Connect with us

Іскер тұлға

Ұлт мұраларын ұлықтап жүрген ГҮЛМАЙРА ӘКІМҚЫЗЫ

Published

on

Бұл жолғы жарияланым қонағы  қолөнер кәсібімен нарықтан өз орнын сәтті тапқан тәуекелшіл, бастамашыл жас энтерпренер – «Асыл мұра» компаниясының негізін қалаушы Әкімқызы Гүлмайра.

2004 жылы Чой. Лувсанжав атындағы Лингвистика институтынан мәдениеттанушы мамандығын игеріп, 2013 жылы Ғылыми технологиялық университеттен дизайн-жобалаушы магистрі дәрежесін алды. Қазір Моңғолия мемлекеттік университетінде бизнестік басқару магистрін оқуда. Ол икемі мен дарынына сай қолөнерді кәсіп етіп, қазақ халқының ұлттық мұрасын еліміз бен шетелдерге танытуға үлес қосып, әлемге танымал компания құрды.

Мекен жайыМоңғолия, Улаанбаатар қаласы

Сошиал парақшасы: Gulmaira Akim

Өмірде бір ғана сенің шындығың ғана шындық емес, сондықтан басқаларға да құрметпен қарау қажет.

Компанияңыз туралы баяндасаңыз?

Студент кезімде арт-дүкендер арқылы туристерге ескі түскиіз сатып жүрдім. Ескі түскиіз азайған соң жаңасын неге тігіп сатпасқа деген ой келді. Әрі бірдеңе істеу керек болды. Ойланбастан тура осы кәсіпті қолға алдым. Адамды жұмыстату үшін тәжірибе қажет екенін де ескермедім. Бәрін өзім істей беруге болатын болса да, қалалық жерде тұрғандықтан мұнда тұтынушылардың талабы мен талғамы өте жоғары болды. Жұмыстаушылар санын қосу нәтижесінде «Асыл мұра» компаниясын 2007 жылы жолдасым екеуіміз құрып, 2008 жылдың маусым айынан бастап, Налайх қалашығында үш, Өлгийде сегіз адамға кесте тіккізе бастадық. Кәсіпке төселген сайын ісіміз ілгері басты.

Қанша жұмысшыңыз бар?

Тігін өндірісімізде Налайхда 32 жұмысшы,  Өлгийде  22 кестеші жұмыс орнында жұмыс атқарса, сексендей кестешімен келісімшарт арқылы бірлесе жұмыс атқарудамыз. Барлығы 130-дай адамдармен бірлесе қызмет  жасаудамыз.

Өнімдеріңізді қайда сатасыздар?

Өнімнің жетпіс пайызын тапсырыспен жасаймыз. Ұлыбританиялық әріптестеріміз бар. Қырық пайызын солар алады. Одан кейінгісін ҚХР-дың ШҰАР-дың компаниясына өткіземіз. Еліміздегі ең үлкен сауда желісі «Номин» супермаркеттерінде, Баян-Өлгийде Памукалле ғимаратының екінші қабатында өнімдеріміз сатылады. Өндірістің басты қозғалтқышы – өнім сатып алушылар. Солардың арқасында жетістікке қол жеткізудеміз.

Жұмыс жүргізудегі әдіс –тәсіліңіз?

Осы саланы жетік білу үшін дизайнерлік магистр дәрежесін тәмамдап, кейін 2014 жылдан бастап, еліміз және шетелден 24-тей курстарға қатыстым. Кәсіппен айналысу барысында көп ізденіс пен білім қажет екенін түсіндім. Білмейтін нәрсем болса, білетіндерден сұрап алудан ұялмаймын.

Жұмысты қалай жоспарлайсыз? Жұмыс күніңіз қалай өтеді?

Таңғы 5-6 сағатта оянып, міндетті түрде 2 сағаттай фитнеспен айналысамын. Ісім алға басу үшін алдымен адамның денсаулығы мықты болу керек деп ойлаймын. Бұл ой Жапонияға барып келген соң туды. Ең кемінде 12 сағат жұмыста боламын. Өндіріс болғандықтан  шешімді дер кезінде жедел қабылдау  қажет. Сылбыр болуға болмайды. Менеджерлерді баулимын. Таңғы 8-9, кешкі 21-22 сағат арасында сол күнгі атқарылған және ертеңгі істелетін істерді сараптап отырамын. Жалпы өндіріс жүргізу – күрделі іс, әсіресе қолөнер шеберханасы. Сондықтан жұмыс барысын дәптерге белгілеп жазып қоямын. Телефонға, комьпютерге жазғым келмейді. Әр нәрсенің көкірегімде жазулы тұрғанын қалаймын. Айында үлкен бірнеше дәптер бітіремін. 4-5 дәптерді жанымнан тастамаймын. Осы тәсілді өзіме жеңіл санаймын. Жұмысшыларым бүгінгі жұмыстарын сапалы атқару үшін талпынса, мен компанияның келешегі үшін еңбек етемін. Уақытты тиымды пайдалану үшін бүгінгі  жұмысты сапалы істеу арқылы келешектегі уақытты үнемдеу деген сияқты жұмыстың сапасына ерекше мән беремін.

Бизнесіңізде қандай кедергілер бар?

Бизнестің басты мақсаты мәселелерді шешу, оған тап болса, шығар жол іздеу. Тұтынушылар біздің өнімді неге алады, не алмайды дегенге қорытынды жасап отыру қажет. Оған қолмен кесте тігіп отырған қарапайым жұмысшының да еңбегі үйлесуі керек. Жүз кісі әрбір сатып алушы үшін еңбек етіп жатырмыз дегенді түсінген абзал. Сол тұрғыдан ойлағанда көп мәселелерге кездесіп жататын жайымыз бар. Мен проблеманы жетістікке жетудің баспалдағы деп ойлаймын. Проблема көп дегеніміз, істейтін жұмыс көп деген сөз.

Болашаққа жоспарыңыз?

Биылдан бастап, кестешілермен ақылдаса отырып, тұтынушылар үшін қалай жұмыстау керек деген тақырыпта курс өткізу, еңбек ететін ортасын жақсарту ойымда бар. Қолөнершілер орталығын туған жерімде орнатпақпын. Жерін алып қойғам, енді инфрақұрылымдардан бастап, іске қосуым қажет. Қазір туристер үшін ғана өнім өндірсек, келешекте Қазақстанға тек санаулы ғана дана экспортқа шығарылатын эксклюзив, сапалы заттарды шығару мақсатымыз бар. Келісімшартпен жұмыстаушыларды негізгі жұмысшы етсем деп ойлаймын. Заңның өмірге сәйкеспей жататын тұстары да бар. Басты арманым алдағы 3-5 жылда халықаралық дәрежедегі 500 әйел жұмыстайтын кәсіпорын ашу мен өндірістер желісін құру

Кестешілердің біліктілігі қандай?

Шеберлігіне қарай кестешілер бізде беске бөлінеді. Солардың мықтыларының еңбекақысын бір миллион төгрөгке жеткізу мақсатым бар. Олар келешекте «Асыл мұра»-дан қалған зат деп айтатындай жеке қолтаңбасы бар өнімдер шығарсам екен деймін.

«Курстарға барамын», «көп оқимын»,- дедіңіз. Бұдан көп ізденетініңіз   байқалады. Дәл қазір қандай шығармалар немесе мақала оқып жатырсыз?

Уланбатырда тұратындықтан көбінде моңғол тіліндегі кітаптарды оқуға тура келеді. Соңғы жылдары қазақ кітаптарды жинақтап және оқып жүрмін. Өзім ғана оқып үйренбей, жұмысшыларды да оқытуға назар аударамын.  Швейцарияның курстық оқыту және Жапонияның моңғол-жапон бизнес орталықтарымен бірлесе жұмыстаймыз. «Жайка» жобасы ауқымында жылында елімізден үш компания сыналтып алып, бағдарламаға қамтиды. Өткен жылы соған құжат өткізіп сыналтылып, қазір ай сайын бір жапондық ұстаз келіп, бізге сабақ үйретіп, мені де, жұмысшыларды да кәсіпке баулып, біліктілігімізді арттыруда. Жаман ұлт, жаман адам дегенге сенбеймін. Адамдардың барлығы да жақсы өмір сүруді қалайды. Шетелдіктерде адамтану жақсы дамыған. Олар адамдарды алаламай, қалай еңбек істетуді үйретеді. Соның нәтижесінде мына адам қалай өзі дегенді қойып, қалай жаратылса, солай қабылдап, тіл табысып, жұмыс жүргізетін болдым.

Сіз халыққа танылған әншісіз. Қазір өнер жолындасыз ба?

Мен әуесқой өнерпазбын. Кәсіби музыкалық мамандық алмадым. Қазір одан аздап алыстап барамын. Моңғолиядағы қазақтар ішінен алғаш рет «Ел көшкенде», «Туған жер» атты жеке үнтаспаларды шығардым.

