Connect with us

Моңғолияда

Л.Баттулга: Қазақстаннан көп нәрсені үйрену керек

Published

on

Астана қаласында өткен ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің саммитінде Моңғолияның Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Л.Баттулга -ның МОНЦАМЭ ақпараттық агенттігіне берген сұхбатын Кaznews АА назарларыңызға ұсынып отыр.

Моңғолия мен Қазақстан Республикасы арасында дипломатиялық қарым-қатынастар орнауына 25 жыл толып отыр. Бұл уақыттағы екі елдің ынтымақтастығы туралы қысқаша айтып берсеңіз?
Рас айтасың. Екі ел арасында дипломатиялық қатынастардың орнағанына 25 жыл толып отыр. 25 жылда екі ел өзара ынтымақтастығы жоғары деңгейде болды деп айтуға болады. Бұл уақыттарда 50 ге жуық құжаттарға қол қойылып, жүзеге асып келеді.

Бүгінгі таңда, екі ел арасындағы сауда-экономикалық және инвестициялық байланыстар қандай деңгейде?
«XXI ғасыр – Еуразия ғасыры» деп аталуда. Еуразияда Қазақстан Республикасы маңызды рөл атқарып отыр. Біздің ең жақын серіктесіміз саналатын Қазақстанның қазба байлығы мол. Уран өндіру бойынша әлемде көшбасында, вольфром, мырыш қоры бойынша әлемде төртінші орында, көмір және мұнай қорлары көп. Бұл бағыттарда біз Қазақстан Республикасымен ынтымақтастықта жұмыстауға ниеттіміз. Мұнда кен игеруде жоғарғы техника технологияларды пайдалануда.

Екі елдің сауда айаналымы бүгінгі таңда 30 млн АҚШ.долларын құрап отыр. Бізге сыртқы саудаға транспорт-ложистика мәселесі кері әсерін тигізіп отыр. Бірақ бұл мәселелер болашақта шешімін табатын мәселе ғой. Сондықтан сыртқы сауда айналымын арттыру мәселелерін қазірден зерттеуіміз керек. Кәсіпорындармен байланысты нығайтуымыз керек.

Алдағы 25 жылда екі елдің байланысы қалай болады?
Сұрағыңыз орынды. Шынын айтсақ бізде сыртқы саясат болсын, сыртқы сауда болсын 4 ақ жылдық бағыт ұстанып келеміз. Бір үкімет құрылып 4 жылдық маңызы бар бағдарлама айтады. Біз үшін бұл тұрғыда Қазақстаннан үлгі алуымыз керек. Кейбір мемлекеттер сыртқы сауда-экономикалық байланысын 25 жыл, тіпті 50 жылмен жоспарлап қойған. Біз енді осындай системаға көшуіміз керек.

Қазақстан Республикасы кен игеруде жаңа техника, технологияны пайдаланып отыр дедіңіз. Сіз елші болған күннен бері бұл бағытта қандай жұмыстар атқарып үлгердіңіз?
Күзде екі елдің Үкімет аралық комиссиясының кезекті отырысын өткізуге тараптар келісіп отырмыз. Кездесуде бұл мәселелер қозғалады деп күтудеміз. Қазақстан Республикасы Орталық Азияда көшбасшы мемлекет ретінде қалыптасты. ІЖӨ-і 130 млрд долларға жетіп, жан басына шаққанда 7400 долларды құрап отыр. Сондықтан осындай қарқынмен дамып отырған елмен біз байланысымызды одан ары нығайтуымыз керек. Бұл бағытта жұмыстаймыз.

Транспорт-ложистика мәселесінде жақсы жаңалық бар ма?
Қазіргі жағдайда екі ел арасындағы транспорт мәселесі қиындау екені шындық. Алайда, мега жобалар жүзеге асып жатырғой. Мысалға, ҚХР-ның «Жібек жолы», «Бір белдеу, бір жол» бағдарламаларының көбі Қазақстанмен байланысып отыр. Ал, біз бұл жолдарға қандай бір жолмен тоғысамыз. Бұл жобалар арқылы транспорт саласы дамып, сыртқы сауда кеңейеді.

