол жыл өткен сайын ауырлай түскен керексіз жүк, саяси бодандықтың сарқыншағы ретінде қабылданады.

2015 жылғы ақпанда Моңғолия Парламенті – Мемлекеттік ұлы хурал «Моңғол тілі туралы» арнайы заң қабылдап, көне моңғол жазуын үйренуді міндетті етті, оны мектеп бағдарламасына енгізді. Заң сондай-ақ мемлекеттік қызметке тұратын барлық тұлғаларды көне моңғол жазуын білуді міндеттейтін талап енгізді. Жеке басты куәландыратын құжаттар осы жазбамен жазылады.

Моңғолия Президенті Х.Баттулга 2018 жылы «Моңғол тілі туралы» заңның 9.1.3 бабына сәйкес «Моңғол жазуының қолданыс аясын кеңейту» туралы жарлық шығарған. Моңғолия Үкіметі «Моңғол тілі туралы» заң, Моңғолия Президентінің жарлығы бойынша «Моңғол жазуының ұлттық бағдарламасы – III» -ын дайындаған болатын. Президент пандемиялық жағдайға байланысты барлық сатылы білім беру ұйымдарының қызметінің шектелуіне сай ұлттық құндылықтарды жаңғырту, моңғол жазуын дәріптеу, үйрету, балалармен қатар ересектерге де ұлттық жазуды үйренуге құлшынысын ояту үшін телесабақ өткізуде.

Президенттің телесабығын Моңғолияның бұқаралық ақпарат құралдары мен Президенті әкімшілігінің әлеуметтік желідегі парақшасынан көріп, үйренуге болады.

Бұдан бөлек, Моңғолияның заңдары мен мемлекеттік актілері міндетті түрде көне моңғол әліпбиімен қатар берілуге тиіс. Бұл заңның кейбір нормалары 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енеді. Осы арқылы моңғол елі біртіндеп, кириллица ықпалынан кетпек.

«Кириллицаны сақтап отыра берсек, біз ұлы тарихымыздың тек 80 жылдық үзіндісіне жабысып, соны ғана қолдаймыз. Ал көне моңғол жазуына көшіп, соны сақтасақ, онда мыңдаған жылдар бойғы мираспен байланысымызды қайта қалпына келтіріп, бабалармен қауышамыз», – дейді Моңғолия мемлекеттік университетінің көнемоңғол зерттеулер бөлімінің басшысы Далайн Заяабаатар.

Моңғолияда

Моңғолия, Қазақстан және Өзбекстан Республикаларының бірлескен бизнес форумы өтеді

Published

on

25 мамыр, KAZNEWS. Моңғолияның Сауда-өнеркәсіп палатасы сіздерді Моңғолия, Қазақстан Республикасы және Өзбекстан Республикаларының банк, қаржы және азық-түлік өндірушілерінің бірлескен форумына қатысуға шақырады.

🔹Моңғолияның Сауда-өнеркәсіп палатасы 2022 жылдың 30 мамыры мен 6 маусымы аралығында Моңғолия Сыртқы Істер министрлігі, Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасының Сауда-өнеркәсіп палатасымен бірлесіп, азық-түлік, ет және ет өнімдерін өндірушілерінің, қаржы және туристік бизнес өкілдерінің форум-кеңесін ұйымдастырады.

🔹Тіркелу мерзімі: 25 мамыр күні аяқталады.

Байланыс жасау:

Моңғолия Сауда-өнеркәсіп палатасы, Сыртқы қатынастар, ынтымақтастық департменті 
Телефоны: 77277070 (6), 91919396, 80768073
Е-пошта: adyasuren@mongolchamber.mn, foreignrelations@mongolchamber.mn 

Continue Reading

Моңғолияда

Моңғолияның Кувейттегі елшісі тағайындалды

Published

on

22 мамыр, KAZNEWS. Моңғолия Президентінің Жарлығымен П.Сэргэлэн Моңғолияның Кувейт Мемлекетіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне, Э.Сарантогос Моңғолияның Оңтүстік Кореядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметіне тағайындалды, деп хабарлайды KazNews Президент Әкімшілігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасап.

