Connect with us

Моңғолияда

Баян-Өлгий аймағының негізгі әлеуметтік көрсеткіштер серпіні қандай?

Published

on

НЕГІЗГІ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕР

Халық саны
Баян-Өлгий аймағының халық саны 2019 жылғы  30 қыркүйектегі статистикалық мәлімет бойынша 105590 адамға жеткен.

 

ЖІӨ
Аймақтың ЖІӨ 2018 жылғы есеп бойынша 370,892.5 төгрөгті құрап отыр.

 

Жұмыссыздық деңгейі
Сұмын әкімшілігі мен аймақтық Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасына тіркеулі жұмыссыз азаматтардың саны 2019 жылғы қыркүйекте 903 болуы 2018 жылғы қыркүйек айымен салыстырғанда 216 адаммен яғни 23.9 пайызға азайған. Жұмыссыз азаматтардың 47.7 пайызын әйелдер, 47.8 пайызын 15-34 жас аралығындағы азаматтар иеленсе, олардың 42.8 пайызында жоғарғы білімі бар. Жаңадан 528 жұмыс орны пайда болған. 168 құрылыс саласы, 56 сауда саласы, 72 жеңіл өнеркәсіп, 31 білім саласына тиесілі.

ЭКОНОМИКАЛЫҚ САЛАЛАРДЫҢ ӨСУ ҚАРҚЫНЫ (НАҚТЫ КӨЛЕМ ИНДЕКСІ)

Өнеркәсіп 
Өнеркәсіп саласының кірісі 17483.3 млн төгрөг болғаны, 2019 жылғы қаңтар-қыркүйекті 2018 жылғы қаңтар-қыркүйекке салыстырғанда 11.2 пайызға, сату көлемі 12.3 пайызға өскен.  Өсімнің артуына ет пен жуылған жүннің экспорты әсер еткен.
Ауыл шаруашылығы
Мал бағасы өткен аймен салыстырғанда түйе 2.1-23.6%, жылқы 1.6-33.3%, сиыр 14.3-22.1%, қой  1.3-12.3%, ешкі 0.5-7.4%-ға өскен. Аймақ көлемінде 63000 тонна шөп дайындау жоспарланған. Қазіргі жағдаймен 65878 тонна шөп дайындалып, жоспар 104.5 пайызға орындалған.
Банк, жинақ, кредит
Азаматтардың банктердегі жинақ ақшасының мөлшері 98,1 миллиард төгрөгті құрап, 2018 жылғы қыркүйек айымен салыстырғанда 5,1%-бен артылған. Оның 77,4 пайызын мерзімді депозиттер иеленуде.
Ал, қарыз көлемі 179.9 миллиард төгрөгті көрсетуі өткен жылғыдан 12.2 пайызға өскен. Мерзімі өткен кредит 3.1 миллиардқа жетуі 2018 жылғы қыркүйек айынан 10.6 пайызға артық.
Сауда
Сауда-саттықтың негізгі индексі 2019 жылғы қаңтар-қыркүйектегі көрсеткішті 2018 жылғы желтоқсанға салыстырғанда 4,8%-ға, 2019 жылғы қаңтар-қыркүйек 2018 жылғы қаңтар-қыркүйекке салыстырғанда 6.3%-бен өсіп, өткен аймен салыстырғанда 0.3 пайызға азайған.
2018 жылғы желтоқсанға салыстырғанда азық түлік өнімдері мен алкоголь емес сусындар 5.6%-дан, алкогольді ішімдіктер мен темекі өнімдеріне 3.2%-дан, киім және аяқкиімге 3.8%-дан, жиһаз және үйге қажетті заттарға 3.1%-дан, дәрі-дәрмек, денсаулық сақтау қызметтеріне 1.1%-дан, қонақ үй, қоғамдық тамақтардыру қызметтеріне 27.9%-дан, тұрғын үй, коммуналдық қызметтер саласына тарифтерге 7.2%-дан, білім беру қызметіне 18.1%-дан қосылды.
Жол жүру ақысы 1,2%-ға, демалыс орындары мен мәдени тұрмыстық тауарлар  бағасы 3.7 пайызға арзандаған.
Халықтың тұрақты қолданысындағы тауарлардың бағасын 2018 жылғы қаңтар-қыркүйекке салыстырғанда ұн 8.2%-бен, қой етінің бағасы 11.0%-бен, сиыр еті 31.0%-бен, қанттың бағасы 1.6%-бен, АИ-80 бензин 2.3%-бен, АИ-92 бензин 0.1%-бен, дизель отынының бағасы 14.2%-бен өскен.

Сүт пен түбіттің бағасы 36.4%-ға арзандаған.

