Connect with us

Моңғолияда

Дәрмен Құзыкейұлы: Халықтың мүддесін жеке басымның мүддесінен әрдайым жоғары қойып жұмыстадым

Published

on

– Өзіңізді аймақ жұртшылығы білікті инженер, әрі саясаткер ретінде жақсы біледі. Әңгімеміздің басында отбасыңыз туралы қысқаша таныстырсаңыз?

– Мен 1964 жылы Өлгий қаласында дүниеге келгенмін. Артымнан ерген 2 інім, екі қарындасым бар. Әкем Қылышұлы Құзыкейді аймақ халқы хирург дәрігер ретінде жақсы таниды. Анам Төлек рулы Сейітжанқызы Қанипа. Жарым Д.Күнәй көп жылдар бойы денсаулық сақтау саласында қызмет атқарып келеді. Үлкен қызым Алтынтаң Моңғолияның мемлекеттік мұғалімдер университетін статистик-экономист мамандығымен бітірген. Қазір тұрмыста. Күйеу балам Ш.Ардабулан құрылыс инженері маманды, жеке кәсіпкерлікпен айналысады. Ұлым Әли Улаанбаатар қаласындағы Ғылым және техника университетін электр инженері мамандығымен тәмәмдаған. Қазір «Оюу-толгой» компаниясының жабық шахтасында мамандығы бойынша қызмет етіп жатыр. Келінім Е.Айнұр экомонист мамандығын игерген. Кенже қызым Алтынай атасы мен анасының жолын қуып, еліміздің Медицина университетінен адам дәрігері мамандығын игерді. Қазір құлақ, көмей-жұтқыншақ және мұрын қуысының аурулары бағытында Мемлекеттік бірінші клиникалық ауруханада резидентурада білімін жетілдіруде. Үш немере, екі жиен сүйіп отырган жайымыз бар.

– Әкеңіз туралы кеңірек мәлімет бере кетсеңіз?

– Атамыз Бітіұлы Тілеуберді алты шерушінің имамы болған кісі. Қобда бетіне алғаш мешіт, медресе салып, халықты имандылыққа және оқу білімге жетелеген тұлға. Баласы Қылыш та әке жолын қуған дін жолындағы имам болған. Ал, әкем Құзыкей 1961 жылы Моңғолия мемлекеттік университетінің Медицина факультетін қызыл дипломмен бітірген. Алғашқы игерген мамандығы құлақ, көмей-жұтқыншақ және мұрын қуысы ауруларының дәрігері болды. Бұл мамандықты игерген еліміздің алғашқы мамандарының бірі. Бір жылдан кейін хирург мамандығын игеріп, 1978 жылға дейін аймақтық Біріккен ауруханада, онан соң өмірінің соңына дейін Цэнгэл сұмынында хирург дәрігер болып жемісті еңбек етті. Әкеміздің келесі бір қыры – танымал саясаткер, қоғам қайраткері болды. Аймақтық депутаттыққа үш мәрте сайланған. 1990 жылғы алғашқы демократиялық сайлауда Халық Ұлы Хуралының депутаты болып сайланды. Әрмен қарай Халық Ұлы Хуралы төрағасының орынбасарлығына көтеріліп, демократиялық жаңа Негізгі заңды бекітіскен 430 депутаттың бірі болды.

– Сіздің балаларыңыздың ішінде өзіңіздің, атасының ізін қуып, мемлекеттік қызметке кіргені бар ма?

– Балаларымның барлығы мемлекеттік қызметте жоқ. Жеке меншік салада еңбек етіп, білімдерін жетілдіруде.

– Ізбасар етіп мемлекеттік қызметке, саясатқа тартуға болмады ма?

– Аймақ әкімі қызметін атқарған 4 жыл ішінде бір қағиданы берік ұстандым. Ол – халықтың мүддесін жеке басымның мүддесінен әрдайым жоғары қойып жұмыстадым. Осы мақсатымда нық тұрдым деп ойлаймын. Қазіргі демократиялық еркін қоғамда мүмкіндік көп, баста білім болса, ниеттенсе мемлекеттік қызметке кірмей-ақ кез келген жерде жемісті еңбек етіп, жақсы тіршілік жасауға болады ғой.

– 2012-2016 жылдары Баян-Өлгий аймағының әкімі болдыңыз. Осы уақытта атқарған шаруаларыңызға қысқаша шолу жасап өтсеңіз?

