Connect with us

Жаңа есім

Калифорния мемлекеттік унивеситетінің профессоры, доктор ТАНАЙҰЛЫ ЕРТАЙ

Published

on

МЕН ЖҰМЫСТЫ ҚАЛАЙ ІСТЕЙМІНТАНАЙҰЛЫ ЕРТАЙ

Kaznews.mn ақпараттық порталының кезекті қонағы доктор, профессор Танайұлы Ертай.

Ол, 2009-2010 жылы Орегон штатындағы Портленд мемлекеттік университетін бакалавр, 2010-2012 жылы магистр дәрежесімен бітірген. Охио штатындағы Кент мемлекеттік университетінен докторантурада оқып, PhD дәрежесін 2016 жылы қорғаған.

2017 жылдан бері Фресно қаласындағы Калифорния мемлекеттік унивеситетінде академик профессор болып жұмыс істейді.

Мекенжайы: АҚШ Калифорния штаты, Фресно қаласы

Қызметі:  Калифорния мемлекеттік университетінің Операциялық талдау, математикалық үлгілеу профессоры

Қолданатын ұялы телефоны: OnePlus
Пайдаланатын компьютері:  MacBook Pro, Surface Book

Әлеуметтік парақшалары: Twitter @ertaytanay

АҚШ-ҚА ҚАЛАЙ БАРДЫҢЫЗ?

2003-2005 жылдары Ұланбатыр қаласында Моңғолия ұлттық университетінде қаржы маманы бойынша оқып, Үндістан үкіметінің гранты бойынша 2005 жылы жазда Пуне қаласына аттандым. 2005-2008 жылғы оқу жылдарында Үндістанның Пуне университетінен білім алып, оны қаржыгер мамандығы бойынша тәмамдадым. Сонымен елге оралып, 2009 жылы ақпан айына дейін Ұланбатыр қаласындағы Капитал банкте Financial Risk analyst мамандығы бойынша қызмет атқардым. Бұл менің алғашқы жұмыс орным болды.

2009 жылы АҚШ-қа магистрантураға аттандым.  Бір қызығы сол,  магистрантура оқуын тура бастай алмадым. Өйткені менің Үндістанда бітірген бакалавр деңгейдегі дипломым 3 жылдық болып саналады екен. Ал магистрлік шарты бойынша 4 жылдық жоғары оқу орнын бітірген болуым керек. Сондықтан АҚШ –та тағы бакалавриатта оқи бастадым. Бірақ Пуне және Моңғолия ұлттық университетінде алған сабақ кредиттерді көрсетіп, құжаттар өткіздім. Мұнда бір жыл білім алып, 2009-2010 жылы әлеуметтік ғылымдары (social science) мамандығы бойынша бакалавр бітірдім. Содан кейін магистрді 2010-2012 жылдары экономика саласы бойынша тәмамдап, ары қарай PhD доктор дәрежесін алу үшін 2012-2016 аралығында білімім мен біліктілігімді шыңдадым. Жалпы алғанда,  PhD доктор дәрежесін алғанға дейін 13 жыл жоғары білім жолында тер төктім десем болады.

СІЗДІҢ МАМАНДЫҒЫҢЫЗДЫҢ ЕРКЕШЕЛІГІ ҚАНДАЙ?

«Білім инемен құдық қазғандай» дегендей мамандығым білім жолы болғандықтан көп уақытым студеттерге оқитын дәрістерге дайындалу мен зерттеу жұмыстарын жүргізумен өтеді. Қазіргі бүкіл дүние тез өзгеретін жаһандану заманында бизнес пен өркениет әлемінде не болып жатқанын жіті бақылап, біліп отыру керек. Соған орай білім саласында ашылған жаңалықтар мен әдістемелік тәсілдер, жұмыста қолданылатын жаңа компьютерлік бағдарламаларды қарастырып, оқулық кітап және материалдарды өзгертіп отыруымыз қажет. Одан тыс соңғы академиялық мақалаларды оқып, білім жүйесінде не болып, қалай өзгеріп жатқанын бақылап, зерттеу жұмыстарын да соған қарай сәйкестіріп жұмыстау керек. АҚШ көп салалардағыдай академиялық білім беру саласында да алда келе жатқан елдердің бірі. Сондықтан осы елге дүниежүзінен білімді адамдар көп келіп, көптеген ғылыми жиналыс, конференциялар өткізіп отырады. Мен де жылына 2-3 рет осындай конференцияларға барып қатысып тұрамын.

ҚАРАПАЙЫМ ОҚЫРМАНДАРҒА ОПЕРАЦИЯЛЫҚ ТАЛДАУ, МАТЕМАТИКАЛЫҚ ҮЛГІЛЕУ ПРОФЕССОРЫ ДЕГЕН ДӘРЕЖЕҢІЗДІ ТҮСІНДІРІП БЕРСЕҢІЗ? ОНЫҢ БИЗНЕСТІ ЖҮРГІЗУДЕ МАҢЫЗЫ ҚАНДАЙ?

Негізгі тақырыбым – қандай бір өнімнің дизайн және өндіріс процессінен бастап тұтынушыға дейінгі жолындағы барлық үдеріс және өндіріс кезеңдеріндегі шығысты азайтып, тиімділікті (efficiency) көбейту.  Яғни, қысқаша айтсақ, тұтынушыға өнімді ең арзан, бірақ сапалы түрде жеткізіп,  қамтамасыз ету жолдарын іздестіру. Сол нәтижеге жету үшін математикалық және дата аналитикалық моделдерді шығарып, оны қолдану болып саналады.

Қазіргі еркін нарықтық экономикада әлемдік бәсекелестікке түсетін компанияларлар үшін оның маңызы өте зор.

Мен магистрантура / MBA / оқытуларын қадағалайтын комиссия мүшесі болғандықтан біраз уақытымды соған жұмсаймын.

ОРТАША ТӘУЛІКТІК ЖҰМЫС КҮНІҢІЗ ҚАЛАЙ ӨТЕДІ?