Көлік
2019 жылғы қаңтар-қыркүйек 2018 жылғы қаңтар-қыркүйекке қарағанда жүк тасымалы 39.3 пайызға, жүк айналымы 36,3 пайызға, жолаушылар саны 76,3 пайызға өскен. Көлік саласының кірісі 984.6 млн.

Моңғолияда

“The Hu” тобы “Шыңғыс хан” орденімен марапатталады

Published

on

KAZNEWS – Республика күні және күнтізбе бойынша Шыңғыс ханның дүниеге келген қыс айының бірінші жұлдызы 27 қарашаға сай келіп отыр. Бұған байланысты аталмыш даталы  күндер бірге тойланады.

Шыңғыс ханның дүниеге келген күнін «Моңғол мақтаныш күні» деп атап өту дәстүрге айналған. Бұл күнге орай мемлекет және қоғамға зор еңбегі сіңген, ұлттық береке бірлікті нығайтқан, ұлттық құндылықтарды әлемге танытуға үлес қосқан Моңғол елінің азаматтары Моңғолияның ең жоғарғы ордені «Шыңғыс хан» орденімен марапатталады.

Моңғолия Президенті Х.Баттулга жарлық шығарып, биылғы жылғы орденді «The Hu» тобына табыс ететінін, Президент әкімшілігінің апарат басшысы З.Энхболд бүгінгі баспасөз мәслихатында айтты.

The Hu тобының жетістіктері

Yuve Yuve Yu, The Gereg альбомы Америкалық Billboard тізімінде көш бастаған. Yuve Yuve Yu әнінің Youtube желісіндегі қаралымы 30 миллионға жуықтаған.

1924 жылғы 26 қарашада Моңғолияның тәуелсіз және егемен мемлекет ретінде Моңғол Халық Республикасы атауымен орнаған және конституциясы қабылданған.

Continue Reading

Моңғолияда

Бәделхан Қабдісіләмұлы: Баян-Өлгий аймағының Парламенттегі 3 мандаты сақталуы керек

Published

on

Улаанбаатар – /KAZNEWS/. 2019 жылдың 14 қарашасында Моңғолия Парламенті 1992 жылы бекітілген Моңғолия Конституциясына қосымша  өзгертулер еңгізу туралы заң қабылдады. Осы сәтте Моңғолия Парламентінің депутаты, Құрылыс, қала құрылымы министрі Бәделхан Қабдісіләмұлы Баян-Өлгий аймағының азаматтарының сайлау, сайлану жөнінде сауал қойып,  жауап беруін өтінді.

МҰХ-ның мүшесі Қ. Бәделхан:

-Қазіргі Конституция бойынша  «МҰХ-ның мүшесі – халық елшісі болып табылады. Ол халықтың дауыс тікелей беруі арқылы сайланады» делінген.  Ата заңдағы бұл бап сол қалпында қалтырылады. Біздің аймақтан сайлау сайын 3 депутат сайланып келеді. 1924 жылғы алғашқы Негізгі заңды қабылдаған 72 депутаттың үшеуі біздің аймақтан болды. Тек 2012 жылы аралас жүйемен өткен сайлауда ғана 2 өкіл сайланды. Біз бұл кезде аймақ азаматтары мен ұлт азшылығы құқығы бұзылды деп көреміз. Азаматтар да солай айтып жүр. Сондықтан да азаматтар бізге осы ойларын жеткізіп беруді айтып отыр. Егер аралас жүйеде өткізілсе, біздің құқығымыз бұзылады.  Парламенттегі 3 өкіл де мұны қолдамайды. Енді қабылданатын заң және тәртіппен немесе жаңа заңмен  мұны ретке келтіріп, тұрақты 3 өкілді болатындай етіп, заңдастырып беруге болмай ма?

МҰХ-ның төрағасы Г. Занданшатар:  Д. Лүндээжанцанға сөз берейін.

МҰХ-ның мүшесі,  Конституцияға қосымша өзгерту енгізу жұмыс тобы мүшесі Д.Лүндээжанцан:

-Біз Ата заңды қабылдаған кезден бастап, 1990 жылы  жаңа негізгі заңды қабылдау үшін құрылған Халық Ұлы Хуралы  кезінде және әрқашан Баян-Өлгий аймағы өкілдерін қалыс қалдырған емеспіз.  Сол үшін сайлау заңдарында да бұл жағдай көрсетілген. Егер пропорцианаль және мажоритар жүйе араласқан, көп дауыс алған партия өкілдерін пайыздық мөлшерімен анықтау жанама және тікелей сайлау жүйесі конституцияға енгізілсе де, Баян-Өлгий аймағы, сондай-ақ қазақ азаматтар өкілдері  мандаты азаймайды.  Жаңа ғана мен МҰХ-ның мүшесі  Д. Мұратпен осы мәселе төңірегінде көп әңгімелестім. МҰХ-ның мүшесі  Қ. Бәделханға пікірін айтатын болып жатқандықтан кезіге алмадым. Мұны мен емес, келісім жұмыс тобы ұсыныс етіп отыр. Егер бұл бап енгізілсе, 2024 жылы Баян-Өлгий аймағына тікелей өкілін сайлау үшін 2 мандат беріледі. Одан  тыс мемлекеттік деңгейдегі аумаққа  атын  ұсыныушылар   партиялар тарапынан ұсынылады.  Мұндай жағдайда мемлекет бойынша қазақ азаматтар өкілдері парламенттен ең кем дегенде 3-4 орын алуына мүмкіндік бар деп есептеліп шығарылған. Еліміз  Конституциясында  «дүние мүлкі, жасы, жынысы, шыққан тегіне қарай азаматтарды алалауға, шеттетуге болмайтындығы» көрсетілген. Сайлау заңында да бұл ұстаным  ескерілген.  Сіздің айтып отырған аралас сайлау жүйесіне қатысты мәселе  «62-нің тобы /Конституцияға қосымша өзгерту енгізу қажет деп заң жобасына қол қойған парламент депутаттары/» жобасына енген жоқ. Алайда, сайлаушылардың  берген дауысы есептелмей қалатын жағдай жоқ. Адамдардың жалғыз наразы болатыны, бұл – партияның атын жамылып, жабық тізім арқылы көптің қолдауына ие бола алмайтын, қаламаған адамдардың парламентте отыруы.  Біз мұны ескеріп, ашық тізім жасап, аумақ пен тізімге енген атын ұсынушы үшін дауыс беретін етіп жасадық.

МҰХ-ның төрағасы Г. Занданшатар:  Қ. Бәделхан депутатқа қосымша 1 минут беріледі:

-МҰХ-ның мүшесі Қ. Бәделхан:

-Лүндэжанцан мырза, мемлекет бойынша атын ұсынушы «сайлануы мүмкін» деп отыр. Мен нақты жағдайды анықтамақпын. Неге десеңіздер, біз конституцияға қосымша өзгертулер енгізбекпіз.  Сондықтан да «Баян-Өлгий аймағына 3 мандат беруді заңдастырып берсеңіздер» дегенді айтып отырмын. Неге десеңіз, біздің  орынымызды кейін жастар басады. Олар сол кездегі депутаттар не айтты, неге бұл мәселені қозғамады деп айтпай ма?! Сол үшін де оны кепілдендіріп алғанды жөн санаймыз. Бұл менің емес, осында отырған үш өкілдің сауалы деп есептеңіздер.

МҰХ-ның мүшесі,  Конституцияға қосымша өзгерту енгізу жұмыс тобы мүшесі Д.Лүндээжанцан:

-Сайлаудан бір жыл бұрын «Сайлау туралы заңды өзгертуге тыйым салынады» деп Негізгі заңға енгелі отырған қосымша өзгерту енгізу жобасында көрсетілген. Не болса да, 2022-2023 жылдары Сайлау туралы заңды жаңалап, бекітуге тиіс.  Осы кезде Баян-Өлгий аймағы үш мандатын қысқарпайтыны туралы арнайы баппен бекітіп беру қажет.  Бұл осы мәжіліс хаттамасына жазылуы қажет. Біз Сайлау туралы заңды үнемі өзгертіп, оған қайта-қайта түзету жасап, жамап-жасқап келеміз. Осы кездері Баян-Өлгий аймағы өкілі үштен төмен болмауы керек деген принцип ұстанып келдік. Бұл қай кезде де осылай болғаны жөн.

Аралас жүйе бойынша сайлау өткізу бабы көпшілік тарапынан қолдау таппай, конституцияға қосымша өзгерту енгізу жобасынан алынып тасталды.

Естеріңізге салсақ, Моңғолия Конституциясына қосымша өзгерту енгізу мәселесі соңғы үш парламентте белсенді талқыланатын тақырыпқа айналып, қазіргі МҰХ 5 ай, 158 тәулік талқыға салып бекітті.

Осылайша 1992 жылы қабылданған Ата заңға 2000 жылы жасалған жеті қосымша өзгертуден кейін  екінші рет қосымша өзгерту енгізілді. Бұл жолы 35 бап, тармаққа қосымша өзгерту жасалды. Конституция өзгертуін мәжіліске қатысқан 63 депутаттың 100 пайызы қолдауымен бекітті. Дауыс беруге парламенттегі Демократиялық партия кеңесі мен МҰХ-ның мүшесі О. Басанхүү қатысудан бас тартты. Қосымша өзгерту енгізілген Конституция 2020 жылы 25 мамыр күні 12:00 сағатта күшіне енеді.