Мәдениет, білім саласындағы ынтымақтастықта бір мәселені аңғарамыз. Моңғол студенттері Қазақстанда стипендиямен оқыған кезде таңдау Баян-Өлгийде өмір сүретін қазақ жастары ғана түседі. Бұл жөнінде?
Қазақстан тарапынан жыл сайын Моңғолиядан 50 студентті бакалавриатқа, екі студентті магистратураға қабылдайды. Негізі, қазақ тілді адамдар келіп оқыса оңтайлы болады ғой. Тіл жөнінде қиналмайды. Егер моңғол жастары қазақ тілін үйренемін десе біраз қиналатын болуы керек. Бірақ стипендиялық талаптарды 50:50 пайызда ұстау ойымызда бар. Сондықтан тек ғана қазақ жастарын таңдайтын қатты талап жоқ.
Жалпы, студент алмасу мәселесін дамытуымыз керек. Қазақстаннан үйренетін нәрсе көп. Бүгінгі мәліметтер бойынша 100-дей студент Қазақстан Республикасының стипендиясымен оқып жатыр. Өз қаражатымен оқып жатқан студенттер де бар. Олардың дәл санын айту қиын. Шамамен 200-300 студент.

Улаанбаатар-Астана бағытындағы әуе қатынасы бойынша екі ел келісімге келген. Бірақ, ұшақтың ұшуына қандай себептер кедергі болып тұр?
Мемлекеттік деңгейдегі мәселелер шешілген. Қазір екі елдің азаматтық авияция саласындағы компаниялар келісуі қалып отыр. Компаниялар өзара пайдалы бизнестік бағыттағы шешімдер шығаратын болуы керек.
Қазақстан тарапы бұл жөнінде.
Қазақстан тарапынан Баян-Өлгий аймағына Консулдық ашу туралы ұсыныстарын бірнеше жылдан бері қойып келеді. Бұл мәселе бойынша пікіріңіз?
Ең соңғы консулдық кеңесінің отырысында бұл туралы мәселе қозғалған. Бұл мәселені біз зерттеп жатырмыз. Бұл мәселеге өзара келісіп шешім шығаруымыз керек. Алматы қаласында біздің консулдық қызмет бар. Сондықтан бұл мәселе де көп ұзамай шешімін табады деп ойлаймын.

Моңғолия Президентінің сайлауына дауыс беруге қанша азамат тіркелді? Қаншасы дауыс берді?
Елшілікке өткен сенбіде 20 ға жуық адам келіп пікірін берді. Бүгін қанша адам келетінін білмеймін. Астана қаласында 30 ға жуық моңғолия азаматы өмір сүреді. Дауыс беруге 26 адам тіркелген.
Б.Адьяахүү

Моңғолияда

Математик Еркеқұлан Бағдатұлы Dedu деп аталатын мобильді қосымша жасап шықты

Published

on

07 желтоқсан, KAZNEWS. Жас математик, докторант Еркеқұлан Бағдатұлы “Dedu” деп аталатын мобильді қосымша жасап шықты.

Dedu – Decentralized education system (Орталықтандырылмаған білім беру жүйесі)

Мобильді қосымшалар нарығы әлем бойынша ғаламат қарқынмен дамып жатыр. Қосымшалар жасау үлкен қаражат әкелетін стартаптардың бірі.

Dedu – мобайлды қосымшасы  арқылы математика пәні бойынша сабақтар алу, жоғарғы оқу орындарына түсетін оқушылар үшін арнайы дайындалған тесттер беру, видео сабақтар қарау қатарлы қызметтер алуға болады.

Апп жүктеп алу сілтемесі: https://onelink.to/a7r8hz 

Continue Reading

Моңғолияда

Баян-Өлгийде “Интеллигенттер додасы” ұйымдастырылды

Published

on

26 қараша, KAZNEWS. Моңғолияның Республика күніне орай Баян-Өлгийде тұңғыш рет аймақтың әр өңірінен 14 команда қатысқан “Интеллигенттер додасы” мемлекеттік ән ұранмен басталды.