Сөзі: Мұрат Бұшатайұлынікі; Әні: Бержан Файзоллаұлынікі

Одан кейін бізде өнерді қолдайтын адам керек деген оймен жеке бизнеске көштім. Қазір де сол ойымнан қайтқам жоқ. Өнерпаздарға наурыз кезінде барымды, киімдерімді ұсынамын, жастарға жолын табуға көмектесіп, бар ақыл кеңесімді беріп отырамын. Ұлтыма, өнерге деген махаббатымды жоғалтқан емеспін.

Қандай әндер тыңдайсыз?

Махаббат туралы әндерді тыңдауды ұнатамын. Бұрын махаббатты кітаби тұрғыда түсінсем, қазір ұғымым тереңдей бастады. Махаббат – сыйластық пен сезімнен тұрады. Өлең оқуды да жақсы көремін. Мұқағали Мақатаев, Фариза Оңғарсынова өлеңдерін оқимын.

Жұмыстан тыс уақытта қайда боласыз?

Негізі мен жұмысбасты әйелмін. Бірақ кофешоптарда көп отырамын. Адамдармен емен-жарқын әңгімелесуді жақсы көремін.

Кімнен, қайдан күш-қуат аласыз?

Ең алдымен, балаларымнан, отбасымнан күш-қуат жинаймын. Армандарыммен қанаттанамын. Үлкен жоспарлар құрудан қуат аламын. Жұмыс азайған сайын шаршауым көбейеді.

Бес жыл зиян шексең де, түпкі мақсатың жетістікке жету болу керек.

Өмірден алған ең құнды сабағыңыз?

Менің басты қағидам – «адамды адам еткен еңбек» деген сөз. Өткен жылы қыркүйекте Жапониядан жинақтаған тәжірибем арқылы адамдарға деген сүйіспеншілік, адамды құрметтеу, қандай жағдайда да түсіп берудің қаншалықты құнды екенін түсіндім. Басты мақсатым – өзім кетсем де артымда ұмытылмас мұра қалдыру. Туған жерде келгенде әсіре саясатшылдық пен көші-қонды көріп, кейде көңілің құлазып қалады. Сондықтан жақсы бір орта қалыптасса деп армандаймын. Жапониядан келген соң, қолға алсаң, болмайтын дүние жоқ деген түсінік қалыптасты. Өмірде бір ғана сенің шындығың ғана шындық емес, сондықтан басқаларға да құрметпен қарау қажет. Өзіңді құрметтесең, өзгені де құрметтеуді үйрен дегім келеді. Солай жасаған сайын адамға деген сүйіспеншілік артады. Жапондықтар ұзақ мерзімге жоспар құрып, өмір сүреді екен. Сол арқылы келешектегі игі істерді ойлап, күнделікті күйбеңді ұмытуға болатын сияқты. Ақша табу басты мақсат емес, басты мақсат құндылық пайда болғызу. Мысалы, бес жыл зиян шексең де, түпкі мақсатың жетістікке жету болу керек. Бизнес адамға қажет нәрсе өндіру үшін  жасалады.

Несиесіз бизнес жүргізу мүмкін бе?

Мен несиені жауапкершілік деп көремін. Ал ақыл арқылы жауапкершілік саналады. Бизнес жасау арқылы ауқатты өмір сүруді қалауда еш терістік жоқ. Сол уақытты ерен еңбек, жоспармен ғана жақындатуға болады.  Бізде басқаға жақсы жақсы көріну деген мәселе бар. Бар тапқан таянғанын көлік алуға жұмсайды. Бәрін құртатын нәрсе жас кезінен өзін жақсы, күшті деп айтқызуға құмарлық.

Б. Лхагвасүрэннің айтқан жақсы сөзі бар: “Үнсіз еңбектен, атқарған ісің сен үшін сөйлейді”.

Жетістікке жетудің құпиясы?

Идеясыз тақырып, тақырыпсыз идея болуы мүмкін емес. Бірақ оның барлығын жүзеге асыру үшін көп ақша шашу керек болады. Мен де әңгімешілмін. Соңғы екі жылда өндірісте көп  сөйлеуді азайттым. Тыңдау арқылы да керекті жаңа идеялар туып жатады. Көбінесе, ер азаматтар бастамаған жұмысын ауызбен ғана бітіріп, жауып тастайды. Нәтиже уақытпен өлшенеді. Мың шақырым жүрген соң ғана ол жолда не көргеніңізді айта аласыз. Әр нәрсені қойын дәптеріңізге белгілеп отыру сізді жетістікке жетелейді. Ғалымдардың пайымдауынша, жазылған дүние адамның миында екі есе артық сақталады.

Бизнеспен айналысушы қазақ әйелдері өте аз. Жалпы олардың қандай  салада бизнес жасау мүмкіндігі бар?

Бизнес әйел, еркек деп бөлінбейді. Дүниежүзілік әйелдер ұйымы әйелдер көп бизнеске келсе, әлемдегі көптеген мәселе шешіледі деген қорытынды шығарған. Өйткені ең алдымен әйелдер өзінен бұрын отбасы, бала-шағасының  ойлайды. Сондықтан да олар әлеуметшіл. Ал ерлер болса, тек экономиканы айтып, қоғамды ұмытып кеткен. Не дамыды десек, көлік өндіру мен инжерения саласы. Нәтижесінде бүкіл дүние автоматтандырылып, өндірісте роботтар пайдаланыла бастады. Ғалымдар келешекте  осылай жалғаса берсе, жұмыссыз адамдар күрт көбейеді деп отыр. Әйелдер еңбек етуші, отбасын асыраушы адамдарды ойласа, ерлер үшін кәсібі жүріп тұрса болғаны. Айырмасын өзіңіз ойлап көріңіз. Қытай ғұламасы Күнз «Дүниеде екі адам болады. Біреуі басқарушы, екіншісі – жұмысшы» деген. Ол әйел, еркек демеген. Еңбекшіл адамға ғана басқалар құрметпен қарайтын болады. Жетістік оңай келмейді. Сондықтан әлеуметтік мәселелерді шешу үшін әйелдер бизнеске көптеп келу қажет деп ойлаймын. Бірақ әйел, ер адам деп бөлгім келмейді. Дайын зат сатудан өндіріс бастаудың маңызы қоғамда өте зор. Өндіріс дамымай, ел дамымайды. Салық төлеу, адамдарды жұмысты болғызу арқылы біз ақша өндіретін боламыз.

Казньюстің осы жобасына келесі қонақ ретінде кімді ұсынасыз?

Шақырып қонақ қылғандарыңызға рақмет! Сіздерде іскер, мықты, жас кәсіпкерлер сұхбат бергенін білемін. Мен келесі сұхбатқа бірнеше стартап компанияны сәтті басқарып жүрген, энтерпренер, білімді аудармашы Райса Қадырқызын лайық деп ойлаймын.

Рақмет! Ісіңіз ілгерлей беруін тілейміз!

Іскер тұлға

МЕН ЖҰМЫСТЫ ҚАЛАЙ ІСТЕЙМІН? – Ерғұлан Озатұлы Бруней Даруссаламдағы инженер

Published

on

МЕН ЖҰМЫСТЫ ҚАЛАЙ ІСТЕЙМІН?–ОЗАТҰЛЫ ЕРҒҰЛАН

Біздің бүгінгі қонағымыз Бруней Даруссалам еліндегі “Temburong bridge” жобасындағы кореялық ”DAELIM” компаниясында, кейін Қытайлық “China state construction” компаниясында геодезия инженері қызметін атқарып жүрген Озатұлы Ерғұланмен өткізген сүхбатымызды назарларыңызға ұсынамыз

Ол 2011 жылы Өлгий қалалық «Бастама» орта мектебін, 2015 жылы ҚХР-дың Шан Донг өлкесі, Шинг Дао қаласының Шан Донг техникалық университетін геодезиялық инженер мамандығымен бітірген.

Мекенжайы: Бруней Даруссалам сұлтандығы

Қызметі:  Геодезия бойынша бас инженері
Қолданатын ұялы телефоны:  Iphone 7 plus
Пайдаланатын компьютері:  Toshiba
Әлеуметтік парақшалары: Facebook (Erka Ozat)

БРУНЕЙ ДАРУССАЛАМ СҰЛТАНДЫҒЫНА ҚАЛАЙ БАРДЫҢЫЗ?