– Атқарылған шаруа көп, бәрі халықтың көз алдында болды. Ең басты жетістігіміз 4 жыл ішінде аймағымыздың экономикасын, ішкі жалпы өнімін 100 миллиард төгрөгпен арттырып, 300 миллиардқа жеткіздік. Қылмыс-қайшылық 2 есе азайды. Құрылыс саласының жұмысы 3 есеге ұлғайды. Алғаш жұмыс алғанда Моңғолия азаматтығынан себепсіз шығып қалған адамдардың мәселесі көп жыл бойы шешімін таппай тұр еді. Осы мәселені жедел қолға алып, ел Президентіне, Көші-қон және азаматтық басқармасына мәселе қойып, 2013 жылы 1000-нан астам адамның азаматтығын қалпына келтірдік. Құжатсыз ары-бері жүре алмай, өкіметтен тиесілі зейнетақы, жәрдемақы, тағы басқа көмектерін ала алмай жүрген аймағымыз азаматтарына бұл іс орасан көмек болды. Мұнан соң Өлгий қаласының барлық ауылжай ауруханаларын стандартқа сай орынжайлы болдырдық. Аймақтық Біріккен аурухананың жанына 3 миллиардқа жуық қаражат жұмсап, Диагностикалық орталық орнаттық. Өлгий-Тұлба бағытына 60 км, Өлгий-Цагааннуур бағытына 40 км асфальт жолды салып пайдаға беріп, Өлгий-Хашаат бағытындағы 60 км, Цагааннуур-Улаанбайшинт бағытындағы 25,6 км жолдың қаражатын шештіріп, құрылыс жұмысын бастаттық. Құрылысы аяқталмай дағдарыста тұрған Өлгий сұмыны 1 толық орта мектебі, орталық кітапхана, Балалар мен жастар саябағы, спорт, ойын алаңдары толық бітіп пайдаға берілді. Аймақ орталығындағы 2-толық орта мектеп ғимараты, 1, 2 бастауыш мектептің спорт залдары, 15, 16, 17, 18-балабақша құрылыстары жаңадан салынды. Цэнгэл, Булган сұмындарының балабақшалары, Булган сұмынының Шүвтэр, Ногооннуур сұмынының Чихтэй бастауыш мектебі, Баяннуур, Улаанхус сұмынының Көкмойнақ, Соғақ орта мектептерінің жатақхана құрылыстары жаңадан бой көтерді. Цэнгэл сұмынына «Жаңа сұмын» жобасы жүзеге асырылды. Улаанхус, Дэлүүн, Толбо сұмындары біріккен жылу жүйесіне қосылып, «Жаңа сұмын» жобасы жүзеге асатын мүмкіндік туды. Өлгий қаласының орталық алаңын жаңаладық. Булган сұмынынан өзге барлық сұмындарға оптикалық талшықты кабель тартылып, жоғары жылдамдықтағы интернет желісіне қосылды. Халқы көп, іш, сырттың саяхатшылары көп баратын шеткері бақ, елді мекендерге ұялы байланыс желісін орнаттық. Қазір аймақ орталығына, қыр сұмындарға салынған кейбір жол, көпірлердің сурет жобасын әзірлетттік. Тиісті қаражатын бюжетке отырғызып жүзеге асыруға дайын болдырғанымызбен сол кездегі ғаламдық және еліміздегі экономикалық қиындықтарға байланысты өкілеттік мерзім ішінде атқарылып үлгерілмеді. Халық бұқараның игілігі үшін жолға қойылған осынау шаруаларды келесі билік жалғастырып, кәдеге жаратқанына қуаныштымын. Айта берсек атқарылған шаруалар көп, бәрін тәптіштеп жатуға уақыт көтермейді.

– Азаматтардың табысын арттыруға, тіршілігін жақсартуға және қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған қандай жұмыстар істелді?

– Ел қазынасынан 815 миллион төгрөг қаражат бөлідіріп, Өлгий қаласының 49 нүктесіне бақылау камерасын орнаттық. Бұл іс жол қауіпсіздігін сақтауға, қылмыс қайшылықтың алдын алуға септігі тиген нәтижелі жұмыс болды. Сонымен қатар, ел Үкіметімен бірлесе отырып нарыққа көшкен 1990-2000 жылдары жұмыссыз қалған аймағымыздың 16100 азаматының тізімін шығарып, жұмыссыз жүрген 10 жылға дейінгі уақытының әлеуметтік жарнасы өкіметтен төлетілді. Соның нәтижесінде 2016 жылға дейін 2800-ге жуық адам зейнет демалысына шықты. Өкіметтен қосылған 10 жылдың арқасында одан бері де көп адам зейнетақы тағайындатып, осы шешімнің игілігін көріп жатқаны баршамызға мәлім. 2012-2016 жылдар аймағымыздың сыртқы қатынасы жаңа белеске көтерілген шақ болды. Көршілес Ресейдің Қос-Ағаш ауданы басшылығымен жасаған келісімнің нәтижесінде 9 рет бірлескен жәрмеңке ұйымдастырып, нәтижесінде аймағымыз кәсіпкерлері жәрмеңке сайын 2 миллиардқа жуық төгрөгтің табысын тауып тұрды. Қытай Халық Республикасының Алтай аймағымен жасаған достық қарым-қатынастың арқасында Өлгий қаласына «Достық төбесі» салынып, бұл күндері сырттан келген қонақтар тамашалайтын, аймақ халқы демалатын көрікті орынға айналды. Аймақтық Біріккен ауруханаға көмектер көрсетіліп, дәрігерлеріміз мамандықтарын жетілдірді.

– Кезінде кейбір азаматтар сізді ағаш егуге көп қаражат шашты деп сынап еді. Бұл жұмыс нәтижесін берді деп ойлайсыз ба?

– Өлгий қаласын жасылдандыруға 300 миллиондай төгрөг қаржы арнадық. Нәтижесі жаман емес. Аймақ орталығындағы Қобда өзені көпірінен әуежайға дейінгі, Өлгий-Қобда бағытындағы жолдың постысына дейінгі, Бугат сұмынына баратын жол бойындағы ағаштар, қала ішіндегі гүлзарлар, біздің сол кездегі жұмысымыздың нәтижесі ғой. Бұл жұмыс қоршаған ортаны қорғау, саламатты жасыл орта қалыптастыруға бағытталған саясаттың аясында жүзеге асты. Ағаш егу жұмысы осымен ғана шектелмей әрмен қарай жалғасып отыруға тиісті. Халық пен уақыт бәріне таразы. Уақыты келгенде бағасы беріле жатар.

– Әттеген-ай, деп үлгермей қалған қандай шаруаларыңыз болды?