Көп уақытымды  университетте өткіземін. Дәріс оқу, сабақ үйрету, студенттермен бірге зерттеу жұмысын жүргізу деген сияқты. Оның сыртында университетте әртүрлі жұмыстар атқаратын комиссиялар болады. Мен магистрантура / MBA / оқытуларын қадағалайтын комиссия мүшесі болғандықтан біраз уақытымды соған жұмсаймын.

ЕҢ КӨП ҚОЛДАНАТЫН БАҒДАРЛАМАЛАРЫҢЫЗ ҚАНДАЙ?

Қазір GitHub-ты көп қолданамын. Сонымен қатар мамандығым бойынша бір салада жұмыс атқаратын, бірақ басқа жоғары оқу орындарында  дәріс беретін адамдармен  Slack арқылы әлеуметтік желідегі топтар сияқты байланыс жасаймын.

ЖҰМЫС КЕҢСЕҢІЗДІ СУРЕТТЕП БЕРСЕҢІЗ?

УАҚЫТ ҮНЕМДЕУДІҢ ҰТЫМДЫ ТӘСІЛІ НЕ?

Мен келер аптада істейтін жұмыстарды алдымен ойланып, тізімін жасап алған дұрыс деп ойлаймын. Ертеңгі күні сол тізім арқылы жасалған  жоспар бойынша жұмыс атқарсаңыз, еңбегіңіз өнімді болмақ. Егер жоспарыңыз сәтті жүзеге асса, жұмысыңызды аяқтаған соң ләззатқа бөленесіз.

АТҚАРЫЛАТЫН ІСТЕР ТІЗІМІН ҚАЙДА БЕЛГІЛЕП,  ҚАЛАЙ ЖҮРГІЗЕСІЗ?

Онлайн күнтізбе мен қабырғаға жапсырып қоятын қағаздарды қолданамын.

ЖҰМЫСЫҢЫЗДЫҢ ОҢ ЖӘНЕ КЕРІ ӘСЕРЛЕРІ?

Университет келешек мамандық жетілдіретін орта болғандықтан оның маңызы зор. Студенттерге дәріс беру әдістемесін жетілдіру үшін көп тер төгу қажет. Соңғы кезде жаңалық болып еніп жатқан бизнестік амал-тәсілдерді үнемі қадағалап, сол арқылы зерттеу тәсілдері мен оқу мазмұнын үнемі өзгертіп отырған жөн. Сондықтан да бұрыңғы оқу жүйесіне қарағанда қазіргі кездің жоғары оқу орындары динамикалық серпінді өзгеріс жасап келеді. Соған ілесу үшін үнемі өзгерісте болу жағымен ерекшелікте деп ойлаймын.

Оқу, білім арқылы адам өзін-өзі үнемі дамытып отыратындықтан жұмысымның кері әсері жоқ. Бірақ жасаған жұмыс, істеген әрекеттеріңнің жемісін ұзақ уақыттан кейін сезінесің. Мысалы бір академиялық мақала жазғанға 1-2 жыл уақыт алады. Оны академиялық журналдарға жіберген соң олар тексеріп көру үшін 1 жылдан астам уақыт кетеді. Яғни бір мақала ең аз дегенде 2 жылда баспаға әрен шығады.

СІЗ НЕНІ ІСТЕУГЕ ШЕБЕРСІЗ? ҚАЗІР ҚАНДАЙ ЖҰМЫСҚА НАЗАР АУДАРЫП ЖАТЫРСЫЗ?

Ештеңе. Бірақ білмеген және үйренгім келген нәрсені жүйелі түрде тез арада үйреніп, атқаруға ебім бар.

Қазіргі жағдайда ложистика /тасымал/ және тұтынушы сұранысын қамтамасыз ету саласына зерттеу жұмыстарын жүргізудемін. Дәлірек айтқанда, тұтынушы кері қайтарған тауарларды ең қысқа мерзімде аз шығынмен қалай реттеу жөнінде математикалық модельдер жасап жатырмын.

КІТАП КӨП ОҚИСЫЗ БА? ДӘЛ ҚАЗІР ҚАНДАЙ КІТАП НЕМЕСЕ МАҚАЛА ОҚУДАСЫЗ?

Мамандығыма қатысты кітаптар мен мақаларды көп қараймын. Соңғы уақытта жақында ғана экономика саласында Нобель сыйлығына ие болған үш ғалымның еңбектерін оқып жүрмін.

СІЗДІҢ МІНЕЗІҢІЗ ТҰЙЫҚ ПА ӘЛДЕ АШЫҚ ПА?

Көбінесе ашықпын деп ойлаймын.

СІЗ ҚАНША УАҚЫТ ҰЙЫҚТАЙСЫЗ?

Шамамен 7 сағат ұйықтауға тырысамын.

ЖҰМЫС КЕЗІНДЕ МУЗЫКА ТЫҢДАЙСЫЗ БА? ҚАНДАЙ ӘУЕНДЕРГЕ ӘУЕССІЗ?

Көп музыка тыңдамаймын. Бірақ әредік жұмыс барысында баяу классикалық әуендерді тыңдауды ұнатамын.

СІЗДІ ЖҰМЫСТАН ТЫС УАҚЫТТА ҚАЙДАН ТАБУҒА БОЛАДЫ?

Жұмыстан тыс уақытта таза ауада жүргенді жақсы көремін. Сондықтан дәл осы жерде боламын деп айта алмаймын.

КІМНЕН, НЕДЕН КҮШ ҚУАТ АЛАСЫЗ?

Мен үшін ең бастысы және маңыздысы  – анамның тілек, дұғалары. Ата-ананың баласына жасаған бата, дұғалары қабыл болады дегендей қиын сәттерден жақсылықпен оңай өткен жағдайларды олардың демеулері деп түсінемін.