Мен 1993 жылы дүниеге келдім. 2011 жылы Өлгий қалалық «Бастама» орта мектебін, 2015 жылы ҚХР-дың Шан Донг өлкесі, Шинг Дао қаласының Шан Донг техникалық университетін геодезиялық инженер мамандығымен бітірдім. Сол жылы Ұланбатыр қаласында халықаралық әуежәй құрылысынан инженерлік жүйе бағытында геодезиялық инженер болып жұмысымды бастадым. Бұл менің алғашқы инженерлік қызметім болды. Бұл жобада көптеген елдердің компаниялары жұмыс атқарды. Сонда бірге жұмыс жасаған кореялық инженерлер Бруней Даруссалам еліндегі “Temburong bridge” жобасына жұмыстауға ұсыныс білдірді. Кореялық ”DAELIM” компаниясы ол кезде жобаның көмекші компаниясы болатын. Мұнда 1 жыл геодезия инженері болып жұмыс жасадым. Жобаның жартысын осы кореялық компания бітірді. Олардың белігенген жұмысы аяқталып, бұдан кейін негізгі атқарушы компания Қытайлық “China state construction” мені сол жобада қалып жұмыстауға шақырды. Бұл компания әлемдегі ең ірі 10 компанияның бірі. Негізгі жұмысқа шақырған себеп осы жобада жұмыстаған тәжірибе мен  қатар қытай тілін білуім болды. Қазір бұл компанияда жобаның геодезиялық бас инженері болып жұмыс жасаймын. Жоба бойынша теңіз үстінен 30 шақырымдық көпір салынады. Қазір құрылыс жұмысының 87%-ы  атқарылды.  Алдағы жылдың соңында бұл жобаны аяқтаймыз.

Қытайлық “China state construction” әлемдегі ең ірі 10 компанияның бірі. Негізгі жұмысқа шақырған себеп осы жобада жұмыстаған тәжірибе мен  қатар қытай тілін білуім болды.

СІЗДІҢ ЖҰМЫС ТӘСІЛІҢІЗ ҚАНДАЙ?

Қазіргі таңда біздер әрбір істі қиындата беретін жайымыз бар. Әр нәрсені күрделендірген сайын ол жұмыс аяқсыз қала береді. Сондықтан, ең бастысы, жұмысты өз уақытында бастаған жөн.  Қандай бір атқарылатын істі не үшін қалай  істеп жатқаныңды ұғыну керек. Әрекет етсеңіз болғаны жұмыс барысында нені жетілдіріп, қиындатпай қарапайым, жеңіл тәсілдермен істеуге болатыныңызға өзіңіз-ақ көз жеткізесіз. «Көз-қорқақ, қол-батыр» деп, кез келген істі істемей жатып, ауырлатпай, әрекет жасасаңыз жұмыс нәтижелі болады. Үрей мен қорқыныш сейіліп, жұмысқа деген ынтам артады. Менің тәсілім осы.

ОРТАША ТӘУЛІКТІК ЖҰМЫС КҮНІҢІЗ ҚАЛАЙ ӨТЕДІ?

Таңғы сағат 6-да тұрамын. Бізде жұмыс 07:30-да басталады. Жұмысқа барардан бұрын менде 30 минут «Кайдзен тайм» болады. Мұнда сол күнгі атқарылатын жұмыстарды жоспарлап, қалай қашан атқаруды елеп-екшеп, сол күнді жоспар бойынша өткізуге тырысамын. Яғни, қашан қандай жұмыстар бар,  сонымен қатар жеке бастың дамуына байланысты бүгін не істеймін дегендей осының бәрін сол таңғы «Кайдзен тайм»-да ретке келтіремін.

«Кайдзен» әдісі арқылы адам күнделікті әрбір бір минутын қандайда бір іспен шұғылдануға жұмсайды. Бір минут – бұл тым аз уақыт болып көрінуі мүмкін, бірақ өзіңізге ыңғайлы және оңай жұмыстар тез әрі сапалы орындауға көмегін тигізеді.

Бұл қағида бойыңызда болса, сылтау айту сіздің қасиетіңізден аулақ болады. Тіпті жарты сағат ішінде бітіре алмаған немесе сол уақыт ішінде ала алмаған тыныштықты сізге «кайдзен» әдісі яғни «бір минут» бітіріп береді әрі тыныштықты да сыйлай алады.

ЕҢ КӨП ҚОЛДАНАТЫН, ПАЙДАЛАНУҒА ҚҰШТАР ЖҰМЫС ҚҰРАЛЫҢЫЗ, ҚОЛДАНБАЛЫ ҚҰРАЛ, БАҒДАРЛАМАЛАРЫҢЫЗ ҚАНДАЙ?

GPS- Hi Target, Leica TS-09 plus total station құралы және де DJI Phantom 4RTK маркалы дронын соңғы уақытта көп пайдаланамын. Жұмыс жағдайына сәйкес геодезия нүктесін анықтауда, жерді өлшегенде, аумақтың жағдайын бақылауда, теңіздің үстінде дронды көп қолданамыз. Ал, ең көп пайдаланатын бағдарламамыз әрине We chat, QQ.

ЖҰМЫС КЕҢСЕҢІЗДІ СУРЕТТЕП БЕРСЕҢІЗ?

Бізде жұмыс уақытының жартысы кеңседе, жартысы жоба алаңында өтеді. Кеңседе барлық инженерлер, басшылар барлығымыз бір үлкен орталықта отырамыз. Ол бір-бірімізбен тығыз байланыста болып, ашық жұмыс жүргізуге қолайлы. Бізде жеке-жеке кеңседе тығылып жұмыс жүргізу  деген болмайды.

УАҚЫТ ҮНЕМДЕУДІҢ ҰТЫМДЫ ТӘСІЛІ НЕ?

Әрбір істі өз уақытында атқара білу, сонымен қатар берілген жұмысты үздіксіз бір қалыпта жасау, тұрақтылық өте маңызды. Жалпы айналадағы әрбір құбылыс немесе іс қарапайым болады деп көремін.  Мұны адамзат өзіміз қиындатып алатынымыз болмаса. Жоғарыда айтылғандай «Кайдзен тайм» әрбір бір минутты үнемдеуге көмектесе алады.

АТҚАРЫЛАТЫН ІСТЕР ТІЗІМІН ҚАЙДА БЕЛГІЛЕП,  ҚАЛАЙ ЖҮРГІЗЕСІЗ?

Тізімдерді Trello бағдарламасы арқылы басқарамын. Мұнда Things To DO, Doing, Done деген 3 топ бар. Олардың әр қайсысын әр түрлі түстермен белгілеп қоямыз. Осы арқылы күнделікті істерді ғана емес айлық, жылдық жұмыстарды жоспарлап, сол арқылы белгілеген межеге жетуге тырысамыз.

ЖҰМЫСЫҢЫЗДЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ НЕДЕ? ОҢ ЖӘНЕ КЕРІ ӘСЕРЛЕРІ?

Геодезия мамандығы өзіндік ерекшеліктері көп. Бұл өлшеу деген негізгі қарапайым ұғымды береді. Мұндай маманды адам инфрақұрылым саласындағы барлық жақты жұмысты атқара алады. Мұнда құрылыс, жол, көпір, электрикалық желілер, жобасында да жұмыс істеуге мүмкіндік бар. Яғни геодезия жердің пішіні мен мөлшерін қабылданған координаттар жүйесінде нүктелер орнын анықтаудың әдістері мен тәсілдерін зерттейтін, жер бетіндегі өлшемдерді жүргізетін жер туралы ғылымның бір саласы. Геодезия ғылымы картографиялық және топографиялық әдістермен пландық және биіктік координаталардан құралады. Қазіргі уақытта мұхит, теңіздердің астындағы байлық, жобаларды меңгеру үшін олардың жағаларын, түбін зерттеу жұмыстарын геодезия арқылы аса жылдам жасап, игеріп дамытуда. Мен жол, құрылыс, көпір салу жобаларында жұмыс жасап жүрмін. Әзірге елден жырақ, алыста еңбек етіп жүргенім болмаса, жұмысымның кері әсерін сезбедім.

СІЗ НЕНІ ІСТЕУГЕ ШЕБЕРСІЗ?

Әрбір істі өз уақытында орындауға шебермін.

ҚАЗІР ҚАНДАЙ ЖҰМЫСҚА НАЗАР АУДАРЫП ЖАТЫРСЫЗ?

Қазір күнделікті жұмыстан тыс басқа мемлекетте өмір сүріп жатқандықтан мұнда үйренетіндерім өте көп екенін байқадым. Сол кемшіліктерімнің орнын толтыруға назар аударудамын.

КІТАП КӨП ОҚИСЫЗ БА? ДӘЛ ҚАЗІР ҚАНДАЙ КІТАП НЕМЕСЕ МАҚАЛА ОҚУДАСЫЗ?

Әрине, оқимын. Қазір қытай тілінде жазылған Моңғолдың ұлы шежіре кітабын оқудамын.

СІЗДІҢ МІНЕЗІҢІЗ ТҰЙЫҚ ПА ӘЛДЕ АШЫҚ ПА?

Ашық, ақ көңілмін деп ойлаймын.

СІЗ ҚАНША УАҚЫТ ҰЙЫҚТАЙСЫЗ?

6 сағат.

ЖҰМЫС КЕЗІНДЕ МУЗЫКА ТЫҢДАЙСЫЗ БА? ҚАНДАЙ ӘУЕНДЕРГЕ ӘУЕССІЗ?

Көбінде жаныма жақын, сағыныш ұялатар қазақ әндерін тыңдаймын.