– Білім беру саласында атқарған жұмыстар жемісін тез бермейді. Улаанбаатар қаласынан арнайы мамандар алдырып, аймақтық Білім басқармасын жан-жақты жұмыстатып, қос тілде білім беруде ұстанатын саясат әзірледік. Осы мәселені алғаш көтердік. Оны 2014 жылы аймақтық АӨХ-ы мәжілісінде арнайы бағдарлама болғызып бекіткіздік. Қазақ баласына баутауыш білім ана тілінде білім беріп, ана тілінің байлығын, нәрін бойларына толық сіңірген соң орта сыныпта қос тілде, аға сыныпта таза мемлекеттік тілде білім берейік дегенді атап көрсеттік. Бағдарламаны жүзеге асыруға қажетті қаражаттың есебін шығарып, қазақ балаларына арналған алғашқы оқулықтар мен көмекші құралдарды да басқызып шығардық. Өкінішке орай жергілікті жер билігі ауысып, бұл іс аяқсыз қалды. Егер де осынау қос тілде білім беру саясаты аймағымызда дәйекті жалғасатын болса, қазіргідей ел бойынша сынға ұшырамай, білім саласы да аяғынан нық тұратын еді.
Сонымен қатар, Тавалтай қысаңына 97 мВт қуаты бар су электр станциясын салу жұмысы қарқынды жүріліп, техникалық, экономиалық негіздемесі, сурет жобасы дайын болғанымен қазіргі билік және қаржы енгізушілер арасындағы түсініспеушілік салдарынан бұл жасампаз іс жүзеге аспай қалды. Егер аймағымызға су электр станциясы салынған жағдайда еліміздің батыс өлкесін сапалы, арзан электрмен қанымдайтын, көптеген жұмыс орындарын пайда болдыратын мүмкіндік қолға келер еді. Әрі электр энергиясы жағынан Ресейге тәуелді болмас едік.
Өлгий-Даян бағытындағы авто жол, Даян кеден өткелегіндегі Ямаат өзеніне темір бетон көпір салу ісін ҚХР-ның Алтай аймағының қолдауымен салу жұмысы қолға алынғанымен, келесі басшылық бұл шаруаны әзірге жүзеге асыра қойған жоқ. Осы қатарлы айта берсек, уақыт тапшылығынан жүзеге асып үлгермеген жұмыстар көп болды. Бұл жұмыстарды іске асырсақ екен деген мақсат осы күнге дейін ойымда жүреді.

– 2020 жылғы жергілікті жер сайлауында аймақтық АӨХ-ына Өлгий сұмынының 5-бағына атыңызды ұсынып жатырсыз. Алға қойған қандай мақсаттарыңыз бар?

– Өлгий сұмынының 5-бағында шешілмей тұрған мәселелер баршылық. Аймағымыз алғаш орнаған сәттен бастап халық тығыз қоныстанған жер ғой. Сондықтан да топырақ, ауыз су ластануы, жол, мектеп пен балабақшаның жетіспеушілігі, жұмыссыздық, отырған жеріне, үйіне куәлік ала алмай отырған азаматтар мәселесі қатарлы қордаланған шаруа шаш етектен. Өзім де отбасым, ағайын-туыстарыммен бірге осы бақта тіршілік етіп келемін. Сол себепті азды-көпті тәжірибемді, білімімді аталған мәселелерді шешуге арнап, аймағымыздың жане қаламыздың дамысына септігімді тигізсем деген мақсатым бар.

– Сұхбатыңызға рахмет. Саяси жұмысыңыздан табыс тілейміз.

Аймгийн Ардчилсан намын Сонгуулийн штаб

Моңғолияда

Ж.Адилбаев: Казахстан болон Монгол Улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ой тохиож байна

Published

on

2022.01.22, KAZNEWS. Бүгд Найрамдах Казахстан Улсаас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Монгол Улс, Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойд зориулж ярилцлага өглөө.

– 2022 оны 1-р сарын 22-нд Казахстан болон Монгол Улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ой тохиож байна. Өнгөрсөн 30 жилийн хоёр орны харилцааны ололт, амжилтуудаас дурдвал?

1992 оны 1-р сарын 22-ны өдөр дипломат харилцаа тогтоосон. 1997 оны 5-р сард Улаанбаатар хотод БНКазУ-ын Дипломат төлөөлөгчийн газар нээгдэж 2007 онд Элчин сайдын яам болон байгуулагдсан. 1992 оны 9-р сард Алматы хотод Монгол Улсын Элчин сайдын яам нээгдэв. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Н.Багабанди 1998 онд Казахстан Улсад айлчилж, 1999 онд БНКазУ-ын Ерөнхийлөгч Н.Назарбаев Монгол Улсад хариу айлчлал хийснээр хоёр талт харилцаанд шинэ түлхэц өгсөн билээ. Казахстан Улсын Ерөнхийлөгч К.Токаев 2006 онд Гадаад хэргийн сайдын хувьд мөн 2013 онд НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогчийн хувьд («Шинэ ардчилал» олон улсын хуралд оролцох зорилгоор) Монгол Улсад хоёр удаа айлчлав.

1991 оноос хойш талууд 40 гаруй олон улсын гэрээ, хэлэлцээрт гарын үсэг зурлаа. 2019 оны 10-р сарын 10-12-ны хооронд МУ-ын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн Казахстан Улсад хийсэн албан айлчлал нь өргөн хэмжээний гүн утга агуулгатай айлчлал байлаа. Энэхүү айлчлалын хүрээнд БНКазУ-ын Анхны Ерөнхийлөгч – Елбасы Н.Назарбаев болон Ерөнхий сайд А.Маминтэй хийсэн уулзалтаар олон жил хуримтлагдсан чухал асуудлууд шийдлээ олж, худалдаа эдийн засгийн салбар болоод бусад олон талт хамтын ажиллагааг хамтран урагшлуулах тухай тохиролцоонд хүрсэн билээ.

