September 25. 2017.   7:41 pm
16 сағат 38 минут
13 сағат 34 минут
13 сағат 13 минут
10 сағат 01 минут
01 сағат 43 минут
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 21 күні
2017 Жыл 09 айдың 21 күні
2017 Жыл 09 айдың 21 күні
2017 Жыл 09 айдың 20 күні
2017 Жыл 09 айдың 19 күні
2017 Жыл 09 айдың 15 күні
2017 Жыл 09 айдың 15 күні
2017 Жыл 09 айдың 15 күні
2017 Жыл 09 айдың 15 күні
2017 Жыл 09 айдың 12 күні
2017 Жыл 09 айдың 12 күні
2017 Жыл 09 айдың 12 күні
2017 Жыл 09 айдың 12 күні
2017 Жыл 09 айдың 11 күні
2017 Жыл 09 айдың 11 күні
2017 Жыл 08 айдың 22 күні
2017 Жыл 08 айдың 22 күні
2017 Жыл 08 айдың 20 күні
2017 Жыл 08 айдың 18 күні
2017 Жыл 08 айдың 16 күні
2017 Жыл 08 айдың 16 күні
2017 Жыл 08 айдың 16 күні
2017 Жыл 08 айдың 11 күні
2017 Жыл 08 айдың 10 күні
2017 Жыл 08 айдың 08 күні
2017 Жыл 08 айдың 07 күні
2017 Жыл 08 айдың 05 күні
2017 Жыл 08 айдың 04 күні
2017 Жыл 08 айдың 04 күні
2017 Жыл 08 айдың 04 күні
2017 Жыл 08 айдың 04 күні
2017 Жыл 08 айдың 02 күні
2017 Жыл 07 айдың 30 күні
2017 Жыл 07 айдың 30 күні
2017 Жыл 07 айдың 30 күні
2017 Жыл 07 айдың 30 күні
2017 Жыл 07 айдың 27 күні
2017 Жыл 07 айдың 25 күні
2017 Жыл 07 айдың 24 күні
2017 Жыл 07 айдың 24 күні
2017 Жыл 07 айдың 21 күні
2017 Жыл 07 айдың 19 күні
2017 Жыл 07 айдың 18 күні
2017 Жыл 07 айдың 18 күні
2017 Жыл 07 айдың 17 күні
2017 Жыл 07 айдың 12 күні
2017 Жыл 07 айдың 12 күні
2017 Жыл 07 айдың 12 күні
2017 Жыл 07 айдың 12 күні
2017 Жыл 07 айдың 12 күні
2017 Жыл 07 айдың 12 күні
2017 Жыл 07 айдың 11 күні
2017 Жыл 07 айдың 11 күні
2017 Жыл 07 айдың 11 күні
2017 Жыл 07 айдың 11 күні
2017 Жыл 07 айдың 11 күні
2017 Жыл 06 айдың 30 күні
2017 Жыл 06 айдың 30 күні
2017 Жыл 06 айдың 29 күні
2017 Жыл 06 айдың 29 күні
2017 Жыл 06 айдың 14 күні
2017 Жыл 06 айдың 14 күні
2017 Жыл 06 айдың 14 күні
2017 Жыл 06 айдың 13 күні
2017 Жыл 06 айдың 13 күні
2017 Жыл 06 айдың 12 күні
2017 Жыл 06 айдың 12 күні
2017 Жыл 06 айдың 12 күні
2017 Жыл 06 айдың 09 күні
2017 Жыл 06 айдың 09 күні
2017 Жыл 06 айдың 08 күні
2017 Жыл 06 айдың 08 күні
2017 Жыл 06 айдың 07 күні
2017 Жыл 06 айдың 07 күні
2017 Жыл 06 айдың 06 күні
2017 Жыл 06 айдың 06 күні
2017 Жыл 06 айдың 06 күні
2017 Жыл 06 айдың 06 күні
2017 Жыл 06 айдың 06 күні
2017 Жыл 06 айдың 05 күні
2017 Жыл 06 айдың 05 күні
2017 Жыл 06 айдың 05 күні
2017 Жыл 06 айдың 05 күні
2017 Жыл 06 айдың 02 күні
2017 Жыл 05 айдың 22 күні
2017 Жыл 05 айдың 22 күні
2015 Жыл 12 айдың 08 күні
2016 Жыл 05 айдың 12 күні
2016 Жыл 07 айдың 13 күні
2016 Жыл 03 айдың 09 күні
2016 Жыл 08 айдың 10 күні