СІЗДІ ЖҰМЫСТАН ТЫС УАҚЫТТА ҚАЙДАН ТАБУҒА БОЛАДЫ?

Кешкі уақытта дене шынықтыру орталығынан іздесеңіз, табасыз.

КІМНЕН, НЕДЕН КҮШ ҚУАТ АЛАСЫЗ?

Мен үшін ең қымбат – ата-анам. Осы кісілердің айтқан ақыл, кеңесіне сүйенемін. Танымал, іскер адамдардың жетістікке жету жолын оқып, солардың қиыншылықтарды қалай еңсергенін еске алып,  күш қуат жинаймын.

ӨМІРДЕН АЛҒАН ЕҢ ЖАҚСЫ ҒИБРАТЫҢЫЗ…

Геодезиялық инженер мамандығы бойынша ҚХР-да оқуға түстім.  Мен оны өзіме берілген үлкен мүмкіндік деп ойлап, бар күшімді салып оқыдым. Бұл мамандық арқылы үлкен жетістікке жетуге болатынын түсіндім. Әрине,  одан қытай тіл үйренгенім мені осындай аз ғана болса да жетістікке жетуіме себепкер болды. Ең алғаш Қытайға екі қазақ бардық. Қасымдағы жолдасым бір себептерден болып, кері қайтуға тура келді. Ол кетерінде маған: «Қазақтың жақсы  атын шығарып, абыройын асқақтат»,- деп тапсырды. Қазір мұнда 4 моңғолиялық бармыз.  Біз алғаш еңбек визасымен келіп жұмыстаған азаматтар ретінде саналамыз. 2015 жылдан бері осындамыз.

ЖЕТІСТІККЕ ЖЕТУ ҮШІН ҚАНДАЙ БОЛУ ҚАЖЕТ?

Жоспарлау, орындау, тексеру, түзету циклін қолдана алсақ, бұл үлкен нәтижеге жетелейді.

ҚЫТАЙДА ЖЕТІСТІККЕ ЖЕТКЕН АДАМДАР ӨТЕ  КӨП. ОНЫҢ СЕБЕБІ НЕ ДЕП ОЙЛАЙСЫЗ?

Монғол ағайындар  айтады ғой “хэлтэй хүн хөлтэй” деп, қанша тіл білсең, сонша мүмкіндік бар. Қазір  қандай елде болсын үлкен жобаларды  қытайлық компаниялар жүзеге асыруда. Олар қазір қай салада болсын көшбасшылыққа ұмтылып отыр. Жастар қытай тілін білсе, тез көтерілуіне, дамуына, бизнес жасағанына қолайлы деп ойлаймын. Жалғыз байқағаным. Олар бір жұмыс бастаса, соның артына түсіп, одан танбайды және жасаған ісіне тиянақты. «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» дегендей оларға жиіркенішпен қарамай, жақсысын да үйренсек, көштен қалмаспыз деп ойлаймын.

КЕЛЕСІ ҚОНАҚҚА КІМДІ ҰСЫНЫП, ЖҰМЫС ІСТЕУ ТӘСІЛІМЕН ТАНЫСҚЫҢЫЗ КЕЛЕДІ?

Келесі қонақ ретінде Моңғолдың ұлттық күресінен Баян-Өлгий аймағының “арсланы” Нұрланұлы Мустафаны  ұсынамын.

Continue Reading

Іскер тұлға

Кәдірбек Сайлауұлы: Біз IT қызметтерімізді классикалық деңгейге жеткіземіз

Published

on

МЕН ЖҰМЫСТЫ ҚАЛАЙ ІСТЕЙМІН – “EMPASOFT” КОМПАНИЯСЫНЫҢ НЕГІЗІН ҚАЛАУШЫ КӘДІРБЕК САЙЛАУҰЛЫ.

Соңғы жылдары сандық жүйеге көшу туралы көп айтылып, көптеген әрекеттер жасалып жатыр. Жаңа технологияны тиімді пайдалана алмаған кәсіп уақыт көшінен қалып жатқандықтан отандық компаниялар жедел ақпараттық технологияның соңғы жетістіктерін пайдаланып, ісін ілгері бастыруда.

Сол компаниялардың басты серіктестерінің бірі өз саласынан ойып орын алған – «Empasoft». Біз осы компанияның негізін қалаушы Кәдірбек Сайлауұлымен сұхбаттасып, қандай тәсіл және  философиямен компаниясын басқаратынын қызықтадық. Ол Түркияда ақпараттық технология мамандығын игеріп келген соң жеке компания құрып, “Empasoft Academy” арқылы бүгінге дейін осы саланың 5000-дай инженерін дайындады. Бұл академияны бітірген инженерлер әлемдік жоғары технологиялық компанияларда жұмыстап, еліміз іскерлік саласының әрбір тармағында біліктілілігін жұмсап, биік нәтижелерге қол жеткізіп жүр.

Мекенжайы: Моңғолия, Ұланбатыр қаласы

Қызметі: “Empasoft” компаниясының негізін қалаушы
Қолданатын ұялы телефоны: Samsung 10
Пайдаланатын компьютері: Surface Pro
Әлеуметтік парақшалары: Kadirbek Sailau (LinkedIn), Kadirbek Sailau (Facebook)

АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ КОМПАНИЯСЫН ҚАЛАЙ ҚҰРДЫҢЫЗ?

Ақпараттық технология (IT) күн сайн өзгеріп, дамып отыратындықтан біздің жұмысымыз соған сәйкес динамикалық қозғалыста болады деп айтуға болады. Шағын адаммен өнімді еңбек етуді мақсат тұтып, 13 жыл ішінде осы салаға айтарлықтай үлес қостым деп айта аламын.

Мен Түркияның Анкара қаласында ақпараттық технологиялар бағытындағы жоғары оқу орнын бітіріп келген соң осы бағытта білім беретін институттар мен университеттердің оқу сапасы нашар болумен қатар арнайы білім беретін оқытулар аз екенін байқадым. Сол кездері жастар көбінесе Үндістанға оқуға барып, біліктілігін жетілдіріп келетін. Сондықтан Түркияда бірге оқыған досыммен бірлесіп, 2006 жылы ақпараттық технологиялар оқыту орталығын ашып, компанияны “Empasoft” деп атадым. Соның нәтижесінде бүгінге дейін мемлекеттік сертификатпен 5000-дай инженер әзірлеп, “Empasoft Academy” деңгейіне жеткіздік.

Біз оқытуларды ұйымдастырумен қатар мемлекеттік мекемелерге IT  кеңес беру қызметін ұсынамыз, дижитал трансформациялау, ақпараттық технология және ақпараттық қауіпсіздік мәселелерін шешіп беріп, бұлттық есептеу (Cloud computing) технологиясын енгізудеміз. Сондай-ақ әлемге танымал бағдарламалармен қамтамасыз етуші 20 компаниямен бірлесіп, өнімдерін таратып жұмыстаудамыз.

СІЗДІҢ ЖҰМЫС ТӘСІЛІҢІЗ ҚАНДАЙ? ОРТАША ТӘУЛІКТІК ЖҰМЫС КҮНІҢІЗ ҚАЛАЙ ӨТЕДІ?

Адамды басқару дегеніміз оны қалай бағалайтыныңызға тікелей қатысты ұғым. Дұрыс бағалай білсеңіз, адам жұмысынан күш қуат, ләззат алатындықтан құрметтеу мен сыйлата білуді маңызды санаймын. Адамдармен жылы, дұрыс қатынас жасауға тырысамын. Оларды тыңдап, түсініп, орнына өзіңді қойып, кемшілігінен гөрі артықшылығына назар аударып жұмыстаған жөн деп көремін. Тәжірбиеге қарағанда осындай тәсілмен жұмыс жүргізе берсе, біраздан кейін адамның осал тұсы да байқалмай қалады.

Компания талаптарына сай келіп, біздің құрамға енген болса, ол адам жұмыстай алмайды деген болмайды. Керісінше, оны пайдалана алмауымыз мүмкін. Ол мәселе мен және менің жұмысшыларыммен тез тіл табысып кетуіне байланысты.

Қандай бір жағдайда кез келген мәселені көп жағынан қарастырып, көп адамды қамти отырып, шешімін тапқан дұрыс. Мен көптеген жыл кәсіпкерлікпен айналысып, жұмысымды бір жолға қойдым дегенмен көпшілікпен санасып, «Сен оның орнында болса, қалай шешер едің?» деп өзіме сауал қойып, ақылдасып шешім қабылдауға ұмтыламын.

ЕҢ КӨП ҚОЛДАНАТЫН, ПАЙДАЛАНУҒА ҚҰШТАР ЖҰМЫС ҚҰРАЛЫҢЫЗ, ҚОЛДАНБАЛЫ БАҒДАРЛАМАЛАРЫҢЫЗ ҚАНДАЙ?