П.Сэргэлэн – мамандығы ұстаз, экономист. Орыс және ағылшын тілдерін меңгерген. Моңғолияның Ат спорты бапкерлері федерациясының бас хатшысы қызметін атқарып келеді. Ол 2016 жылы Моңғолияның Азық түлік, ауыл шаруашылық, жеңіл өнеркәсіп министрі болған.

Э.Сарантогос – мамандығы халықаралық қатынастар. 1997 жылдан бері Сыртқы істер министрлігіне жұмыстап келеді. Токиодағы Елшілікте мәдениет, білім, гуманитарлық мәселелер жөніндегі III хатшы, 2017 жылдан бастап Сыртқы істер министрлігінде Азия-Тынық мұхиты департментінің басшысы қызметін атқарған. Жапон, орыс және ағылшын тілін меңгерген.

Continue Reading

Моңғолияда

Алтынгүл Дәлелқызы: Көктемгі кітап мерекесі 20 мамырда өтеді

Published

on

15 мамыр, KAZNEWS. Көктемгі Ұлттық кітап мерекесі 2022 жылғы 20 мамыр күні орталық алаңда өтеді. Бұл туралы Ақтан Бабиұлы атындағы Орталық кітапхана директоры Алтынгүл Дәлелқызы хабарлады.

Моңғолия Парламентінің спикері Г.Занданшатардың бастамасымен 20 мамыр күні Өлгий қаласы “Ікей батыр” атындағы орталық алаңда көктемгі “Ұлттық кітап мерекесі” өтпек.

31-рет өткізелетін кітап мерекесі Өлгий қаласының қонақтары мен тұрғындарының мәдени өміріндегі маңызды оқиға болмақ.

Ұлттық кітап мерекесіне балабақшалар да қамтылады. Олар ең кішкентай оқырмандармен жасөспірімдерге ертегілер бейнесіндегі кейіпкерлер ойыны мен парадын көрсетеді.

Көрерменге кітап алмасу акциясы мен ең сирек кездесетін кітаптар көрмесі ұсынылады.

Сондай ақ, кітапханаға жанашырлық танытып жүрген азаматтарға арнайы құрмет көрсетіледі. 

Continue Reading

Моңғолияда

Еркінбек Бөденұлы аймақтық Журналистер одағының төрағасына тағайындалды

Published

on

13 мамыр, KAZNEWS. Еркінбек Бөденұлы аймақтық Журналистер одағының төрағасына тағайындалды. 

Баян-Өлгий аймағының Журналистер одағы “Дүниежүзілік баспасөз еркіндігі” күніне орай 11 мамырда конференция ұйымдастырды. Бұл конференцияға аймақтағы барлық БАҚ өкілдері, белсенді тілшілер қатысты. 

Одақ төрағасының қызметін атқарушы Еркінбек Бөденұлы одақтың тарихын таныстырып, бұған дейінгі атқарған жұмыстары жөнінде есеп берді. 

Одақтың бұрыңғы төрағалары Сәбет Насырұлы мен Өмірбек Биқұмарұлы БАҚ саласындағы заңнамалар, жаңа медиалар туралы, Ховда университетінің аймақтағы филиалының ғылыми жетекшісі Хиналған Жылқыайдарқызы журналистика саласы және журналистердің қостілді білімі туралы баяндама жасады.

Конференцияға жиналған БАҚ өкілдері Моңғол Заман газетінің редакторы Асылбек Рахатұлн, ақын Жанат Боқашұлын, журналист Вася Бұлшыпұлын  еске алып, 1 минут үнсіздік жариялады.

Өмірбек Биқұмарұлы одақ төрағасын рәсімдеуге байланысты ұсыныс білдіріп, БАҚ өкілдері бірауыздан Еркінбек Бөденұлын Баян-Өлгий аймағының Журналистер одағы төрағасына тағайындады. 

Аймақтық Бұқаралық радиосының тілшісі Маржан Кәкейқызы мен Дербес телеарнасының журналисті Жұлдыз Жұмағұлқызы “Баспасөз саласының озат қызметкері” төсбелгісімен марапатталды.