“Интеллигенттер додасы” -на “Альфа”, “Қызыл жебе”, “Старс”, “Сұңқар”, “Болашақ”, “Зерде”, “Аурора”, “Марс”, “Тұмар”, “Сагсай Фетих”, “Феникс”, “Бірлік”, “Ана тілі”, “Шың” қатарлы командалар өзара бақ сынады.

Дода 5 кезеңнен тұрды.

1. Арман Сқабылұлының “Егіз жүрек” кітабынан дайындалған сұрақтар
2. Әлем тарихынан 
3. Мемлекеттер туралы
4. Еліміздің ерекшеліктері туралы
5. Қазақ халқы туралы 

Жарыс қорытындысы бойынша:

1 – орын: Сагсай сұмындық Сагсай Фетих командасы,
2 – орын: Өлгий қалалық Феникс командасы,
3 – орын: Алтай сұмындық Қызыл жебе командасы үздік үштіктен көрінді.

Ұйымдастырушы: Байболат Манарбекұлы, Ваня Күнәтқызы, Мұратбек Кенейханұлы, Asyema
Аймақтық Отбасы, бала, жастарды дамыту басқармасы, Жастар даму орталығы

Демеуші: Казньюс ақпарат агенттігінің негізін қалаушысы Өмірбек Қабайұлы, Kaznews.mn #KazNews

Continue Reading

Моңғолияда

Сұлтан Тәукейұлына «Халық жазушысы» атағы берілді

Published

on

25 қараша, KAZNEWS. Республика күніне 98 жыл, Ұлы император Шыңғыс ханның туғанына 860 жыл, “Моңғол мақтаныш” күніне орай Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хүрэлсүх жарлық шығарып бірқатар азаматтарға мемлекеттік жоғарғы атақ, орден, медаль табыстады. 

Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хүрэлсүхтің жарлығы бойынша Моңғолия Мәдениетіне Еңбек сіңірген қайраткер Сұлтан Тәукейұлына «Халық жазушысы» атағы берілді. 

Сұлтан Тәукейұлы мемлекетке 60 -дай жылдан астам еңбек етіп, көптеген мақала, повесть, роман, драма, кинофильмдер жазып, қазақ халқының әдебиетін халықаралық деңгейде танытуға бар өнерін арнады.

«Моңғолдың құпия шежіресі», «Ежелгі Моңғол патшаларының ұлттық энциклопедиясы» сияқты тарихи дереккөздер, «Моңғол халық мақал-мәтелдері», «Моңғолия Конституциясы» қатарлы туындыларды қазақ тіліне аударып, қазақ оқырмандарына ұсынған.

Сонымен қатар, «Құран карим», «Ислам туралы негізгі мәліметтер», Абай Құнанбаевтың «Қара сөздері» қатарлы туындыларды моңғол тіліне аударып, халық ағарту ісіне зор үлес қосқан.

Халық жазушысы Сұлтан Тәукейұлы 

Сұлтан Тәукейұлы 1944 жылы 17 қарашада Монғолияның Баян-Өлгий аймағында туған.

1966 жылы Монғолия университетін бітірген. Экономика ғылымының кандидаты. Мемлекет, қоғам қайраткері. Монғолия Халық Республикасында Сауда министрлігі департаментінің бастығы, аудандық, қалалық, аймақтық партия комитеттерінің екінші және бірінші хатшысы болған.

Монғолия Республикасының Парламент мүшесі болып сайланған. Монғолияның Венгрия, Австрия елдеріндегі төтенше және өкілетті елшісі қызметін атқарған.

Сұлтан Тәукейұлы мемлекеттік жауапты қызметтерде жүріп, 1964 жылдан бастап әдебиетпен шұғылданып, проза, драма, аударма жанрларында жемісті еңбек етіп келеді. Оннан аса кітаптың авторы.