Біз “Microsoft”-тың бұлттық технологияларының кешенді бағдарламаларын пайдаланамыз. Үлкен дата (Big data) өндіріліп жатқан қазіргі заманда кез келген компания ақпараттарын жоғалтып алу қауіпі бар болғандықтан “Microsoft Office 365” бағдарламасын қолданамыз. Сондай-ақ Microsoft Teams, Power BI, Outlook– терді де қажетке жаратамыз. Одан басқа What3words, Shazam, Telegram, Skyscanner қатарлы аппликейшндер тұрақты қолданысымда бар.

“Мен кеңсеге тақта орнатып, оған  жазып, сызғанды ұнатамын. Жазғаныңа қарасаң, бәрі де өз-өз орнында тұрады.”

УАҚЫТ ҮНЕМДЕУДІҢ ҰТЫМДЫ ТӘСІЛІ НЕ?

Уақыт үнемдеу және босқа уақыт өткізу деген бар. Мен отбасыма арналған сағатымды қысқартқанды қаламаймын. Керісінше жұмыста аз уақытта өнімді еңбек ету уақыт үнемдеудің жақсы бір тәсілі деп ойлаймын. Кейбір адамдар көп уақыт рәсуа ететін жұмысты басқа бір адам қысқа мерзімде атқара алатындықтан әр қырлы адамдардан құралған команда нәтижелі еңбек істеп, әрқайсысының уақытын үнемдеуге көмектеседі.

АТҚАРЫЛАТЫН ІСТЕР ТІЗІМІН ҚАЙДА БЕЛГІЛЕП,  ҚАЛАЙ ЖҮРГІЗЕСІЗ?

Белгілеу дәптерін қозғалтып көрмеппін. Бізге жаңа келген адамдар алғашында белгілеуін пайдаланғанмен кейін дижитал амалға көшеді. Мен жұмыс тізімін жасауда “Microsoft”-тың “To Do” бағдарламаларын көп қолданамын. One Note та жақсы қажетіңе жарайды.

ЖҰМЫСЫҢЫЗДЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ НЕДЕ? ОҢ ЖӘНЕ КЕРІ ӘСЕРЛЕРІ?

Ақпараттық технология компаниясына адамдарға жаңа технологияны түсіндіріп, үнемі қолдануға дағдыландыру үлкен қиындық туғызады. Автокөлік сатушыға  өнімі жайлы жалпылама мәліметі жеткілікті болса,  бізге жаңа бағдарламаны енгізу үшін  тұтынушы компанияда жұмыстайтын барлық адамның мағлұматын  бір деңгейге жеткізіп, күнделікті кедергісіз пайдалана алатындай етіп, жақсы ұғындыру қажет. Бұл жағынан уақыт көп қажет ететін бизнес деп те атауға болады. Көп уақыт жұмсалған кезең немесе дижитал көшіруден кейін мекеменің жұмыс өнімділігі күрт артады. Әрине, соңғы нәтиже жақсы көңіл-күй сыйлайды. Қатынас жасаушылар мен тұтынушылардың алғысын алу ерекше ынталандырады.

СІЗ НЕНІ ІСТЕУГЕ ШЕБЕРСІЗ?

Өзімді басқаларды жақсы тыңдай білемін деп ойлаймын. Адамдарды тыңдау, олармен санасу көптеген ақпаратты қабылдап, одан жақсы қорытынды шығару деген сөз. Бұл дүниеде басқалардан алуға болатын идея мен тәжірибе жетерлік.

Біз IT қызметтерімізді классикалық деңгейге жеткізу үшін жұмыстаудамыз.

ҚАЗІР ҚАНДАЙ ЖҰМЫСҚА НАЗАР АУДАРЫП ЖАТЫРСЫЗ?

Біз IT қызметтерімізді классикалық деңгейге жеткізу үшін жұмыстаудамыз. Осы мақсатта кабинеттік оқытумен қатар онлайн жүйеге көшіп, жаңа платформаны дамытып, контент дайындау үстіндеміз. Бұл платформаны осы айдың аяғында әлеуметке таныстыруды жоспарлап отырмыз. Ұйым мекемелер үшін сандық трансформациялау дегеніміз тек технологиялық емес, 100 пайыз адамдардың тұтынуы мен білім дәрежесіне байланысты болғандықтан оңайға түспейді. Технология жылдам дамыса да, адамдардың оны игеруі баяу. Сондықтан технологиялық кешенді контентті онлайн жүйесінде тарату азаматтардың технологиялық білімін жетілдірудің ең тиімді тәсілі деп ойлап, бұл жобаны қолға алып отырмыз.

Келешекте бұлттық технологияға баса назар аудармақпыз. Қазіргі кезде кім ақпараттық технологиялық артықшылықтарды қолданысқа енгізеді, сол табысқа жетіп отыр. Басқаша айтсақ, XXI ғасырдағы кез келген кәсіптің келешегі технологияны қалай ұтымды пайдаланып,  сандық трансформациялануына қатысты болады. Мысалы, соңғы уақытта еліміздің тау-кен саласы компаниялары бізге сұраныс жасап, сервис алатын болды.

КІТАП КӨП ОҚИСЫЗ БА? ДӘЛ ҚАЗІР ҚАНДАЙ КІТАП НЕМЕСЕ МАҚАЛА ОҚУДАСЫЗ?

Бұрын бір рет оқыған Роберт Киосакидің «Бай әке, кедей әке» атты кітабын қайта оқыдым. Балғын жас кезімде оқығандықтан  сол кезде отбасы мен ұрпақ алдындағы жауапкершілікті  соншалықты түсініп оқымағанымды байқадым. Көп нәрсені ой елегінен өткіздім. Технологиялар дәуірінде тек кітаптан ғана емес, подкаст, вебсайттардан да көп мәлімет алуға болады. Мысалы,  Medium-нан қалаған мақаланы жылдам тауып аласыз.

Теңіздей толағай ақпарат ағыны ортасындағы біздерге ақпаратты орта мида саралап, сүзіп алғанымыз маңызды. Қолға түскен кітапты бас салып оқығаннан гөрі қажетті мәліметті қысқа уақытта тауып, қажетіңізге жаратқаныңыз абзал.

СІЗДІҢ МІНЕЗІҢІЗ ТҰЙЫҚ ПА ӘЛДЕ АШЫҚ ПА?

IT-мен маманданған адамдардың көбісі тұйық келеді. Көпті басқарып, басқалармен қарым-қатынасқа түскен кезде оларда қарым-қатынас кемшіндігі байқалады. Мен соңғы бес жылда осы қабілетті дамыту үшін көп еңбек етіп, кедергілерді бастан кешірдім.

СІЗ ҚАНША УАҚЫТ ҰЙЫҚТАЙСЫЗ?

Мен таңғы  5.30-да тұрып, екі сағатты өзіме арнаймын. Соңғы кездері Udemy.com сайтынан ақпараттық технология саласына қатысты қызықты сабақтарды көріп, тапсырмалар орындап жүрмін. Жұмысқа келе салысымен ішкі жұмыстарды реттеп, қажетті құжаттарды бекітіп, түстен кейін іскерлік кездесулер өткізіп, сырттағы жұмыстарды шешуге уақытымды жұмсаймын.

ЖҰМЫС КЕЗІНДЕ МУЗЫКА ТЫҢДАЙСЫЗ БА? ҚАНДАЙ ӘУЕНДЕРГЕ ӘУЕССІЗ?

Музыкаға көп қызығушылығым жоқ. Өмірімде бірнеше рет қана караокеге барыппын. Музыка тыңдағым келсе, көбінесе жақсы әуендер ойнатып қоямын.

СІЗДІ ЖҰМЫСТАН ТЫС УАҚЫТТА ҚАЙДАН ТАБУҒА БОЛАДЫ?

Әрине, жұмыстан тыс отбасыма уақыт арнаймын. Жұма күнгі кеште достарыммен бірге тер шығарып, футбол ойнаймын.

КІМНЕН, НЕДЕН КҮШ ҚУАТ АЛАСЫЗ?

Жұмысшыларымыз дүйсенбі сайын таңертең компания кеңсесі қабырғасына адамды ынталандыратын сөздер жазып іліп қояды. Солардың ішінде   “Do your best, forget the rest” деген сөз өте ұнады.  Адам таңертең өзін қуаттандырып, кешке дейін сол қуатын азайтпау керек деп ойлаймын. Осы уақытта жұмыс нәтижесіне баса назар аударғаннан гөрі дәл сол мезетке күшін шоғырландырып, жұмысын тиянақты атқару қажет. Нәтижесі қалай болуы да мүмкін. Ең бастысы өз мүмкіндігіңді толық пайдаланғаныңа сенімді болсаң болғаны.

“Адам аттан жығылуға болады. Бұл барлық адамға кездесетін жағдай. Бірақ сен қайта атқа отыра алатындай жүректі бол!”