МУ-ын Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгийн 2021 оны 10-р сарын 11-12-ны өдрүүдэд Нур-Султан хотод АХАИББХ-ын Гадаад харилцааны сайд нарын ээлжит хуралдаанд оролцсон болон 10-р сарын 13-14-ний өдрүүдэд Казахстан Улсад анхны албан айлчлал хийсэн явдал нь хоёр орны бүх салбар дахь хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх хөшүүрэг боллоо. Тэрээр Б.Батцэцэг сайд айлчлалынхаа хүрээнд Ерөнхийлөгч К.Токаев, Ерөнхий сайд А.Мамин, Худалдаа интеграцийн сайд Б.Султанов нартай уулзаж, Гадаад хэргийн яамны удирдлагуудтай албан хэлэлцээр хийж, БНКазУ-ын Худалдаа, интеграцийн яам болон МУ-ын ГХЯам хооронд харилцан ойлголцлын санамж бичиг болон БНКазУ-ын Худалдаа, интеграцийн яам болон МУ-ын ГХЯам хоорондын хамтын ажиллагааны 2021-2024 оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөнд гарын үсэг зурлаа.

Өдгөө Казахстан-Монголын Засгийн газар хоорондын комисс амжилттай ажиллаж байна. Энэ хугацаанд уг комиссын 8 хуралдаан зохион байгуулагдлаа. Энэ жилийн эхний хагаст Улаанбаатар хотод Комиссын 9-р хуралдаан зохион байгуулахаар талууд тохиролцсон. Соёл хүмүүнлэгийн салбарт 8 хэлэлцээр байгуулагдав. Засгийн газрын хэлэлцээрийн хүрээнд жил болгон талууд оюутан солилцооны хөтөлбөр хэрэгжүүлж байгаа.

– Цаашид хоёр талт харилцааг хэрхэн, яаж өргөжүүлэх боломж байна вэ?

2022 онд БНКазУ болон МУ хооронд Найрсаг хамтын ажиллагааны тухай хэлэлцээр байгуулагдсаны 29 жилийн ой тохиож байна. Хэдийгээр өнөөдөр хоёр орны харилцаа тогтвортой хөгжиж байгаа ч цаашид хоёр талт харилцаа шинэ шатанд хөгжих учиртай. Иймд талууд өндөр дээд түвшний харилцааг идэвхжүүлэх шаардлагатай. Тухайлбал, энэ жил БНКазУ-ын Ерөнхий сайдын Монгол Улсад хийх албан айлчлал судлагдаж байна. Парламент хоорондын хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэх ажил талуудын хэлэлцэх асуудлын жагсаалтад байна. Мөн цаашид худалдаа эдийн засгийн харилцааг хөгжүүлэх зорилгоор хоёр улсын үйлдвэрлэгчдийн бараа, бүтээгдэхүүний үзэсгэлэнг мөн эдийн засгийн форум зохион байгуулснаар харилцааг улам бэхжүүлэх боломжтой. Жишээ нь, Казахстаны үндэсний үйлдвэрлэгчдийн үзэсгэлэн, Эдийн засгийн форум зэргийг Улаанбаатар хотод зохион байгуулагдана гэдэгт итгэлтэй байна.

Түүнчлэн монголын талыг АХАИББХ болон олон улсын байгууллагын хүрээнд идэвхтэй оролцож, харилцан дэмжлэг үзүүлэхэд уриалж байна. 2022 оны 2-р хагаст Казахстанд болох АХАИББХ-ын ээлжит саммит-д Монгол Улсын удирдлага оролцоно гэдэгт итгэл дүүрэн байна.

2020 оны 10-р сарын 14-нд Казахстан-Монголын ГХЯамдуудын газрын дарга нарын түвшинд Зөвлөлдөх уулзалт цахим хэлбэрээр боллоо. Энэ жил уг жишгийг үргэлжлүүлж, Зөвлөлдөх уулзалтыг Гадаад харилцааны дэд сайд нарын түвшинд зохион байгуулах бодолтой байна.

Хоёр улсын хувьд аялал жуулчлалыг харилцан хөгжүүлэх бололцоо их бий. Тухайлбал, 2021 оны 10-р сарын 13-нд Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг Казахстаны Ерөнхийлөгчид бараалхах үеэр К.Токаев Ерөнхийлөгч Монголын талтай аялал жуулчлалын кластерийн чиглэлд туршлага солилцох хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлж, Казахстан-Монголын газар нутгийг хамраарсан «Чингис Хааны мөрөөр» хэмээх аялал жуулчлалын маршрут боловсруулахыг санал болголоо. Төрийн тэргүүний зүгээс хоёр орны нийтлэг түүх, ах дүүгийн харилцааг онцолж, Монголын талыг аялал жуулчлалын салбарт нягт хамтран ажиллахад урилаа.