ӨМІРДЕН АЛҒАН ЕҢ ЖАҚСЫ ҒИБРАТЫҢЫЗ…

Құдайға шүкір, тосын оқиғалар болған жоқ. Алайда қолыңда бардың қадірін білген жөн.

ЖЕТІСТІККЕ ЖЕТУ ҮШІН НЕГЕ МӘН БЕРУ КЕРЕК? ЖАСТАРҒА ҚАНДАЙ КЕҢЕС БЕРЕСІЗ?

Кейде кежегеңіз тартып тұрса да, үнемі талаптану керек. Негізі көп жетістікке жеткен білімді адамдар мен кәсіпкерлердің барлығының сәтті сәттерінен гөрі сәтсіздіктері көп болған. Көпшілігіміз сияқты бірнеше құлаған соң түсіп бере салмаған. Қайта тәуекел етіп, талаптана берген. Сол үшін қарап жатпай, әркез әрекетте болу қажет.

КЕЛЕСІ ҚОНАҚҚА КІМДІ ҰСЫНЫП, ЖҰМЫС ІСТЕУ ТӘСІЛІМЕН ТАНЫСҚЫҢЫЗ КЕЛЕДІ?

Rio Tinto компаниясында менеджер болып жұмыстайтын Жеңісұлы Бауыржанды ұсыныс етемін.

Жаңа есім

Жаннұр Көпжасарқызы: Кәсіби деңгейге шығу үшін адам өзін толықтай шахматқа арнау керек

Published

on

12 қаңтар, KAZNEWS. Жаннұр Көпжасарқызы – шахматшы. @miss.betten. Баян-Өлгий аймағында туып өскен. Моңғолия Ұлттық университетінің түлегі. Университетті Халықаралық қатынастар мамандығы бойынша 2019 жылы тәмамдаған. Кішкентайынан бастап шахмат ойнай бастаған ол «Europe echecs» деп аталатын әлемнің ең үздік шахматшыларын қамтитын үлкен дәрежедегі блиц сайысында жеңімпаз атанды.

Шахмат ойнауыма “әкем” ықпал етті.

Жаннұр, Өзіңіз туралы айтып беріңізші. Шахматқа қалай келдіңіз? Алғашқы жаттықтырушыңыз кім болды?

Есімім Жаннұр Көпжасарқызы. Кішкентай кезімнен бері шахмат сайыстарына қатысып өстім. Басты ықпал еткен адам “әкем”, ол кісінің шахматқа деген қызығушылығы өте зор, шахматты сүйіп ойнайды; ойындарын көріп жүріп қызығушылығым артты. Ең алғашқы жаттықтырушыларым Құрманбай және Ғажайып ағалар болды. Қазіргі таңда, Дүниежүзілік Шахмат федерациясының жаттықтырушысы мен жұмыс жасаймын.

Шахматтан «Europe Echecs» клубы ұйымдастырған халықаралық турнирдің жеңімпазы атандыңыз. Сондағы ойынға қандай баға берер едіңіз?

«Europe echecs » әлемнің ең үздік шахматшыларын қамтитын үлкен дәрежедегі блиц сайыстарының бірі.

Шахмат адам психологиясына тығыз байланысты спорт. Алғашқы ойында Даулетова Гүлмира деген Қазақстандық гроссмейстер мен кездесіп жеңдім. Бірінші ойыннан кейін өзіме үлкен сенім пайда болды. Арықарай қалған ойындарды жалғастырып FIDE 1600 дейінгі ойыншылар арасынан бірінші орын иелендім.

Кез келген адам мықты шахматшы бола ала ма? Әлде бұл адамның геніне, қабілетіне байланысты ма?

Менің жеке ойым, қабілетке тікелей байланысты бірақ кәсіби деңгейге шығу үшін адам өзін толықтай шахматқа арнау керек. Өзінің мүмкіндіктерін толық пайдалана алмаса, кез келген адам мықты шахматшы бола алмайды. Шахмат спортын оңай деп айта алмаймын. 

Қазіргі таңда Баян-Өлгийлік жастар шахматқа қандай көзқараспен қарайды? Жалпы Баян-Өлгий шахмат спорты жөнінен елімізде нешінші орында тұр?

Қазіргі таңда жалпылай әлем бойынша « Queens Gambit » деген фильм арқылы шахмат өте кең танылды және де жастардың қызығушылығы қай қай жерде күн санап артып келеді.

Біздің аймақтан шыққан мықты шахматшылар көп. Қазір белсенді ойнап жүрген жас шахматшылардан: Мирас, Ахмет-Әли, Айғаным, Айсауле, Еркеқұлан, Берікбол қатарлы шахматшылар бұл спорттың биік тұғырынан көріну үшін еңбек етіп келеді. 

Ал, аймағымыз шахматтан елімізде жоғары орындарда емес, шахматшылар саны аз.

Шахматқа күнделікті неше сағат арнайсыз?

Жұмыс режимге және де жеке құндылыққа байланысты өзгеріп отырады. Қазіргі таңда кем дегенде 6-8 сағат арнаймын.

Шахмат таза Математика. 

Шахматты жақсы ойнайтындар әдетте, есеп шығаруға да жүйрік келеді. Солай ма?

Шахмат таза Математика. Шахмат ойнайтын кез келген адамның ойлау қабілеті жоғары келеді.

Жақында аймақтық Шахмат федерациясы тарапынан «Жыл үздігі» атандыңыз. Қуаныштысыз ба?

Әрине, ризамын. Менің әр жетістігімді марапаттап мақтап қолдау көрсетіп жүрген барша адамдарға алғысым шексіз.

Басты арманыңыз не?

Басты арманым, аймағымыздың мәртебесін асырып елімізден жүлделі орындарға жету және де әлемдік белестерді бағындыру.

Сіздердің ұжымдарыңызға мың алғыс! Істеріңіз ілгері болсын!