ӨМІРДЕН АЛҒАН ЕҢ ЖАҚСЫ ҒИБРАТЫҢЫЗ…

Алты жасымда ат мініп үйрендім. Бір күні қойды еңкейтіп тастап, келе жатыр едім, атым үркіп, аяғым үзеңгіге ілініп қалып, сүйретіліп барып, әрең қалдым. Сол кезде ата-анам қатты абыржып, ары-бері жүгірісіп, өзім де қатты қорықтым. Сонда атам:  “Адам аттан жығылуға болады. Бұл барлық адамға кездесетін жағдай. Бірақ сен қайта атқа отыра алатындай жүректі бол!” – деп, қайта атқа мінгізіп қоя бергені бар.  Осылайша, мен 7 жасымнан бастап, атқа мінетін болып, жақсы сәйгүліктерді бәйгеден оздырып жүрдім. Бұл менің өмірден алған ең үлкен сабағым еді.  Бүгінге дейін жұмысым мен ұстанымымда осыдан танбадым. Сондай-ақ атам ата-анама «балаларың келешегін  ойласаңдар, оған аяушылық білдірмеңдер» дейтіні өте дұрыс деп ойлаймын.

ЖАС МАМАНДАРҒА ҚАНДАЙ КЕҢЕС БЕРЕСІЗ?

Әр адамның арманы мен алдына  қойған мақсаты болу керек. Егер таңертең ұйқыдан оянғанда не істейтініңіз анық болмаса, дағдарыс дегеніміз сол. Адам қаншалықты жайлы  ортада өмір сүрсе де, дағдарып қалатын сәттері болады. Сол мезетте мақсатың айқын, не істейтінің түсінікті болуы қажет. Жастар басқалар мен туралы не ойлайды деген ойдан ада «көзсіз батыр» болу керек. Не қалағаныңды істеуге де болады. Алайда қандай бір мәселеге жан-жақты қарап, мүмкіндігінше болатындай амалдар жасауға тырысқан жөн. Жаңаша ойлауға талпынып, қалыптасқан көзқарастан қашық болған дұрыс.

КЕЛЕСІ ҚОНАҚҚА КІМДІ ҰСЫНЫП, ЖҰМЫС ІСТЕУ ТӘСІЛІМЕН ТАНЫСҚЫҢЫЗ КЕЛЕДІ?

Нест академиясы”, “Info Solution” компаниясы негізін қалаушы Б.Ғабитті ұсынамын. Оны басқаларға үлгі болып, ақпараттық технология саласында  мықты мамандар дайындап, қоғам дамуына  өз үлесін қосып жүрген жас маман деп ойлаймын.

Суреттер: unread.today

Continue Reading

Іскер тұлға

Айдос Қабиденұлы: Бірлік пен тірлік болған жерде табыс пен жетістік те болады

Published

on

Бүгінгі таныстырып отырған қонағымыз “Өлгий алыптары” клубының төрағасы, аймақтық арыстан Айдос Қабиденұлы. 

Ол Улаанбаатар қаласындағы Сауда даму банкінде Қауіпсіздік бөлімінде басқару қызметін тұрақты атқарып келеді. 2003 жылы Баян-Өлгий аймағының мемлекеттік тойында “аймақтық арыстан” атағын алған. 2015 жылы “Мемлекеттік қаршыға” О.Бақыт, “аймақтық арыстан” Ш.Мұрат, К.Қанат, Х.Әсендермен ақылдасып «Өлгий алыптары» спорт клубын құрған. 

Мекен жайыМоңғолия, Улаанбаатар қаласы

Жұмыс орны мен лауазымы: Сауда даму банкінде Қауіпсіздік бөлімінде басқару қызметін атқарады. “Өлгийн алыптары” клубының төрағасы. Моңғолияның “Еңбек құрмет” медалының иегері.

Сошиал парақшасыХ. Айдос

Оның басты ұстанымы – мақсат, мүддеге деген талпыныста болу, бастаған істі аяғына дейін жеткізу. Егер арманың мен арнайы жоспар, талпынысың болмаса, ол құр қиял болып қалады. Ал жоспар БІРЛІК, БЕРЕКЕ арқылы жүзеге асады.

ТУҒАН ЖЕРІҢІЗ ЖӘНЕ БАЛАЛЫҚ ШАҒЫҢЫЗДАН ӘҢГІМЕМІЗДІ БАСТАСАҚ?

– 1979 жылы Цэнгэл сұмын тумасы Қабиденнің от басында дүниеге келіппін. Отбасымызда 5 ұл, 2 қыз – жеті ағайындымыз . Балалық шағымды кіндік қаным тамған аймақ орталығы, Қобда өзені жағасы, Сары бастау жайлауымен елестетем. 1998 жылы сол мектептен 10-сынып бітіріп, жоғары оқу орнына жолдама алдым.

ЖАСӨСПІРІМ КЕЗІҢІЗДЕ ҚАНДАЙ НӘТИЖЕЛЕРГЕ ҚОЛ ЖЕТКІЗДІҢІЗ?

– Бала кезімнен спортпен, зілтемір көтерумен айналысуға құштар едім… Сол кезде Дәріпхан деген ұстазымыз болды. Алғаш ұлттық күрес киімін қалай киюді сол кісіден үйреніп, мектеп қабырғасынан бастап, аймақ деңгейіндегі әр түрлі күрес бәсекесіне, әсіресе ұлттық күреске белсенді қатысу арқылы мектеп таңдаулысын сыналту бәсекесінде белдесіп, жеңіске жетуім, алғашқы рет мәреден көрінгенім ұлттық күреске деген талпынысым болды. 10-сыныпта аймақтық жасөспірімдер арасындағы ұлттық күрес бәсекесіне қатысып, бірінші орын иеленгенмін. Бірақ сол жылы астанамызда ұйымдастырылған ел біріншілігінде белдесудің сәті түспеді. Мені ұлттық күреске баулып, бұғанамды бекітіп, қанатымды қатайтқан алғашқы ұстазым – халықаралық тау спорты шебері Жанарбек Ақыбиұлы еді. Мұғалімнің үйірмесіне барып жүргенде: «Сен ұлттық күреспен шұғылдан. Балуандар жоғары оқу орнына түс. Жақсы нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігін бар!»- деп ұстаздық ұлағатын айтты. Осылайша мен күрес спортына бет бұрдым.

МАМАНДЫҒЫҢЫЗ?

– 2002 жылы балуандар дайындайтын «Шонхор» денешынықтыру және спорт университетін оқытушы-жаттықтырушы мамандығымен бітірдім. Кейін астанамыздағы Басқару академиясынан мемлекеттік басқару мамандығын игердім.

ЖОҒАРЫ ОҚУ ОРНЫНДА ОҚЫП ЖҮРГЕНДЕ САЙЫСҚА ҚАТЫСТЫҢЫЗ БА?

– Әрине, орайы келгенде әр түрлі ұлттық күрес сайысында белдесіп жүрдік. Сол жылдары мемлекеттік дәрежедегі ұлттық күрес сайысында жеткен нәтижелерге қарай отырып, Шаған мерекесі қарсаңында мемлекеттік таңдаулы сегіз жас балуан сыналтатын. Мемлекеттік таңдаулы жас палуан ретінде сыналып, сол кезде баспасөз бетінде есімін жариялануы талабыма талпыныс қосып, жігерлендірді. 2001 жылы 3-курс оқып жүргенде Эрдэнэт қаласында Шаған мейрамы бәсекесінде күресіп, соңғы сатыдағы таңдаулы төрт балуанның біріне қалдым. Налайх қаласының Шаған мейрамы белдесуінен бас жүлдеге ие болуым сияқты сол кездегі студенттік өмірдің ауыр шарттарына қарамастан азды көпті жетістіктеріміз болды. Міне, осылар ұлтық күрес саласындағы табысқа деген өзіндік сенімімді нығайта түсті. 2002 жылы “аймақтық лашын”, 2003 жылы өкіметтік тойда “аймақтық арыстан” атағын иелендім. Алла қолдап, өз күш жігеріммен еңбектеніп осындай нәтижеге жетуім мен үшін үлкен мәртебе болды. 2-3 күн ата-анам, бірге туғандарым жанында болып, қайта астанаға жол тартып кеткен күн кеше ғана сияқты.

СОЛ КЕЗДЕ СПОРТҚА ҚОЛДАУ ҚАНДАЙ ЕДІ?

– Несіне жасырайын,  біз  Улаанбаатарға келіп, ұлттық күреспен айланысып жүрген жылдары бүгінгідей мүмкіндіктер болмады. Қара шай ішіп, тоқаш жеп қана сайысқа түсіп, белдесіп жүрдік.

Мектеп бітіген соң Хас банктің Баян-Өлгий аймағындағы бөлімшесінде қорғаныс маманы болып орналасып, кейін Улаанбаатар қаласындағы орталығына ауысқан болатынмын. Жұмыстан кейін ғана аздап жаттығу жасайтын мүмкіндік болады. Тіпті жұмыстан шыға салып тура бәсекеге қатысушы едік.

«ӨЛГИЙ АЛЫПТАРЫ» КЛУБЫ ҚАЛАЙ ҚҰРЫЛДЫ?