2016 Жыл 07 айдың 13 күні
2016 Жыл 10 айдың 12 күні
2016 Жыл 09 айдың 30 күні
2016 Жыл 03 айдың 03 күні
2016 Жыл 07 айдың 13 күні
2017 Жыл 02 айдың 13 күні
2015 Жыл 10 айдың 20 күні
2016 Жыл 02 айдың 22 күні
2016 Жыл 02 айдың 23 күні
2017 Жыл 09 айдың 20 күні
2016 Жыл 09 айдың 12 күні
2016 Жыл 05 айдың 16 күні
2016 Жыл 12 айдың 07 күні
2015 Жыл 12 айдың 30 күні
2016 Жыл 02 айдың 26 күні
2016 Жыл 07 айдың 06 күні
2016 Жыл 08 айдың 24 күні
2016 Жыл 03 айдың 03 күні
2016 Жыл 02 айдың 26 күні
2016 Жыл 05 айдың 17 күні
2017 Жыл 09 айдың 12 күні
2016 Жыл 12 айдың 01 күні
2016 Жыл 09 айдың 08 күні
2015 Жыл 06 айдың 30 күні
2017 Жыл 09 айдың 11 күні
2016 Жыл 01 айдың 04 күні
2017 Жыл 01 айдың 18 күні
2016 Жыл 10 айдың 17 күні
2016 Жыл 08 айдың 15 күні
2017 Жыл 05 айдың 06 күні
2016 Жыл 02 айдың 03 күні
2016 Жыл 06 айдың 07 күні
2015 Жыл 10 айдың 23 күні
2016 Жыл 07 айдың 13 күні
2016 Жыл 02 айдың 01 күні
2016 Жыл 12 айдың 28 күні
2016 Жыл 05 айдың 11 күні
2015 Жыл 04 айдың 26 күні
2016 Жыл 08 айдың 10 күні
2016 Жыл 02 айдың 26 күні
2016 Жыл 01 айдың 22 күні
2015 Жыл 05 айдың 25 күні
2016 Жыл 03 айдың 14 күні
2016 Жыл 03 айдың 01 күні
2016 Жыл 02 айдың 16 күні
2016 Жыл 03 айдың 21 күні
2015 Жыл 12 айдың 21 күні
2015 Жыл 11 айдың 01 күні
2016 Жыл 03 айдың 03 күні
2016 Жыл 12 айдың 14 күні
2015 Жыл 10 айдың 19 күні
2016 Жыл 09 айдың 01 күні
2016 Жыл 01 айдың 08 күні
2016 Жыл 02 айдың 26 күні
2016 Жыл 04 айдың 06 күні
2016 Жыл 11 айдың 28 күні
2016 Жыл 11 айдың 09 күні
2016 Жыл 12 айдың 20 күні
2016 Жыл 03 айдың 16 күні
2015 Жыл 12 айдың 07 күні
13 сағат 34 минут
2016 Жыл 12 айдың 25 күні
2016 Жыл 12 айдың 06 күні
2015 Жыл 06 айдың 02 күні
2016 Жыл 02 айдың 02 күні
2016 Жыл 03 айдың 21 күні
2016 Жыл 09 айдың 07 күні
2015 Жыл 12 айдың 24 күні
2016 Жыл 01 айдың 14 күні
2016 Жыл 02 айдың 22 күні
2016 Жыл 07 айдың 13 күні
2015 Жыл 05 айдың 18 күні
2016 Жыл 07 айдың 14 күні
2016 Жыл 04 айдың 01 күні
2016 Жыл 05 айдың 12 күні
2017 Жыл 01 айдың 03 күні
2015 Жыл 06 айдың 04 күні
2016 Жыл 09 айдың 30 күні
2016 Жыл 12 айдың 01 күні
2016 Жыл 12 айдың 21 күні
2016 Жыл 04 айдың 04 күні
2016 Жыл 01 айдың 07 күні
2016 Жыл 02 айдың 02 күні
2015 Жыл 10 айдың 25 күні
2016 Жыл 01 айдың 29 күні
2016 Жыл 01 айдың 15 күні
2016 Жыл 02 айдың 29 күні
2016 Жыл 07 айдың 07 күні
2015 Жыл 09 айдың 23 күні
2015 Жыл 05 айдың 07 күні
2015 Жыл 08 айдың 19 күні
2016 Жыл 05 айдың 31 күні
2016 Жыл 02 айдың 24 күні
2017 Жыл 02 айдың 20 күні
2016 Жыл 11 айдың 16 күні
Айбота Әлейханқызы: Нарықтағы малшы ауылының халі қалай?
2017 Жыл 08 айдың 16 күні