Элчин сайдын яам бүс нутгийн хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэх чиглэлд хувь нэмэр оруулан ажиллаа. Тухайлбал, Монгол Улсын Ерөнхий сайдын 2019 оны 10-р сарын 10-12-ны өдрүүдэд Казахстан Улсад хийсэн албан айлчлалын үеэр гарын үсэг зурсан Нур-Султан болон Улаанбаатар хотуудын хооронд ах дүүгийн харилцаа байгуулах тухай хэлэлцээрийн хүрээнд Монгол Улсын нийслэл хотод Нур-Султаны нэрэмжит гудамж нээж, үүнийг зүлэгжүүлэх, явган хүний зам тавих, гэрэлтүүлэг хийхээр тохирсон. Одоогоор цар тахлын улмаас энэ ажил хойшлогдож байгаа ч цаашид хоёр улсын нийслэл хотын захиргаа энэхүү гудамжийг нээх ажилд бүхий л хүчин чармайлтаа гаргана гэдэгт найдаж байна. Үүнээс гадна, Элчин сайдын яамны зүгээс цаашид Талдыкорган хот (Алматы муж) болон Налайх дүүрэг (Улаанбаатар хот) хооронд ах, дүүгийн харилцаа байгуулах тухай санамж бичигт гарын үсэг зурах ажлыг хангах ажиллахаар төлөвлөж байна. Энэ жил зохион байгуулагдах ажлуудын нэг болох Дорнод Казахстан муж болон Ховд аймаг хоорондын харилцааг зохицуулах санамж бичиг боловсруулах, «Өскемен-Өлгий» эсвэл «Өскемен-Ховд» чиглэлд бүс нутгийн агаарын нислэг нээх асуудлыг хэлэлцэх ажлыг дурдаж болох юм.

Энэ ташрамд Монголын бизнес эрхлэгчдийг энэ оны 7-р сарын 13-14-ний өдрүүдэд Нур-Султан хотод мөн 7-р сарын 28-29-ний өдрүүдэд Костанай хотод болох “Jana Dala/Green Day 2022” олон улсын мэргэжлийн үзэсгэлэнд оролцохыг урьж байна.

– 2021 онд Казахстан-Монголын хооронд худалдаа, эдийн засаг, хөрөнгө оруулалтын хамтын ажиллагаа хэрхэн хөгжсөн тухай?

2021 оны 1-11-р сард хоёр талын худалдааны эргэлт 50,7 сая. доллар үүнээс экспорт 48,4 сая. доллар импорт 2,30 сая. доллар хүрсэн. Сүүлийн 2 жилийн хугацаанд COVID-19 цар тахлын улмаас худалдааны эргэлт нэлээд буурсан үзүүлэлттэй байна. Мэдээж энэ үзүүлэлт талуудын эдийн засгийн бололцоог бүрэн харуулахгүй байна. Монголын гадаад худалдаанд Казахстан Улс нетто-экспортлогч хэвээр байгаа.

Хоёр улсын Засгийн хоорондын комисс ажиллаж байна. Комиссын хуралдааны 8-р хуралдаан 2020 оны 11-р сарын 25-нд цахим хэлбэрээр зохион байгуулагдлаа. Энэ оны эхний хасагт 9-р хуралдааныг Улаанбаатар хотод зохион байгуулахаар төлөвлөж байна.

Казахстаны «Symbat Engineering» болон Монголын «Эрдэнэс Алт ресурс» ХХК алт, мөнгө цэвэршүүлэх үйлдвэр барих төслийг хэрэгжүүлэх асуудлыг судалж байгаа. 2019 оны 6-р сарын 3-нд эхэлсэн «SCAT» компанийн «Нур-Султан – Улаанбаатар» чиглэлд мөн 2020 оны 9-р сарын 28-нд хэрэгжиж эхэлсэн «Хүннү Эйр» компанийн «Улаанбаатар – Алматы» чиглэлийн тогтмол шууд нислэгүүдийг цар тахлын дараа сэргээх ажил хийгдэж байна.
Өнгөрсөн жил Кызылорда хотод арьс, ноос боловсруулах хамтарсан аж ахуйн нэгж байгуулах асуудлаар талууд цахим уулзалтууд хийсэн юм. Энэ жил Кызылорда мужийн захиргааны төлөөлөгчид Монгол Улсад айлчилж, хэлэлцээр хийнэ гэсэн хүлээлт бий.

2021 онд Тэтгэврээр хангах тухай БНКазУ, Монгол Улс хоорондын хэлэлцээрийн төслийг хэлэлцэх хамтарсан ажлын хэсгийн 4 удаагийн цахим хурал болж өнгөрлөө. Одоо талууд уг хэлэлцээрийг дотооддоо хэлэлцэх ажлыг хийж байна.

Хөрөнгө оруулалтын салбарын хувьд 2021 оны 4-р сарын 23-нд болсон «Kazakh Invest» үндэсний компани» ХН болон Монгол Улсын зохицуулагч агентлаг – Үндэсний хөгжлийн газрын хооронд хөрөнгө оруулалтын бодлого болон хөрөнгө оруулалт татах чиглэлд хийсэн онлайн уулзалтыг дурдаж болох юм. 2021 оны 12-р сарын 2-нд болсон «Almaty Investment Forum-2021» олон улсын хөрөнгө оруулалтын форумд Үндэсний хөгжлийн газар болон МУ-ын ГХЯамны төлөөллүүд цахим хэлбэрээр оролцсон нь хөрөнгө оруулалтын салбар дахь хамтын ажиллагааны нэг жишээ юм.

2021 оны 7-р сарын 21-нд «Самурык-Казына» үндэсний баялагийн сан» ХН болон УИХ-ын гишүүдийн хооронд үндэсний баялагийн сан байгуулах асуудлаар онлайн уулзалт болж өнгөрлөө. 2021 оны 9-р сарын 14-нд ЭСЯ-ны дэмжлэгтэйгээр БНКазУ-ын Аж үйлдвэр, дэд бүтцийн яамны Тээврийн хорооны Тээврийн дижитал менежментийн хэлтэс болон МУ-ын ЗТХЯамны Тээврийн бодлого хэрэгжүүлэх газрын хооронд цаасан зөвшөөрлийн бланкийг цахим хэлбэрт шилжүүлэх асуудлаар цахим хурал болсон.