Шығармаларын екі тілде – қазақ және монғол тілдерінде жазады.

Continue Reading

Моңғолияда

Алданыш Рамазанқызы Моңғолияға “Еңбек сіңірген спортшы” атағымен марапатталды

Published

on

25 қараша, KAZNEWS. Алданыш Рамазанқызы Моңғолияға “Еңбек сіңірген спортшы” атағымен марапатталды.

Алданыш Рамазанқызы 1964 жылғы Токио қаласында өткен олимпиада ойындарына Моңғол елінің атынан қатысқан тұңғыш қазақ қызы. Әрі, Моңғолия спорт тарихында тұңғыш рет олимпиадаға қатысқан әйел ретінде аты алтын әріппен жазылған.

Моңғолиялық қазақ диаспорасынан шыққан тұңғыш спорт шебері екенін атап өткеніміз жөн болар.

Моңғол елінің рекордын бірнеше рет жаңартқан. Он екі дүркін еліміздің чемпиондық тұғырына көтерілген, шашасына шаң жұқпаған желаяқ.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

Дерек3 days ago

Тұрды Төлекенұлы туралы деректі фильм жарыққа шықты

04 желтоқсан, KAZNEWS. Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Қобда беті қазақтары (Монғолия) арасынан мемлекеттік лауазым атқарған алғашқы қайраткерлердің бірі Тұрды...

Дерек2 weeks ago

“Бүркіт” поэмасы һәм Ақтан Бабиұлы туралы 10 дерек

22 қараша, KAZNEWS. “Бүркіт” поэмасы һәм ақын жазушы, Моңғолия өнеріне еңбегі сіңген қайраткер Ақтан Бабиұлына байланысты 10 деректі назарларыңызға ұсынамыз....

Дерек2 months ago

Қоғам қайраткері Жеңісхан Дүзелбайұлы туралы деректі фильм һәм 10 дерек

05 қазан, KAZNEWS. Мемлекет және қоғам қайраткері, халқының адал перзенті, Моңғолияның Баян-Өлгий аймағын құруға атсалысқан қайраткерлердің бірі Жеңісхан Дүзелбайұлы туралы...

Дерек3 months ago

Баян-Өлгий аймағынан 8 түлек «Жолдау-2100» стипендиясының иегері атанды

19 қыркүйек, KAZNEWS. Баян-Өлгий аймағынан 8 түлек Моңғолия Президентінің «Жолдау-2100» стипендиясының иегері атанды. Бұл туралы Kaznews.mn Моңғолия Президентінің Баспасөз қызметіне...

Дерек3 months ago

Топ-10 Моңғолияның белгілі актерлері

14 қыркүйек, KAZNEWS. Моңғолияның ұлттық кино өндірісі қарқынды дамып келеді. Казньюс ақпарат агенттігінің көзқарасы бойынша осы саладағы үздік деген он...

Дерек3 months ago

Моңғолияның 2050 жылға дейінгі стратегиясының 9 бағыты

Моңғолия 2020 жылы елдің “2050 стратегиясын” жасақтаған. Оны ел үкіметі министрлермен, қоғам қайраткерлері және саясаттанушылармен бірлесе отырып жасаған. 2050 стратегиясы...

Дерек3 months ago

Құтлық Елтеріс қағанға арналған көне түркі дәуіріне тиесілі ғұрыптық кешені табылды

KAZNEWS. Улаанбаатар. 2022 жылғы 25 тамыз – Халықаралық Түркі академиясы мен Моңғолия академиясының Тарих және археология институты бірлесіп жүргізген «Номгон-2022»...

Дерек4 months ago

Шахматтың жаңа жұлдызы Б.Мөнгөнзул туралы 10 дерек

12 тамыз, KAZNEWS. Үндістанның Ченнай қаласында шахмат олимпиадасы деп аталатын 44-ші Дүниежүзілік шахмат олимпиадасы жүріліп өтті. Моңғолиядан Э.Гурванбаатар бастаған ұлттық...

Басты назарда