Аймақ әкімінің “Құрмет громатасы” Алтайньюс газетінің редакторы Жексенбай Қайыпұлы, Моңғол заман газетінің тілшісі Айгүл Ұстапқызы, Алтай сұмындық белсенді тілші Мерғалым Жәнімханұлы, Саян ТВ тілшісі Б.Энх-Уянга -ға, Аймақтық Азаматтар Өкілдері Хуралының “Құрмет громатасы” Озат Ешмайұлы мен Тілектес Ақынбекұлына табыс етілді.

Шұғыла журналының арнайы марапаты журналист Нұрболат Өнерханұлы мен Айбота Әлиханқызына, Радионың арнайы сыйлығына Хобда аймағының зейнеткер ұстаз, аға журналист Шілдебай Қыранбайұлы,  Көкмайнақ ауыл Қизатхан, Мағауия Сұлтанияұлы атындағы сыйлыққа журналист Аманбек Қанайұлы, Қажекбер атындағы сыйлыққа С.Әнсар, Қуатай атындағы сыйлыққа Муратбай Қажыбайұлы, Өлгий сұмыны “Құрмет медалы” -мен Баяннуур сұмындық З.Қонай, Ногооннуур сұмындық З.Қатпа ағамызға берілді.

Казньюс ақпарат агенттігі де бұл конференцияда аға журналист Тілеухан Ақбайұлы мен Қабдыраш Жекейұлына арнайы дайындаған марапатын құрылтайшысы Өмірбек Қабайұлы табыс етті.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

Дерек4 days ago

Кітап мерекесі, ертегілер әлеміне саяхат, сөздік кітап

22 мамыр, KAZNEWS. Моңғолия Парламентінің спикері Г.Занданшатардың бастамасымен 20 мамыр күні Өлгий қаласы “Ікей батыр” атындағы орталық алаңда көктемгі “Ұлттық...

Дерек2 weeks ago

29 жастағы Айсулуу Тыныбекова туралы 29 дерек

9 мамыр, KAZNEWS. Қырғыз елінің мақтанышы, еркін күрестен олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, әлемнің екі дүркін чемпионы Айсулуу Тыныбекова 29 жасқа...

Дерек2 weeks ago

Моңғолия азаматтары 60 елге визасыз бара алады

KAZNEWS – 2021 жылдың 1 қазанынан бастап қарапайым паспорты бар Моңғолия азаматы 25 шет мемлекетке 14-90 күнге визасыз баруға құқылы....

Дерек3 weeks ago

Оңтүстік Корея Моңғолиялық туристер үшін 30 күн визасыз режимге көшті

Оңтүстік Корея үкіметі маусымның 1 күнінен бастап Моңғолия, Вьетнам, Филиппин, Индонезия қатарлы елдің 5 және одан жоғары құраммен келетін туристер...

Дерек4 weeks ago

Илон Маск Twıtter-ге қазақ тілін енгізе ма?

26 сәуір, KAZNEWS. Илон Маск Twıtter-ді сатып алған соң оған бірқатар өзгеріс енгізетінін айтты. Бұл туралы KazUnite.com хабарлады. Әзірге 23...

Дерек4 weeks ago

Ә.Базар мен Т.Аягүл моңғолиялық Forbes-тің «30-ға дейінгі 30» рейтингіне енді

27 сәуір, KAZNEWS. Базар Әшімұлы мен Аягүль Тілейханқызы моңғолиялық Forbes-тің «30-ға дейінгі 30» рейтингіне енді. Бұл туралы KazNews АА Forbes...

Дерек2 months ago

Еліміздегі 400 ге жуық бүркітшінің 80 пайызы 30-70 жас аралығындағы ерлер

14 наурыз, KAZNEWS. Еліміздегі 400 ге жуық бүркітшінің 80 пайызы 30-70 жас аралығында ерлер. Бұл ақпаратты Моңғолияның Қоршаған ортаны қорғау...

Дерек3 months ago

Цэнгэл өлкесінде жұмыстайтын “ЭС ЖИ Групп” компаниясындағы бос жұмыс орындар

Цэнгэл өлкесінде жұмыстайтын “ЭС ЖИ Групп” компаниясындағы бос жұмыс орындар жарияланды. Үміткерлерді 13 наурызға дейін тізімдейді. Мекен жайы: Баян-Өлгий аймағы,...

Басты назарда