УИХ-ын Байгаль орчин, хүнс, хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны дарга Х.Болорчулуун тэргүүтэй томоохон бүрэлдэхүүн 2021 оны 10-р сарын 20-22-ны өдрүүдэд Нур-Султан хотод болсон «KazAgro-2021» олон улсын газар тариалан, хөдөө аж ахуйн үзэсгэлэн, «KazFarm-2021» мал аж ахуй, мах, сүүн бүтээгдэхүүний үзэсгэлэнд оролцож, “KazBeef” үхрийн махны үйлдвэрийн ажилтай танилцаж, Казахстаны Хөдөө аж ахуйн сайд Е.Карашөкеевтэй уулзсан нь хөдөө аж ахуйн хоёр талт харилцааг урагшлуулах түлхэц боллоо.

Казахстаны тал хөнгөн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх чиглэлд монголын туршлагаас суралцах сонирхолтой байдаг. Үүний хүрээнд өнгөрсөн жил 11, 12-р сард Казахстаны Хөнгөн үйлдвэрийн холбоо болон Монголын Ноос ноолуурын холбоо, БНКазУ-ын Аж үйлдвэр, дэд бүтцийн хөгжлийн яам болон монголын талын хооронд хөнгөн үйлдвэрийн салбар дахь хамтын ажиллагааг хамтран урагшлуулах асуудлаар онлайн уулзалт зохион байгуулагдав.

– Дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойг тохиолдуулан Элчин сайдын яамны зүгээс хэрхэн тэмдэглэн өнгөрүүлэх төлөвлөгөөтэй байна вэ?

Казахстан болон Монгол Улсын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойг тохиолдуулан хамгийн түрүүнд хоёр орны тэргүүн нарын хооронд мөн Гадаад харилцааны сайд нарын хооронд харилцан мэндчилгээ солилцох ажил хийгдэж байгаа.

Мөн энэ жил Улаанбаатар хотод энэхүү ойг тохиолдуулан Эрдэм шинжилгээ- практикийн бага хурал, фото зургийн үзэсгэлэн зохион байгуулах мөн Казахстаны Ерөнхий сайдын орлогч бөгөөд Гадаад хэргийн сайд М.Тлеубердийн энэхүү 30 жилийн ойд зориулсан томоохон хэмжээний нийтлэлийг нийтлэн гаргах зэрэг ажлуудыг зохион байгуулна.

– Ерөнхийдөө Казахстан Улсын зүгээс хилийн чанад дахь казах иргэдэд чиглэсэн ямар арга хэмжээнүүдийг зохион байгуулдаг вэ?

Монгол Улсад гадаадад амьдардаг казах иргэдийн хамгийн их хэсэг төвлөрөн оршин суудаг бөгөөд Элчин сайдын яам тэдгээр иргэдийг түүхэн нутагтайгаа харилцаа холбоог бэхжүүлэх хүрээнд эрчимтэй ажиллаж байгаа.

Тухайлбал, Монголд амьдардаг казахуудын эх хэл, соёл, ёс уламжлалыг хадгалахад дэмжлэг үзүүлэх тухай Улаанбаатар хот дахь Баян-Өлгий аймгийн Нутгийн зөвлөл ТББ-ын Тэргүүн Н.Тлеухантай цаг үргэлж ярилцаж, уулзалт зохион байгуулдаг. Үүний үр дүнд Улаанбаатар хот дахь Идэр их сургуульд казах хэлний анги нээх асуудал судлагдаж байгаа.

Түүнчлэн Монгол Улсад амьдардаг казах иргэдийн төлөөлөлтэй тухайлбал, «Отандастар Сан»-гийн Өлгий хот дахь албан төлөөлөгч О.Хабсатар, Ховд, Дархан, Шарынгол, Эрдэнэт зэрэг хотууд дахь Нутгийн зөвлөлийн гишүүдтэй онлайн хэлбэрээр дугуй ширээний уулзалт зохион байгуулагдаж, гадаад орнуудаас шилжин суурьших хүсэлтэй иргэдэд Казахстаны төр засгийн зүгээс хэрэгжүүлэх арга хэмжээнүүд болон бусад шаардлагатай хөтөлбөрийн тухай мэдээлэл өгсөн.

Элчин сайдын яамны санаачилгаар Улаанбаатар хотод «Ахмадын зөвлөл»-ийн анхны уулзалт болж, үндэсний үнэт зүйлийг сурталчлан таниулах чиглэлд санал солилцож, энэ оны 4-р сараас эхлэн Элчин сайдын яам «Отандастар сан» -тай хамтарч Монгол Улсад оршин суудаг казах иргэдийн эх хэлээ хамгаалахад дэмжлэг үзүүлэх үүднээс казах хэлний онлайн курсыг хэрэгжүүлсэн болно.

Улаанбаатар хотод казах иргэдийн төлөөллүүдийн нэг болох «Turan World» ХХК-ийн тэргүүн А.Ерболатын санаачилгаар мөн Казахстаны Элчин сайдын яамны дэмжлэгтэйгээр «Амьдралын эх булаг» хэмээх цус хандивлах сайн үйлсийн аян болж өнгөрлөө. Аянд Улаанбаатар хотод амьдардаг казах иргэд мөн Элчин сайдын яамны ажилтнууд идэвхтэй оролцлоо.

Асуултад хариулсан явдалд баярлалаа!

Continue Reading

Моңғолияда

Қазақстан елшілігі елдегі жағдайға байланысты брифинг өткізді

Published

on

19 қаңтар, Улаанбаатар, KAZNEWS. 2022 жылғы 18 қаңтар күні Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Жалғас Әділбаев Моңғолияның жетекші БАҚ өкілдері үшін брифинг өткізіп, Қазақстандағы ағымдағы жағдай туралы мәлімет берді.