KAZNEWS AGENCY

Continue Reading

Жаңа есім

Казньюс: Өмірбек Қабайұлының Баян-Өлгий аймағы радиосына берген сұхбаты

Published

on

09 қаңтар, KAZNEWS. Казньюс ақпарат агенттігінің құрылтайшысы Өмірбек Қабайұлының Баян-Өлгий аймағы Радиосының тілшісі Айбота Әлиханқызына берген сұхбатын ұсынамыз. 

Сұхбаттан Казньюс ақпарат агенттігінің жетістіктері жөнінде, Шетелдегі қазақ тілді БАҚ туралы, Баян-Өлгий аймағының тарихи жылнамасы, сайт жасау жұмыстары, туған өлкесі Ақкөл қалашығының 90 жылдық мерей тойына жолдаған құттықтауы қатарлы ақпараттарды тыңдайтын боласыздар.

Continue Reading

Жаңа есім

Бауыржан Дәлелұлы: Аймағымыз халқы қосалқы вакцинаға қамтылу ісінде белсенділік танытуы қажет

Published

on

05 қаңтар, KAZNEWS – Баян-Өлгий аймағы биылғы жылды қалай қорытындылады? Пандемия аймақ экономикасына қалай әсер етті? Барыс жылында қандай жобалар атқарылады? Аймақ әкімінің жұмыс тәсілі қандай? Оқырман қауымға жан-жақты ақпарат беру мақсатында Баян-Өлгий аймағының әкімі Бауыржан Дәлелұлымен жылдың алғашқы сұхбатын құрдық.

Жұмыс кестеңіздің тығыздығына қарамастан өтінішімізді жерге қалдырмай уақытыңызды бөліп сұхбат беруге келіскеніңіз үшін алғыс білдіреміз. Бұған дейін Баян-Өлгий аймағының Азаматтар Өкілдері Хуралы (мәслихат) төрағасы қызметін атқарғаныңызды халық біледі. Аймақ әкімі болған сәтте қандай әсерде болдыңыз?

Менің ойымша әкім болу – халықтың құлы болу деген сөз. Маңдайыңнан сипап, жолыңа үмітпен қарап сенім жүктеген халқыңның тауқыметін көтеру мен үшін «бақытты құлдық». Әрбір азамат ат жалын тартып мінген соң халқыма еліме қызмет қылсам пайдам тисе деп ойлайтыны табиғи заңдылық.

Жұмыр басты пенде ретінде мен де солай ойлайтынмын. Аймақ әкімі болып тағайындалған сәттен бастап халқым маған елге қызмет ететін орай берді деген үлкен жауапкершілік жүрегімнен орын алды. Ендігі мақсат халықтың қалауынан тауып, соған сай ел-жұрттың көңілінен шыға алатын, олардың әлеуметтік-тұрмыстық деңгейін көтеруге септігі тиетін шешімдер қабылдап, оны нақты істермен атқарып шығу болмақ.

Әкім бол халқыңа жақын бол деп халқым қарап отыр.

Жұмысыңыздың ерекшелігі неде? Сіздің жұмыс тәсіліңіз қандай?

Қашанда өзімді жетілдіріп отыруға, қоғамдық өмір көшінен қалып қоймауға, бір орында тұрып қалмауға ұмтылып келемін.

Әкім бол халқыңа жақын бол деп халқым қарап отыр. Аймағымыздың 108 мың халқының тағдыр тауқыметі белгілі бір дәрежеде әкімнің іс қызметіне келіп тіреледі. Аймағымызда шешімін күткен қордаланған мәселелер шаш етектен.

Жастар арасындағы жұмыссыздық, аймағымыздың білім сапасы «ешкім таласпайтын» орыннан жылжымай қоюуы, аймағымыздың өркенін алға жетелейтін өндірістік кешендерге қол жеткізе алмай келе жатқанымыз мені тұрақты мазалайды. Аймағымызда болып жатқан оқиғаларға тікелей жауапты ретінде ковид індетін тежеу, зардабын жеңілдету, азаматтарға мемлекеттік даяшылықты жедел әрі әділетті жеткізу, малдың жұқпалы ауруларының алдын алу, таратпау шарасын қолдану, қыс әзірлігін ұтымды ұйымдастыру қатарлы жұмыстардың бір де бірі әкімді соқпай кетпейді.

Әкім қызметінің тағы бір ерекшелігі саяси қызмет ретінде аумақтардан сайланып келген Азаматтар өкілдерінің тікелей дауыс беруі арқылы тағайындалуында дер едім. Бұл бір жағынан әкімнің іс қызметін әділ де батыл жүргізуді талап етіп қортындылауға мүмкіндік берсе келесі жағынан өкілдер тарапынан өз мүддесін күшпен тықпалау саяси ұпайын түгендеу мақсатында бейберекет шабуыл жасауға әкеліп жататын кездері де болады.

2008 жылы небәрі 30 жасымда халқым Азаматтар Өкілдері Құрылтай депутатына сайлап атқа мінгізді.

Уақыт үнемдеудің ұтымды тәсілі не? Орташа тәуліктік жұмыс күніңіз қалай өтеді? Атқарылатын істер тізімін қайда белгілеп, қалай жүргізесіз? Қазір қандай жұмысқа назар аударып жатырсыз?

Уақытты босқа өткізу – мезгілі өлшеулі, құны өлшеусіз өз өмірімізді рәсуа қылу. Қырықтың қырқасына шықтым. 2008 жылы небәрі 30 жасымда халқым Азаматтар Өкілдері Құрылтай депутатына сайлап атқа мінгізді. Содан бергі уақытта халқым мінгізген аттың бауырында емес сауырында елге қызмет етіп келемін.

Мен уақытты ұстаз санайтын қауымның қатарынанмын.