Continue Reading

Моңғолияда

Конституцияға жасалған өзгерістер Президент Х.Баттулгаға қандай мүмкіндік берді?

Published

on

Улаанбаатар – /KAZNEWS/. Конституцияға жасалған өзгерістер қазіргі Президент үшін үлкен мүмкіндік тудырып отыр – дейді Zaluu.com.

Бұрын Президенттер 2 рет сайлау арқылы жеңіске жетсе 8 жыл бойы мемлекет басшысы қызметін атқара алатын.

Конституциядағы өзгерістер бойынша 50 жастан жоғары Моңғолия азаматын 6 жыл мерзіммен 1 рет  Президентке сайлайтын болды. Бұл заң 2020 жылы 25 мамырдан бастап күшіне енеді.

Ал, келесі Президент сайлауы дәстүр бойынша 2021 жылы өтеді. Х.Баттулганың Президенттік өкілеттігі 2021 жылы аяқталады. Президент үшін 1 реткі сайлану құқығын иеленіп қойды деуге келмейді. Өйткені негізгі заңға өзгерістер еңгізілмей тұрып ол 4 жылдық өкілеттігіне тағайындалған болатын.

Сондықтан, 2021 жылы өтетін Президент сайлауына ол заң бойынша түсе алады. Егер сайлауда жеңіске жетсе үзбей 10 жыл бойы мемлекет басшысы қызметін атқарып, Моңғолияны «10 жыл билеген» елбасы атанады.

Бірақта, бұл тек мүмкіндік болғанымен шешім емес. Соңғы таңдау халықта екенін ұмытпайық. Дегенмен, бұрында, болашақта да ешкімге бұйырмаған мүмкіндік Халтмаагийн Баттулганың маңдайына ғана жазылғаны қызық.

Бұл басқаларға қатты тиседе, ащы шындық.  Ол үнемі саяси ойынның басты рөлінде ойнап келеді.

Continue Reading

Сөзге тиек

Advertisement
Әлемде1 week ago

Иранда тағы бір мұнай кеніші табылды

Иранда 53 миллиард баррель мұнай жатқан үлкен кеніш табылды. Ол Бостан және Омидия аймақтарының ортасындағы 2400 шаршы шақырым аумақты алып...

Моңғолияда1 month ago

Асқар Мамин Моңғолия премьері Ухнаагийн Хүрэлсүхке АХҚО мүмкіндіктерін таныстырды

Қазақстан Премьер-министрі Асқар Мамин елімізге жұмыс сапарымен келген Моңғолия премьері Ухнаагийн Хүрэлсүхпен бірге «Астана» халықаралық орталығы жұмысымен (АХҚО) танысты.  Кездесу...

Әлемде3 months ago

Солтүстік Корея Америкадан ығар емес

Ол зымыран сынақтарын жалғастырып жатыр, АҚШ  КХДР-мен келіссөз жүргізуге  мәжбүр. Оңтүстік Кореяның Kyodo агенттігінің хабарлауынша,  2019 жылғы 16 тамызда КХДР-дің әскери...

Әлемде5 months ago

Халтмаагийн Баттулга Қырғызстанға ресми іс-сапармен барды (Видео)

KAZNEWS – /2019.06.12/ Шанхай ұйымының жылдық кезекті он тоғызыншы саммитіне қатысу мақсатында Моңғолия Президенті Қырғызстанға ресми сапармен барды. Бұл туралы...

Кітаптан үзінді...8 months ago

Кітап оқудың ағзаға қандай пайдасы бар?

Кітап оқу өмірді 2 жылға ұзартады. Бұл – Йель университетінің ғалымдары дәлелдеген факт. Кітап оқығанда ми жасушалары арасындағы байланыс күшейеді....

Кітаптан үзінді...8 months ago

Екінші болма: Кітап не жайлы? БҰЛ КІТАПТАН НЕ ҮЙРЕНЕСІЗ?

Бүгінгі таныстырып отырған кітабымыз Шонбай Қ. : Екінші болма! Жеңіске жетудің қазақша жолы. Табысты кәсіпкер, ресторатор Қуаныш Шонбай бұл кітапта...

Кітаптан үзінді...11 months ago

Инфографика: Моңғолияда 10,000 вебсайт бар

Сайттың интернеттегі адресін домен деп атайды. Сіздің дәл қазір оқып отырған сайтыңыздың адресі kaznews.mn, бұны адрес ретінде де сайттың аты...

Кітаптан үзінді...11 months ago

Билл Гейтс табысты болудың құпиясымен бөлісті

Microsoft корпорациясының негізін қалаушылардың бірі Билл Гейтс табысқа жетудің негізгі құпияларымен бөлісті. Естеріңізге салайық, 1955 жылы 28 қазанда өмірге келген...

Басты назарда