-Замана шарттарына байланысты сол кездерде біздерге тағы да үлкен белестерді бағындыру нәсіп болмаса да соңғы жылдары жастар арасынан жақсы нәтижеге қол жеткізетіндей балуандар шығып, талаптанып жүргендіктен оларға қолдау көрсету “әрі бір жағадан бас, бір жеңнен қол шығарып”, бірлесе алға ұмтылу қажет болды. Аға палуан “Мемлекеттік қаршыға” О.Бақыт ұстазым, “Аймақтық арыстан” танымал палуан Ш.Мұрат, К.Қанат ағаларым досым Х.Әсендермен ақылдасып, «Өлгий алыптары» спорт клубын алғаш 2015 жылы 25 қарашада ресми түрде аштық. Осылайша, осындай бір келер ұрпақ үшінгі келелі істің бастамашысы болу бағы бұйырды. Ұлттық күрестің ыстығына күйіп, суығына тоңып, оның қыр-сырын білетіндіктен бір жұдырықтай жұмылып, бір ұжым болып, келешегінен үміт күттірген балуандарға демеуші іздедік. Алдымызға үлкен мақсаттар қойып, атқарылар істер тізімі бекітілді. Соның нәтижесінде және дамылсыз еңбектену арқылы балуандарымыз біз жоспарлаған мақсаттарға жетіп жатыр. Шаршы алаңда күш сынаспасақ та, жаттығу сәтінде балуандарды шыңау үшін бел шешіп кірісіп кететін жайымыз да бар. Спортшылардың дайындығын қадағалап, ақыл-кеңесімді беріп тұрамын. Демеушілерге ұлттық күрес жайлы түсіндіріп, жастарды қолдауды насихаттадық. Бейресми ұйым болғандықтан басқару кеңесіміз бар.

КЛУБТЫҢ БАСҚАРУ КЕҢЕСі ЖАЙЛЫ АЙТА КЕТСЕҢІЗ?

– «Өлгий алыптары» клубы төрағасы мен, клубтың басқарма бастығы Ә.Ғылымхан, менеджер Х.Әсен, клуб хатшысы Қ.Қуанған, басқарма мүшелері С.Зүльфикар, Д.Бауыржан, Ш.Жолбарыс, К.Ерік, Нямхүү, К.Жандос, Б.Баатарцол, Қ.Мәмбет, Қ.Айнабек, Я.Сьезд, Ө.Арманбек, Т.Жанболат қатарлы 16 кісінің құрамында жұмыстап отырмыз.

БҮГІНГЕ ДЕЙІНГІ НӘТИЖЕЛЕРІҢІЗ ҚАЛАЙ БОЛДЫ?

Жұмыс нәтижесіне беретін есебіміз – өкіметтік тойдағы және басқадай балуандар бәсекесі. Теледидардан моңғол ұлттық күресін тамашалаған көрермендер де сол арқылы біздің атқарған шаруаларымызға баға берер. Аллаға шүкір, ауыз толтырып айтатын нәтижелер бар. Екі мемлекеттік «лашын» туып шықты. Азаматтарымыз көп белдесулерде мемлекеттік жоғары дәрежелі палуандарды асқан шеберлікпен тізе бүктіріп жүр. Біздің палуандардан басқаларда именетін болды. 2016 жылы жеке отау тігіп, дайындық жасап, сол жылы Б.Баатарцол «мемлекеттік лашын» атағын алды. Келесі жылы Б.Серік мемлекеттік атаққа қол жеткізді. Мұның барлығы тек менің ғана еңбегім емес, осы істі қолға алған азаматтардың, палуандардың еңбегі, төккен тері деп ойлаймын. Үнемі қаржылай қолдау көресететін кәсіпкерлердің де еңбегі орасан зор. Мемлекеттік Ұлы Хурал мүшесіне 2 рет сайланған халқымыздың бір туар абзал азаматы, Еліміздің Энергетика реттеу комиттетінің бастығы Тілейхан Әлмәлікұлы палуандарымыз М.Еркебұлан, У.Береке, Б.Серік, Н.Мұстафа, Б.Баатарцол, С.Заманбек, Т.Ерболаттарды жұмысты болғызды. Бізге үнемі қолдау көрсететін азаматтарға алғысымыз шексіз.

БИЫЛҒЫ ЖЫЛҒЫ ӨКІМЕТТІК ТОЙ ДАЙЫНДЫҒЫН ҚАШАН БАСТАЙСЫЗДАР?

– Жыл сайын маусымның 10-нан шілденің 10-на дейін қаладан алпыс шақырым қашықтықтағы “Хас Өргөө” саяжайын жалдап аламыз. Өткен жылы қырықтай палуан жаттығу жасап аймақтық, сұмындық сайыстарда белдесіп табысқа жетті.

ҚАРЖЫНЫ ҚАЙДАН ТАБАСЫЗДАР?

– Жоғарыда айтылғандай бейресми ұйым болғандықта арнайы бекітілген бюжет болмайды. Демеушілік жасайтын жомарт жандар, кәсіпкерлер, ұйымдар бар. Балуандар да өзіндік жарналарын төлейді. МҰХ-ның мүшелері мен аймақ әкімшілігі, жерлестер де қолдарынан келгенін аямайды. «Өлгий алыптары» клубы пайда, табыс көзі үшін құрылған ұйым емес басты мүддесі еліміздің, аймағымыз бен ұлтымыздың мерейін асқақтату, салауатты өмір салтын насихаттау, жастарды тәрбиелеу болғандықтан іс қызметімізді атқаруға қажетті қаржыны байғазы жинау арқылы қамтамасыз етуге талпынамыз. «Тамшыдан теңіз» дегендей, жұмыла көтерген жүк жеңіл болмақ.

Әлі есімде,  2016 жылы алғаш дайындыққа шыққанда балуандар тағамына қолданатын қой да, ақша да тапшы болды. Ақылдаса келе амалсыздан «аймақтық арыстан» Ш.Мұрат, К.Қанат ағалармен бірге  бір «портер» көлігін жалдап, Шарынголдағы жерлес ағайындарға барып, жағдайымызды айтып, көмек сұрадық. Олар бізге 20-дай қой жинап берді. Келесі жылы Налайхтың жерлестер тұратын бір ауылына барып, олар да қой, серке беріп көмек қолдарына созды. Осындай кезде қолдау көрсеткен халқымызға да шексіз ризамыз! Осы сәтті пайдаланып, оқырман назарына әдемеуші болыңыздар дегенді сала кеткен оғаш болмас. Жақсы іс жалғасын тапсын.

СІЗДІҢ ЖҰМЫС ЖҮРГІЗУ ЕРЕКШЕЛІГІҢІЗ ҚАНДАЙ?

– Менің басты ұстанымым – мақсат, мүддеге деген талпыныста болу, бастаған істі аяғына дейін жеткізу. Егер арманың мен арнайы жоспар, талпынысың болмаса, ол құр қиял болып қалады. Ал жоспар БІРЛІК, БЕРЕКЕ арқылы жүзеге асады. Соңғы 15 жылдай қалалық орталық Сауда даму банкте Қауіпсіздік бөлімінде басқару қызметін тұрақты атқарып келемін. Бұл саладағы қызмет жартылай әскери тәртіп деген сөз. Ең басты темірдей тәртіп, адамгершілікті талап етеді. Адамдардың бәріне бірдей қараймыз. Жоғары оқу орны мен қызмет істеген кезімнен бастап, көбіне ер азаматтардың ортасында еңбек істеп келемін. Сондықтан азаматтармен оңай тіл табысамын. Өмір тек сәттіліктер мен жеңістерден тұрмайтыны белгілі. Кедергісіз іс болмайды, үлкенді –кішілі киындықтар болып тұрады. Әр ауырлықтан кейін бір жеңілдік бар. Сәтсіздіктерді еңсеру арқылы жетістікке жете аламыз Топпен бірлесіп жұмыстай білген адам ғана жеңіске жетеді деп есептеймін. Оқу білім жолында және банк қызметінде адамдармен қалай қарым-қатынас жасауды үйреніп, іс қызметте көптеген тәжірибе жинақтаудамын. «Өлгий алыптары» клубындағы жастарға тек белдесуді ғана емес, білім, тәжірибелерімді, басқаларды қалай құрметтеуді, төзімділік пен бастаған істі қажымай талмай, соңына дейін жеткізуді ақыл-кеңес ретінде айтып отырамын. Жастарға бұны біз айтпасақ, кім айтады. Біз бен сіз істемесек, кім істейді?!

БАЛУАНДАРҒА ДОПИНГТЕН АУЛАҚ БОЛУ ҮШІН ҚАНДАЙ АҚЫЛ КЕҢЕС АЙТАСЫЗДАР?

– Балуандар одан аулақ болуға тиіс. Қолдануға тыйым салынған, денсаулыққа зиянды екенін ескертіп айтып отыру клубымыздың басты міндеттерінің бірі. Еліміз ұлттық күрес одағы бұрын тек қана өкіметтік тойда ғана балуандардан анализ алатын болса, қазір кез-келген уақытта алып, нәтижесін көріп отыратын болған.