Іс-шара басында оқиғалар дамуының егжей-тегжейін көрсететін деректі бейнеролик көрсетілді.

Елші Ж.Әділбаев Жаңаөзен қаласындағы бейбіт митингілерден бастап Алматы мен Қазақстанның басқа да қалаларындағы қайғылы оқиғаларға дейінгі оқиғалардың желісін егжей-тегжейлі айтып берді. Ол лаңкестік топтардың еліміздің конституциялық құрылысына нұқсан келтіруге әрекеттенгенін, әкімшілік мекемелерге, полиция бөлімшелеріне, бейбіт тұрғындарға, соның ішінде медицина қызметкерлеріне, өрт сөндірушілер мен журналистерге жаппай қарулы шабуылдар жасағанын атап өтті.

Сондай-ақ қазақстандық дипломат төтенше жағдай режимі кезінде адам өліміне, қайғылы оқиғаларға және құқық бұзушылықтарға қатысты соңғы фактілерді келтірді. Мәселен, Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының соңғы мәліметтері бойынша бүгінгі күні оқиғадан зардап шеккен 4578 адам анықталды, оның ішінде 4353 жарақат алды және 3393 құқық қорғау органының қызметкері (78%) болып табылады. 5-14 қаңтар аралығында 225 адам қайтыс болды. Олардың арасында лаңкестік әрекеттерге қатысы бар қарулы қылмыскерлер де бар. 19 полиция мен әскери қызметкер қаза тапты.

Ж.Әділбаев журналистердің назарын Құқық қорғау органдары мен Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері кейбір БАҚ бұрмалап көрсететіндей «бейбіт шерушілерге» емес, лаңкестерге қарсы тұрғанына аударды.

Қазақстандық дипломатиялық миссияның басшысы Қазақстанның ҰҚШҰ-ға бітімгершілік контингентін жіберу туралы өтінішімен заңды түрде жүгінгенін, ол өз миссиясын сәтті орындап, тараптар өзара келіскендей Қазақстанның аумағынан кезең-кезеңімен шығарылуда екенін айтты.

Елші Премьер-Министр А.Смайылов бастаған Үкіметтің жаңа құрамы мен Мемлекет басшысының еліміздегі әлеуметтік-экономикалық даму мен саяси реформаларды одан әрі жетілдіру жөніндегі тапсырмаларына тоқталды.

Дипломат брифингке қатысушыларды қазақстандық-моңғол достық қарым-қатынастардың мызғымайтынына, сондай-ақ еліміздегі шетелдік инвестициялар мен дипломатиялық корпустың қауіпсіздігі қамтамасыз етілетініне сендірді.

Қазақстанның Моңғолиядағы Елшілігі биылғы жылы Қазақстан мен Моңғолия арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастардың 30 жылдығына арнайы жоспарланған барлық іс-шараларды жүзеге асыруға мүдделі екені жеткізілді.

Брифинг соңында журналистер Елшіге еліміздегі қалыптасқан жағдайлар мен тараптар арасындағы ынтымақтастық шаралары туралы сұрақтарға жауаптар алды.


Эмгэнэлт 1-р сар: үйл явдал ба баримтууд

Улаанбаатар, 2022 оны 1-р сарын 18 нь – БНКазУ-аас Монгол Улсад суугаа Элчин сайд Жалгас Адилбаев Монголын хэвлэл мэдээллийн төлөөлөгчидтэй хэвлэлийн хурал хийж, Казахстан дахь нөхцөл байдлын талаар мэдээлэл өглөө.

Хэвлэлийн хурлын эхэнд хүрэлцэн ирсэн сэтгүүлчдэд болсон үйл явдлын талаар баримтат видео бичлэг үзүүллээ.

Элчин сайд Ж.Адилбаев Жанаөзен хотод болсон тайван жагсаалаас авахуулаад Алматы болон Казахстаны бусад хотуудад болсон эмгэнэлт үйл явдлын талаар дэлгэрэнгүй ярилаа. Террорист бүлэглэлүүд Казахстаны үндсэн хуулийн дэг журмыг бусниулахыг оролдож, засаг захиргааны байгууллага, цагдаагийн газар, энгийн иргэд, тэр дундаа эмнэлгийн ажилчид, гал сөнөөгчид, сэтгүүлчид рүү зэвсэгт халдлага үйлдсэнийг дурдлаа.

Тэрээр Элчин сайд онц байдлын үед амь эрсдэгсэд болон гэмт хэргийн талаарх сүүлийн үеийн баримтуудыг танилцуулав. Тухайлбал, Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Ерөнхий Прокурорын газрын хамгийн сүүлийн үеийн мэдээллээр өнөөдрийн байдлаар энэхүү үйл явдлын хохирогч болсон 4578 хүн тогтоогдсоны 4353 нь гэмтэл авсан ба 3393 нь хууль сахиулах байгууллагын ажилтнууд (78%) байна.

1-р сарын 5-17-ний хооронд 225 хүн амь эрдсэн. Тэдний дунд террорист үйлдэлтэй холбоотой зэвсэгтэй гэмт этгээдүүд ч бий. 19 цагдаа, цэргийн ажилтан нас барлаа.

Тэрбээр Элчин сайд Ж.Адилбаев БНКазУ-ын хууль сахиулах байгууллага, Зэвсэгт хүчин зарим хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр гуйвуулж байгаа шиг “тайван жагсагчдын” эсрэг биш, харин террористуудын эсрэг байгаа гэдэгт сэтгүүлчдийн анхаарлыг хандуулав.