Уақыт көп нәрсеге үйретті. Ерте тұрамын. Сол күнгі атқаратын шаруаны ой елегінен өткіземін. Маңызды шаруаларды ретімен жазып қойып біткенін белгілеп отырамын. Бұл бала күннен машығым. Әр аптаның дүйсенбісін бөлім агентлаг басшыларымен таңы сағат 7 де жедел жиын өткізу арқылы бастауды дәстүрге айналдырдық. Осы арқылы өткен аптада атқарылған жұмыстарды түйіндеп алдағы аптадағы атқарылар жұмыстарды айқындап аламыз.

Аймақтың қазіргі әлеуметтік экономикалық дамуы жағдайы қандай?

Аймағымыз бәсекеге қабілеттілік индексі бойынша 13-ші орында. Аймағымызға ел бюжетінен құны 171.2 млрд. Төгрөг тұратын 63 түрлі жобаға қаржы бөлініп оның 56.9 млрд төгрөгі биыл игерілетін болып шешілді.

Мектеп, балабақша, жатақхана, мәдениет орталығы қатарлы 16 құрылыс нысаны, Қызыл үй бағытындағы 25.5 шақырым қара жол, Өлгий қаласын айналып өтетін 19 шақырым қара жол, Қобда өзеніне салынып жатқан 200 метрлік бетон көпір, мемлекеттік даяшылық кешен қатарлы тағы басқа нысандар пайдаға беріледі.

Ұлттық бренд болатын өнімдерді кәсіпкерлер қолға алу керек. 

Пандемияға байланысты шетелге саяхатқа баратындар саны азайып, соңғы екі жылда Баян-Өлгий аймағы ішкі туризм үшін оң динамикалық көрсеткішке қол жеткізді. Баян-Өлгий өңірін еліміздегі туризм орталықтарының бірі болдыруға мүмкіндік бар ма?

Пандемия қарсаңында шет елге сапарға шыға алмаған еліміз азаматтары аймағымызға ағылды. Бесбода, Сырғалы қатарлы әсем табиғат пен аймағымыздың басқа да ерекшеліктері ішкі туризмді дамытатын жаңа мүмкіншіліктердің көзін ашты. Соңғы екі жылда аймағымызға жаз айларында 20 мыңнан астам азаматтар сапарлады. Осыған қарап аймағымыз тек шетел саяхатшыларына ғана қарамай ішкі сапар саяхатты да дамыту қажет деген қортындыға келдік.

Осыған байланысты саяхат өңірлеріне телефон интернет желілері қойылды. Биыл Бесбоғда және Сырғалы өлкелеріне электр желілері тартылатын болып қаржы бөлінді. Табиғат қорғау ұйымдары жол белгілерін қою, қоқыс орындарын ашу, әжетхана орнату істерін жолға қояды. Қалған істі туризммен айналысатын шаруашылықтар алып кетеді деп ойлаймын.

Ұлттық бренд болатын өнімдерді кәсіпкерлер қолға алу керек. Кестелі бұйымдар, қол өнер өнімдер, ұлттық тағамдар қазы қарта, құрт ірімшік қазірдің өзінде жарап тұр. Бірақ осыларды өндірістік тәсілмен өңдеп бұзылмайтын шірімейтін, алып жұргенге қолайлы стандарттық талапқа сай етіп өндірсе аймағымыздың беделін артырары сөзсіз. Орта Азияның ортақ тамағы самса, тандыр нан, өзбек палауы, шашлық қатарлы тамақтары нақышына келтіріп жасап өлгейде ғана емес еліміздің барлық түпкіріне шайхана ашу арқылы жанұялар кіріс көзін молайтып ел назарын өзімізге тарта аламыз.

Пандемия аймағымыздың экономикасына орасан шығын әкелді. 

Қауіпті вирустың жаңа түрі пайда болды. Алдын алу мақсатында қандай шаралар жүзеге асырылуда?

Пандемия аймағымыздың экономикасына орасан шығын әкелді. Шекаралардың жабылуы тек саяхат саласының ғана емес шекаралық өңірлерде саудамен айналысып келген көптеген азаматтардың кірісін тежеді. Өткен екі жыл ішінде індетпен күресу барысында қойылған шектеулер нәтижесінде тойхана, даяшылық орындары жұмысын тоқтатып, импорттық тауарлардың да айналымы азайды.

Ел үкіметі тарапынан баланың ақшасын 100 мың төгрөг болдырып беруі, ток құнын, әлеумттік даяшылық төлемдерінен ауыл үйлерді босату және ақшалай жәрдемақылар елдің арқасына батқан ауыртпалығын белгілі дәрежеде жеңілдетті деп ойлаймын.

Аймақ әкіміне тағайындалған бір жыл ішінде ең күрделі жұмыс пандемиямен күрес болды. Улаанбаатар қаласында қалып қойған азаматтарды жүйелі түрде аймағымызға тасып келтіру, жүк тасымалына бақылау қою, азаматтарды вакцинаға қамтыту өз кезінде аса қиыншылықтармен жүзеге асты. Аймағымызды шілде айына дейін жасыл аймақ дәрежесінде ұстап тұрдық.

Аймағымызда індет белең алған кезде дәрігери даяшылықты тұрақты көрсету мақсатында қосымша ауруханалар ашып дәрі дәрмек қорын жасап жедел шаралар алу арқылы індет зардабын жеңілдеттік.

Індеттің омикрон атты жаңа түрі кез келген сәтте кіріп келсе таң қалмаймын. Іргемізде Ташанта өткелегінен зат товар өткізу ісі жолға қойылған. Сондықтан аймағымыз халқы қосалқы вакцинаға қамтылу ісінде белсенділік танытуы қажет.

Қаржыдан шектеу болмаса қандай қордаланған мәселені шешуге берер едіңіз? Егер қолыңызда аймаққа толықтай жеткілікті деген бюджет болса, не істер едіңіз? 2022 жылға аймақтың инфрақұрылымын жақсарту және қала, ауыл халқының өмір сүру сапасын арттыру үшін қандай жобалар жоспарланды?