ДӘЛ ҚАЗІР НЕМЕН АЙНАЛЫСЫП ЖАТЫРСЫЗ?

– Осы айдан бастап, өкіметтік тойға дайындықтың әзірлігін жасаудамыз. Елімізге еңбек сіңірген спортшы, «мемлекеттік піл» О.Одгэрэлмен бірлесіп, жастарды дайындау жұмысына кірісіп кеттік. Ол кісінің еңбекақысын Баян-Өлгий аймақтық балуандар одағы төрағасы Ш. Қабыл мырза шешіп берді. Біздің мақсатымыз – балуандардың сатылай дамытып, мемлекеттік деңгейдегі атаққа қол жеткізу. Алла қаласа, биылғы жылы мемлекеттік дәрежедегі палуандарымыз Б.Баатарцол, Б.Серік «мемлекеттік лашын» дәрежелерін қайталап дәлелдеп, әрі қарай  табыстарын еселеп, тағы да жоғарғы атақ алса деп тілейміз. Сондай ақ М.Еркебұлан, У.Береке, Н.Мұстафалар мемлекеттік атаққа үміткерлер арасында. Клубымыздың басқада палуандары да аймақ, сұмын тойларынды табысқа жетеді деп сеніп отырмыз. Сол үшін басқарма мүшелерімен, демеушілермен бірлесе еңбек етіп жатырмыз.

«ӨЛГИЙ АЛЫПТАРЫ» КЛУБЫ МОҢҒОЛ ҰЛТТЫҚ КҮРЕСІ БАЛУАНДАРЫН ҒАНА ДАЙЫНДАЙ МА?

– Негізгі жұмысымыз ұлттық күреске шоғырланған болса да, клуб жоспары тек ұлттық күрес емес қой. Мысалы, Б.Ардахан деген қызымыз жудо күресімен айналысатын мықты спортшы. Клубта 5-6 жасар балаларды дайындайды. Қазақ күресі де жақсы дамып келеді. Жуықта қазақ күресінен ел біріншілігін өткізілді. Онда 55 кг салмақта У. Айдынбек күміс медаль жеңіп алды. +100 кг салмақта Н.Мұстафа, 90 кг салмақта Ж.Өтеген, 82 кг салмақта Ж.Ақжол қола медаль еншіледі. Халықаралық күрес сайыстарына Б.Серік табысты қатысты. Жудо мен самбодан Б.Серік, бокстан Т.Ерболаттар ел жеңімпазы болса, жасөспірімдер мен жастар арасында дзюдо, самбо шебері Б.Жандостың жетістігі бар дегендей айта берсе көп қой. Күні кеше ғана Б.Жандос бауырымыз дзюдодан Алматы қаласында өткен Азия кубогында -90 келі салмақ дәрежесінде қола жүлдегер атанды.

ЖҰМЫС ЖОСПАРЫН ҚАЛАЙ ЖАСАЙСЫЗДАР?

– Басқарма кеңесінен сол жылы атқарылатын жұмыстар тізімі жасалып, жұмсалатын қаржы келісіледі. Онда клубтың пәтерақысы, Наурыз мейрамы күресін ұйымдастыру іс шарасы, ұстаз жаттықтырушылардың еңбекақысы, мерекелік шараларға қатысу қатарлы мәселелер қамтылады. Осы жылғы жоспар бойынша ҚХР-ның Ішкі Моңғол балуандарымен байланыс орнаттық. Бізбен бірге жаттығу жасап жүр.  Сұхбатымыздың басында айтылғандай тағы да көптеген мәселе қамтылады.

ЕҢ СОҢҒЫ ОҚЫҒАН КІТАБЫҢЫЗ?

– Әдеби еңбектерден ұлы ғұлама Халифа Алтайдың Шығыс Түркістан Шыңжаң өлкесінде басталып, Түркияға, Анадолыға дейін ұласқан көш тауқыметі баяндалған «Алтайдан ауған ел» атты кітабын оқып қатты толқыдым. Қиын қыстау кезеңді, сол замандағы тұрмыс-тіршілікті көз алдыңа әкелетін жақсы жазылған шығарма екен. Сондай-ақ Басқару академиясының мемлекеттік басқару мамандығын оқуыма байланысты біршама кітаптар қарауға тура келді.

ЖҰМЫСТАН ТЫС УАҚЫТТА СІЗДІ ҚАЙДАН ТАБУҒА БОЛАДЫ?

– Жұбайым, 3 балам бар. Бос уақытымды негізінен отбасыммен бірге болғанды ұнатамын. Демалыс күндері мені клубтан табуға болады.

ӨМІРДЕН АЛҒАН САБАҒЫҢЫЗ? КІММЕН ҚАНДАЙ КЕҢЕС АЛДЫҢЫЗ?

– Ең бастысы – ата-анамның ақылы болды. Бірінші курсты бітіріп келген соң «оқуды жалғастырмай ақ қойсам ба?» деген ой туындағанда, анам: «алған мақсатыңнан қайтпа барғаның жөн»,- деп дем берген еді. Сол демеу болды да, төзімділік танытып екінші курстан бастап, спорттан нәтиже шығара бастадым. Ұстаздарымнан Моңғолия және Қазақстан елдерінің еңбек сіңірген споршысы, мемлекеттік қаршыға О.Бақыт ағамның кеңесіне көп құлақ түремін. Бір қызығы, 10-сынып оқушысы кезінде ең алғаш мемлекеттік дәрежедегі палуан ретінде Бақыт Одынайұлымен күреске шығып, денелі адамды қайтіп ұстап, қалай күресемін деп ойлағаным есімде.

ЖАСТАРҒА ҚАНДАЙ КЕҢЕС БЕРЕСІЗ?

– Ең бастысы – адам болу керек. Өткен күндерді де ұмытпау шарт. Осы сәтті пайдаланып, оқырман назарына демеуші болыңыздар дегенді сала кеткен оғаш болмас. Мүмкіндігі болмаса басқаны сендірмей, турасын айту керек. Ер азамат сөзінде тұратын болуы қажет. Жас споршылар қатаң тәртіпке бағынатын, төзімді, бірбеткей, еңбекқор болса деймін. «Тәртіп болмай, нәтиже болмайды» дегенді қайталап айтсам артық болмас.

КІМНЕН, НЕДЕН КҮШ-ҚУАТ АЛАСЫЗ?

-Ең алдымен, Аллаға шүкір етемін. Атқарып жатқан ісімнен, ардагер спортшылардан шәкірттеріміздің шығарған табыс жетістіктерінен, ұлтыма деген сүйіспеншілігімнен күш-қуат аламын. Еңбек еткен адамды ынталандырып, алғыс айтып, қолпаштаған сайын жұмысқа деген ынтасы артады ғой. Шаршаған кезде клубқа барып, тер шығарған бір ғанибет. Шаршауымды тез ұмыттырып, күш қуат жинауға көмектеседі.

БІЗГЕ НЕ ЖЕТІСПЕЙДІ?

– «Бірлік бар жерде тірлік бар» деген. Ат төбеліндей аз қазақ рушылдыққа, жерлестікке, партияшылдыққа салынып, жік-жік болып бөлінбесе, солақай саясатқа ермесе екен деймін. Мысалы, ұзаққа бармай көрші аймақтарды айтсақ, увслықтар мен қобдалықтар астанамызда бас қосып, «Буянт –Ухаа» спорт кешенін жалға алып, түрлі спорттық шаралар өткізеді және оған «ақ», «қызыл» партия деп бөлініп жарылмай, «министрмін» , «парламент мүшесімін» демей, барлығы отбасыларымен келіп қатысады. Осылардан үлгі алғанымыз жөн сияқты. Көпке топырақ шашудан аулақпын, дегенмен кейбір жандар керісінше, бірі ұйымдастырған шараға екіншісі «барма» деп үгіттеп жүргенін естіп іштей қынжыласыз. Жақсылықта жарысу керек болса да, жақсылықты да бір-бірінен қызғанады-ау деймін. Сөз соңында айтарым, астанамыз Улаанбаатар қаласындағы өмір сүріп отырған, еңбек етіп жүрген жерлес азаматтар ортасында «Өлгей алыптары» клубы атынан жылында бір рет ортамызда береке бірлік болсын, бір-бірімен кездесіп танысып біліссін деген ниетпен әр түрлі спорттық шара ұйымдастырып тұрамыз. Осындай шараға ат салысып белсене қатысып тұрса дегім келеді.

КЕЛЕСІ ҚОНАҚҚА КІМДІ ШАҚЫРАСЫЗ?

– «Бірінші байлық денсаулық» демей ме. Сондықтан ақ халатты абзал жан, халыққа көп қол ұшын беріп жүрген теміржол ауруханасы дәрігері, хирург Қ.Аршабек дәрігерді ұсынамын.

 

Continue Reading

Басты назарда