dfab9cbfab15b47a2a9e5441dc8f91b1.jpg

Әр бір малшы отбасы жеке кәсіпкер болып саналады. Малдан алынатын өнімдер арқылы күнкөріс қамын жасап, ал жаз маусымында қыстық азық-түліктің қамын жасайды.

Ауылдағы әжелеріміз бен қыз-келіншектеріміз жаз бойы сауын сауып, қапты құрт, қарынды майын алып жатады. Өздерінен артылғанын белгілі мөлшерде сатып пайда көретіндер де бар. Дегенмен бұл жеткіліксіз.

Кейбір ауылдарда мал басы өскендіктен ұсақ малды сауа алмай отырған жағдай да жоқ емес. Сауып алған сүттен ақ тағам өндіру дегеніміз үлкен еңбекті қажет етеді. Бұл үшін аналарымызға көмекшілер қажет екені де рас. Көптеген қыздарымыз оқу оқып, қалалы жерлерде тұрақтанған, оның үстіне қолғанаты жоқ отбасылар үшін мұның бәрі оңайға түспейтіні қақ. Сондықтан өз шамалары келгенінше ақ тағамын дайындайды. Отырықшы жерлерге жақын маңайдағы малшылар үшін қолайлы. Себебі олар малдан алған өнімдерін дер кезінде сатып отырады.

Мәселен аймақ орталығына жақын отырықтанған малшылар сүт, қымыз, т.б ақ тағам өнімдерін сатып, күнделікті керек-жарағын айырса, шалғай жерлердегі азаматтарға бұл мүмкіндік бұйырмаған. Малды сауып, саба піскеннен басқа лажы жоқ.

Ал, енді аймақ орталығындағы отырықшы азаматтардың аузына ақ тимей, базардан өйтіп-бүйтіп сусынның қабындағы сүттерді сатып алуға мәжбүр. Көршілес Ресей елінен келетін сүт өнімдерін аса қымбат бағаға алатынымыз да жалған емес. Соншама малдың ішінде отырып, сүт өнімдеріне жарымай отыруымыздың да себебі бар.

Ұсақ-түйек жобаларға кететін қаржымен неге сүт зауытын салмасқа? Өз аймағымызда  өндірілген өнімдерді қолжетімді бағада пайдаланбасқа? Көптеген малшылардың айтар ойы да осы. Егер осындай жобалар іске асса, әр ауыл сүттерінің белгілі бір мөлшерін сүт зауыттарына өткізіп, кіріс көзін неге арттырмасқа?