Ауыр індетке қарсы режим қаншама қол байлау болып, оны жеңуге көптеген уақыт жұмсалғанымен, біз болашақтағы даму саясатын, қаржы енгізу, тығырықтан шығар жолдар мен шешімдерді бірлікте жүзеге асыру үшін бар шамамызша тырысып бағудамыз.

Қаржы қол байлау болмаса аймағымыздың жалпы ішкі өнімін артыратын қандай бір өндіріс ашып алу менің арманым. Аймақ әкімшілігінің ғимаратын аймағымыз көркіне сән беретін әсем ғимарат салдыру да ойымда бар. Қаражат болса Сагсай, Улаанхус, Цэнгэл сұмындарына асфальт жол төсеуді қолға алар едім.

Алдағы уақытта жол тартып алсақ аймағымызда саяхат саласын дамытуда айтарлықтай ілгерлеушілік болар еді. Еліміздің көптеген аймақтары тау кен саласын игеру, азық түлік өнімдерін өндіру арқылы жағдайларын түзеп алды. Бізде қазба байлық игерудің де егін шаруашылығын дамытудың да мүмкіндігі шектеулі.

Еліміздің Үкімет басшысы Л.Оюун-Эрдэнэ аймақ өркеніне кедергі келтіріп отырған мәселелерді таныстыруды сұраған еді. Біздің аймағымыздың көптеген өңірі арнайы қорық әкімшілігінің қорғауына алынған. Осыдан болып Дайын өлкесіне салынан балабақша құрылысы кейбір бақтарға салынан мектеп ғимараттары қиындыққа ұшырады. Көптеген азаматтар өмір бойы отырып келген қыстау қорасына үйіне құжат ала алмай отыр.

Ең бер жағы Дэлүүннің дайын көмірін игере алмай келеміз. Сондықтан кейбір жерлерді арнайы қорғау өлкесінен шығару мәселесін таныстырғалы отырмын.

Қазба байлығы жоқ Қырғыздар Қазақстан мен Ресейдің көйлек пен кастюмін қанымдап отырғанына қарап біздің алтын қолды аналар түрік костюмдарды осы жерден тігіп ақ ел нарығын иеленіп алатын мүмкіндікті қарастыру керек деп ойлаймын.

Баян-Өлгий аймағын 2020-2030 жылдары аралығында дамыту бағдарламасын жасау мақсатында «Дамысқа ұмтылған Баян-Өлгий» атты бағдарлама әзірлеу үстіндеміз. Ғылыми негізде әзірленіп жатқан бағдарламаға аймақ азаматтары әлеуметтік желі арқылы пікірін қосса еліміздің Басқару Акедемиясының ғалымдары кеңесші ретінде қатысуда. Бұған дейін бірнеше рет талқыдан өткен бағдарлама алдағы айда Азаматтар өкілдер құрылтайынан бекітілетін болады.

Негізгі бағыт, жұмыс жоспарында ұлттық құндылықтарды өркендету, әкімшілік, жасыл өркен қатарлы 8 салалық саясат айқындалып, оларды іске асыруға негізделген 21 негізгі мақсат, 118 кіші мақсаттарды іске асыру жолдары қарастырылып атқарушы құзырлы ұйымдарға міндет етіледі. 2022 жылға аймақтың инфрақұрылымын жақсарту және қала, ауыл халқының өмір сүру сапасын арттыру үшін қандай жобаларды мен сізге хаттамамен берейін. сіз осы сұхбаттың соңына тізімін бере салсаңыз оқырман қауым кеңінен танысуға мүмкіндік туар деп ойлаймын.

Ел Президенті Ухнаагийн Хүрэлсүх «Миллиард дана ағаш отырғызу» бастамасын көтерді, бұл бастаманы өзіңіз де қолдап халыққа үндеу жасадыңыз? «Мен Баян-Өлгийлікпін» дейтін азаматтар бұл бастаманы жүзеге асыру үшін қандай үлес қосуы керек?

Еліміз президенті көтерген бастаманы қолдап 20 млн ағаш отырғызамыз деп уәде беріп жұмысқа кірісіп кеттік. «Ағаш ексең аялап, басыңа болар саябақ» деген сөз бар. Қобда өзен қойнауына орналасқан Өлгей қаламыздың әлі күнге жасыл қала бола алмауы біздің жасылдандыру ісіне енжер қарап келгенімізді білдіреді. Осы бір үлкен мақсатты істі ең әуелі қаламызды бақшаға айналдырудан бастаймыз.

Әр отбасы ауласына, ұйым мекемелер көше бойына 10 нан төмен емес ағаш егіп ауласын көркейтсе қаламыз көркейеді. Қала маңайындағы Қобда өзен қойнауындағы бос жатқан алаңдарды қоршауға алып көгалдандыру ісін жүргіземіз. Табиғат қорғау ұйымы сұмын әкімшіліктерімен бірлесіп ағаш егудің, көшет әзірлеудің жоспарын жасаудамыз.

Әңгімеңізге рахмет!

КАЗНЬЮС АҚПАРАТ АГЕНТТІГІ

Continue Reading

Жаңа есім

Берікбол Әкебайұлы: Басты мақсатымыз – әлемдік бәсекеге қабілетті ұрпақ тәрбиелеу

Published

on

29 қараша, KAZNEWS. Казньюс ақпараттық агенттігінің «Іскер азамат» жобасының кезекті қонағы Берікбол Әкебайұлы.

Берікбол Әкебайұлы, туған жылы 1987, туған жері Баян-Өлгий аймағының Ногооннуур сұмыны. Баян-Өлгий аймағының Ногооннуур сұмынындағы жалпы білім беретін мектептің түлегі. 2009 жылы Қобда университетін орыс-ағылшын тілінің мұғалімі мамандығымен тәмамдаған. Ресей Федерациясының Барнаул қаласында орналасқан Алтай мемлекеттік университетіне магистратураға жолдама алған. 2010 жылы Қобда университетінде магистратурасын сәтті аяқтап, Прогресс аға мектебінде алғашқы еңбек жолын бастаған. 2012 жылы арман қуып Түркияға докторантура оқуға аттанады. 8 жыл білімін жетілдірумен қатар, мамандығы бойынша жұмыс жасайды. Бүгінгі таңда Баян-Өлгий аймағында орналасқан «Дарын» кешенді мектебінде ағылшын тілі пәнінің ұстазы, «Алтай академиясының» директоры болып қызмет атқарып, шәкірт тәрбиелеп жүр.