Цаашлаад Казахстан Улс ХАБГБ-д энхийг сахиулагчдыг илгээх тухай гаргасан хүсэлт нь хуулийн дагуу байсан бөгөөд тэд даалгавраа биелүүлмэгц талуудын тохиролцсоны дагуу Казахстаны нутаг дэвсгэрээс үе шаттайгаар гаргаж байгааг онцлов.

Түүнчлэн Ерөнхий сайд А. Смайлов тэргүүтэй шинэ Засгийн газрын бүрэлдэхүүн болон Тэргүүний зүгээс улс орны нийгэм, эдийн засгийн хөгжил болон улс төрийн шинэчлэлүүдийг улам сайжруулахад чиглэсэн даалгавруудын талаар мэдээлэл өглөө.

Элчин сайд Казахстан-Монголын найрсаг харилцаа цаашид эвдрэхгүй гэдэгт мөн Казахстан дахь гадаадын хөрөнгө оруулалт болон гадаадын дипломат төлөөлөгчийн газруудын аюулгүй байдлыг хангана гэдэгт итгэл дүүрэн байгаагаа илэрхийллээ. Тэрбээр энэ жил Казахстан-Монголын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойд зориулж төлөвлөсөн бүх арга хэмжээг хэрэгжүүлнэ гэдэгт итгэл дүүрэн байгаагаа хэллээ.

Хэвлэлийн хурлын төгсгөлд сэтгүүлчид сонирхосон асуултандаа хариулт авлаа.

Continue Reading

Моңғолияда

АҚШ Елшісі Майкл С. Клечески Конституция күнімен құттықтады

Published

on

13 қаңтар, KAZNEWS. Америка Құрама Штатының Моңғолиядағы Елшісі Майкл С. Клечески моңғолиялықтарды Конституция күнімен құттықтады. Бұл туралы ол өзінің твиттер парақшасында хабарлады.

Continue Reading

Моңғолияда

Сейітмұрат Жапарханұлы “Еңбек сіңірген мал дәрігері” атағымен марапатталды

Published

on

13 қаңтар, Улаанбаатар, KAZNEWS. Ғұн империясына 2231 жыл, Ұлы Моңғол мемлекетіне 816 жыл, Ұлт азаттық қозғалысына 111 жыл, Моңғол Халық революциясының төңкерісіне 101 жыл, демократиялық жаңа “Негізгі заң” бекітілгеніне 30 жыл толуына орай Моңғолия Президенті У.Хүрэлсүх жарлық шығарып бірқатар азаматтарға мемлекеттік жоғарғы атақ, орден, медаль табыстады.

Баян-Өлгий аймағының Бугат сұмынынан 1990 жылғы Халық Ұлы Құрылтайына сайланып, Моңғолияның демократиялық жаңа «Негізгі заң»-ын бекітуге атсалысқан Сейітмұрат Жапарханұлына “Моңғолияның Еңбек сіңірген мал дәрігері” атағы берілді.

Continue Reading
Advertisement

Бізге жазылыңыз

Сөзге тиек

Дерек6 days ago

Онлайн қазақ тілі курстары басталады

22 қаңтар, KAZNEWS. Шетелдегі отандастарымызға арналған тегін онлайн қазақ тілі курстары басталады, – деп Отандастар қорының Баспасөз қызметі хабарлайды. Басталуы:...

Дерек1 week ago

Казньюс ақпарат агенттігінің 10 жылдық мерейтойы

2021 жылы 25 қараша күні Казньюс ақпарат агенттігінің орнауының 10 жылдық мерейтойы тойланған болатын. Салтанатты рәсімнің толық видео жазбасын ұсынамыз.

Кітаптан үзінді...3 weeks ago

Опра Уинфри – “What I Know For Sure” жалғасы…

07 қаңтар, KAZNEWS. Американдық тележүргізуші, актриса, продюсер О́пра Гэйл Уи́нфри 1954 жылы 29 қаңтарда Миссисипи штатының Косиускода дүниеге келеді. Аты...

Дерек3 weeks ago

Барыс жылы қандай болған? 1902-2022 жылғы оқиғаларға шолу

04 қаңтар, KAZNEWS. Барыс – сиыр жылынан кейін, қоян жылынан бұрын кіретін мүшел есебінің үшінші жылы. Барыс сақтардың ұғымында қасиетті...

Дерек1 month ago

Ұлттық бостандық пен тәуелсіздіктің қалпына келгеніне 110 жыл толды

28 желтоқсан, KAZNEWS. 1911 жылы 29 желтоқсанда 200 жыл бойы Манжурия билігінде болып келген Моңғол елі дербес Боғда (Моңғол) хандығын...

Дерек1 month ago

Жылдың үздік 10 оқиғасы – KAZNEWS

26 желтоқсан. KAZNEWS ақпараттық агенттігі жыл сайын «Жылдың үздік 10 оқиғасын» анықтауды дәстүрге айналдырған. Агенттіктің көзқарасы бойынша 2021 жылдың үздік...

Дерек1 month ago

Millennium Challenge Account және Оюу толгой компаниясындағы жалақысы жоғары бос жұмыс орындар

Әкімшілік көмекші Компания: Millennium Challenge Account (Мянганы сорилтын сан) Мекен жайы: Улаанбаатар, Монгол Улс, Улаанбаатар хот, Сүхбаатар районы, “ЮНЕСКО” көшесі,...

Дерек1 month ago

Мемлекет және қоғам қайраткері Сарай Асқанбайұлы туралы деректі фильм жарық көрді

18 желтоқсан, KAZNEWS. Бүгін Баян-Өлгий аймағының жұртшылығы тарихшы, көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Сарай Асқанбайұлының 90 жылдық мерей тойына арналған...

Басты назарда