Заман өзгерді, қоғам дамыды. Алайда ауылшаруашылығы «Баяғы жартас бір жартастың» әуенінен әрі аса алған жоқ. Баяғы көшпелі тірлік, байырғы әдеттен жаңылған емес.

Аймағымызда бірнеше шағын және орта өндірістер іске жегіледі деп  жоспарлануда. Соның бірі құрғақ сүт өндіретін өндіріс. Аталмыш жоба бойынша жас маман Күнерке Айбекқызы ат салысуда. Егер үкіметтен қолдау көрсетілсе, осы жоба бойынша қолжетімді бағадағы өнімдерді ұсынамыз дейді жас маман.

Мал шаруашылығымен айналысатын басқа мемлекеттерге қарасақ, әлбетте көш ілгері. Технология мен түрлі әдістер арқылы малды сапаландыру, өнімдерін арттыру, мал өнімдерін пайдаланып, ішкі нарықты дамыту, ішкі өнімдерді шығару дейміз бе әйтеуір айтып тауыса алмаспыз.

Әлемдегі қой ең көп жер – Аустралия. Австралия шаруашылығының маңызды саласы - қой шаруашылығы.Ол Австралия шаруашылығының 60-70%-ін құрайды. Жер көлемінің 90%-ін жайылымдар, жемшөп алқаптары алып жатыр. Аустралияның ұлттық табыс көлемі 228,1 АҚШ доллары, жан басына шаққанда 16 мың доллардан келеді екен. Экспортқа жылына 65 млн долларлық өнім шығарылып, 12 млн долларлық импорттық өнім әкелінеді. Ал, дүниежүзілік ішкі жиынтық өнімдегі үлесі - 1,1%. Көбінесе жоғары сапалы жүн беретін биязы жүнді қой тұқымы — Аустралия мериносы өсіріледі. Меринос қойының жүні бүкіл әлемдік нарықта аса жоғары бағаға ие. Көршілес Ресей, Қытай, Қазақстан елдерінде де мал өнімдері өңделіп, жоғары сұранысқа ие болса, біздегі мал өнімдерінің құны көк тиын. Олай дейтініміздің бір себебі  қыс мезгілінде қой терісінің 500 төгрөгке сатылуы болса керек.

Сондай-ақ аймағымыздағы ешкілерді сапаландыру ісі де кемшін түсіп жатады. Мәселен ішкі аймақтардағы түбіт бағасы мен аймағымыздағы түбіттің бағасы да өзгеше. Үш млн халыққа 62 млн басты мал азшылық ете ме, не етке, не сүтке қарық болмаймыз. Іштен өндірілген киімдерді екінің бірі сатып ала алмайтын жағдайдамыз. Түбіттен өндірілген әр киім біздің бір айғы жалақымызға пара-пар. Осындай нарықтағы тепе-теңдіктің бұзылуы салдарынан көптеген отбасылар кедейлікпен өмір кешуде.

2016 жылғы санақ бойынша еліміз көлемінде 61,5 млн мал санатса, соның 2167,4 млнын аймағымыз құрап отыр. Осыдан 85,3 мыңын жылқы, 155,6 мыңын сиыр, 4,9 мыңын түйе, 937,8 мыңын қой, 983,3 мыңын ешкі иеленіп отыр.

Енді осы санақтағы малдан түсетін өнімдерді есептей беріңіз. Қора толы қойы болса да, жағдайы жақсармай отырған малшылардың қал ақуалын да бір сәт ойлайық. Осыншама малы бар, қазба байлықтарға толы еліміз үкіметінің есепшоты қызарып, қарызға белшесінен батып, «жоқ та жоқ» деп отыруы басқалардың күлкісін келтіретін шығар бәлкім.

Басқаларды айтпағанда аймағымыз халқының ақуалын жақсартатын тың дүниелер ойлайық қымбатты басшылар!

Айбота Әлейханқызы



kaznews.mn ұнаса:


Пікір қосыңыз
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд www.kaznews.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.