Мекенжайы: Моңғолия, Баян-Өлгий аймағы
Қызметі: «Алтай академиясының» директоры
Әлеуметтік парақшаcы: Berik Akebai (FB)

ТІЛ ҮЙРЕТУ ОРТАЛЫҒЫН ҚҰРУ ИДЕЯ ҚАЛАЙ КЕЛДІ?

Еңбек жолымды Қобда аймағынан бастап, Түркияда жалғастырып жүргенде өзімнің жұмыс істеген ортамдағы жастардың білімге құштарлығын оятып, білім жолында жетістікке жетулеріне көмектесіп отырдым. Сол сәтте неге өзім туған қара мекенге барып, жеткіншек іні-қарындастарымның халықаралық беделді жоғарғы оқу орындарына жолдама алуға жол көрсетіп, қолдан келген көмегімді беруге болмасқа? – деген сауал туындады.

Атақты Хенри Фордтың «Мың жылдың қамын ойласаң адам қорын дамыту керек»-деген нақыл сөзі бар. Біз болашақта дамыған елдердің қатарынан көрінуді армандасақ бірінші саналы да сауатты ұрпақ, әлемдік бәсекелістікке қабілетті ұрпақ тәрбиелеуміз қажет. Алтай академиясын орнатуға түрткі болған себепте осы. Бұл өзімнің қоғам алдындағы жауапкершілігімді терең түсініп, аймағымыздың оқу сапасын арттыруға хал-қадірімше үлес қоссам деген шын көңілден туған идея еді. Міне, жүзеге асырып отырғаныма қуаныштымын.

«Әр нәрсе өз уақытында жасалады» деген қағиданы қатаң ұстанамын.

СІЗДІҢ ЖҰМЫС ТӘСІЛІҢІЗ ҚАНДАЙ? ОРТАША ТӘУЛІКТІК ЖҰМЫС КҮНІҢІЗ ҚАЛАЙ ӨТЕДІ?

Менің күнделікті жұмысым әр апта, тұрақты түрде таңертеңгі 8 сағаттан кешкі 20 сағатқа дейін жалғасады. Яғни аптаның 7 күнінде де жұмыс жасаймын. Жұмыс жоспарым айлық, апталық және күндік ретімен жоспарланады. Бүгінгі істі ертеңге қалдыруды қаламайым. Сондықтан «Әр нәрсе өз уақытында жасалады» деген қағиданы қатаң ұстанамын. Өйткені уақыт алтын. Алла Тағала алдында да сұралатын дүниеміздің ең маңыздысы уақытымызды қалай өткізгеніміз жайылы екенін жақсы білесіздер. Сондықтан әр күнімді, әр сағат, әр минутімді тиімді пайдаланып, қолымнан келгенше сауапты жақсы істерге жұмсауға тырысамын.

ЖҰМЫСЫҢЫЗДЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ НЕДЕ? ОҢ ЖӘНЕ КЕРІ ӘСЕРЛЕРІ?

Ниеті таза, жүрегі мен ой санасы таза, оқуға құштар, білсем, үйренсем деген ниетті оқушылармен жұмыстаудан күш, қуат аламын. Мұғалім мамандығының бір ерекшелігі ол «адам-адам» жүйесінде жұмыс жасауы. Істеген ісіңнен ләззәт алудың сыртында, оқушылардан позитив энергия алу арқылы өмірге деген құштарлығыңыз еселеп артып отырады.

«Ұстаздық еткен жалықпас,
Үйретуден балаға,
Ақырын жүріп, анық бас,
Еңбегің кетпес далаға» – деп Абай атамыз айтқандай, бізден білім алған жастарымыз қоғамға пайдасы тиетін, салиқалы азамат болып қалыптасса еңбегіміздің өтеуі осы деп білеміз.

 

УАҚЫТ ҮНЕМДЕУДІҢ ҰТЫМДЫ ТӘСІЛІ НЕ?

Барлық нәрсе ретімен, жоспармен болуы қажет. Уақыттың ағымымен емес, уақытты өз ықпалыңа сәйкестіріп өмір сүру.

ЕҢ КӨП ҚОЛДАНАТЫН, ПАЙДАЛАНУҒА ҚҰШТАР ЖҰМЫС ҚҰРАЛЫҢЫЗ, ҚОЛДАНБАЛЫ БАҒДАРЛАМАЛАРЫҢЫЗ ҚАНДАЙ?

Бүгінгі ғылым-техника дамыған XXI ғасырда, көптеген ақылды техникалық құралдарды дұрыс қолдану арқылы жұмысыңызды жеңілдете аласыз. Қолданатын құралдарым ұялы телефон, компьютер және киндл (kindle). Мысалы компьютерді іс-қағаздар жазуға, ұялы телефонды алыс-жуықтағы жұмыстарымды жүргізуге, киндлді кітап оқуға қолданамын. Қолданбалы қондырғылар дейтін болсақ көбінесе тіл үйрену және үйрету қондырғыларын көп қолданамын.

АТҚАРЫЛАТЫН ІСТЕР ТІЗІМІН ҚАЙДА БЕЛГІЛЕП, ҚАЛАЙ ЖҮРГІЗЕСІЗ?

Телефонның Notes яғни белгілеу програмы арқылы белгілеймін.

СІЗ НЕНІ ІСТЕУГЕ ШЕБЕРСІЗ?

Мен жаңа нәрсе үйренуге, жаңашылдықты қабылдауға шебермін. Уақытым болса шетел тілдерін зерттеп, үйренуге құштармын. Сондай-ақ спортпен шұғылданып, ән салуды да ұнатамын.

ҚАЗІР ҚАНДАЙ ЖҰМЫСҚА НАЗАР АУДАРЫП ЖАТЫРСЫЗ?

Халықаралық және мемлекеттік әр түрлі емтихандарға оқушылар дайындау үстіндемін. Бұл емтихандардың нәтижесі олардың жарқын болашағына оң ықпал ететін болғандықтан, осы іске бар ынта жігерімді жұмсаудамын.

КІТАП КӨП ОҚИСЫЗ БА? ДӘЛ ҚАЗІР ҚАНДАЙ КІТАП НЕМЕСЕ МАҚАЛА ОҚУДАСЫЗ?

Иә, көп оқимын. Дәл қазір жеке адамның дамуы мен қалыптасуы туралы ұзақ жылғы зерттеулер нәтижесінде жазылған Stephen R.Covey-дің «The 7 habits of highly effective people» немесе «Жоғарғы табысқа жеткен адамдардың жеті дағдысы» атты кітабын оқудамын. Өзімнің мамандығым және оқушылардың тәлім-тәрбиесіне байланысты кітап және мақала, зерттеулерді көп оқимын.

СІЗДІҢ МІНЕЗІҢІЗ ТҰЙЫҚ ПА ӘЛДЕ АШЫҚ ПА?

Әр адамның мінезі, астындағы тұлпары. Бүгінге дейін мінезіңіз тұйық деп айтқан адамды кездестірмедім (күлді). «Жақсыда жаттық келеді, жаман аптық келеді» дейді қазағымыз. Адамдармен мейілінше сыпайы қарым-қатынас жасап, жаттық болуға тырысамын.

СІЗ ҚАНША УАҚЫТ ҰЙЫҚТАЙСЫЗ?

Үш арсыздың бірі ұйқы болғандықтан мен ұйқымды жеңуді бала кезімнен қолға алған адаммын. Кейбір сәтте қарбалас жұмысқа байланысты өте аз сағат ұйықтауға тура келеді. Әйтседе, 5-6 сағат ұйықтауды әдетке айналдырдым.

ЖҰМЫС КЕЗІНДЕ МУЗЫКА ТЫҢДАЙСЫЗ БА? ҚАНДАЙ ӘУЕНДЕРГЕ ӘУЕССІЗ?

Өнер мен білім құстың қос қанатындай дүние деп ойлаймын. Жұмыс кезінде көбінесе классикалық музыкалар мен қазақтың домбырада шерткен күйлері мен әндерін тыңдауды ұнатамын. Әрине мамандығымыз шетел тілі пәнінің ұстазы болғандықтан шет тілді әндерді де тыңдауды ұмытпаймын.

СІЗДІ ЖҰМЫСТАН ТЫС УАҚЫТТА ҚАЙДАН ТАБУҒА БОЛАДЫ?

Кітапхана мен спорт залдардан, демалыс күндері кофе шоптардан… (Күлді).

КІМДІ ҮЛГІ ТҰТАСЫЗ? КІМНЕН, НЕДЕН КҮШ ҚУАТ АЛАСЫЗ?

Абайды үлгі тұтамын. Өйткені қазақы болмыс, биік қасиет Абай атамыздың сөздерінен табылады. Қазіргі жастар әртүрлі шетелдік талант иелеріне тамсанып, таңдай қағып еліктеп жатады. Бірақ, талант бір басқа, ұлттық болмыс ол бөлек әңгіме. Қытайдың Күнзісі, Немістің Гетесі, Ресейдің Толстойы, Ағылшынның Шекспирінен Абайдың бірді-бір кем түсетін жері жоқ. Керісінше кейбір тұстарда ой салмағы басым түсіп жатады. Сондықтан, Абайды оқу арқылы ұлттық құндылықтарымызды танып, біліп, болашақ қазақ жастарын Абайдың тағылымы мен тәрбиелеуге болады.

Адал еңбек арыңды кірлетпей, алысқа жетелейді. 

ӨМІРДЕН АЛҒАН ЕҢ ЖАҚСЫ ҒИБРАТЫҢЫЗ…

Адал еңбек арыңды кірлетпей, алысқа жетелейді. Өзіңді басқаларға мойындату үшін сөз емес, іс маңызды, дегенді жан-тәніммен түсіндім. Табысқа жету үшін тынбас талап, қажырлы еңбек, мұқалмас жігер керек. Менің өмірден алған ғибараттарым осы.

АҒЫЛШЫН ТІЛІН ЖАҚСАРТУ ҮШІН НЕ ІСТЕУ КЕРЕК ДЕП ОЙЛАЙСЫЗ?

Қазіргі жаһандану заманында барлық халықтың ортақ байланыс құралына айналған ағылшын тілін үйрену әр адамға жаңа мүмкіндік тудыратыны сөзсіз. Заманауи ғылым мен техниканы жеттік меңгеру үшін де ағылшын тілі ауадай қажет болып отыр. Өкініштісі біздің жастардың көбісі не үшін ағылшын тілін үйренгісі келетінін білмейді.
Сондықтан ең бірінші мақсат айқын болу қажет. Өзінің ағылшын тілі білімінің деңгейін білу арқылы арықарай білімін жетілдіруге арнайы уақыт жұмсаған жөн. Өзіне уақыт шығарып, оқу, жазу, тыңдау, сөйлесу қатарлы дағдыларды тең дәрежеде меңгеру арқылы қысқа уақыт ішінде ағылшын тілін үйренуге толық мүмкіндік бар.
Әрине, ағылшын тілін үйренгісі келетін жастарға біз көмектесе аламыз.

Алтай академиясына байланыс жасау: 9587-4848

ӘҢГІМЕҢІЗГЕ РАХМЕТ!

КАЗНЬЮС АҚПАРАТТЫҚ АГЕНТТІГІ

Continue Reading

Басты назарда