Connect with us

Моңғолияда

Бәделхан Қабдісіләмұлы: Баян-Өлгий аймағының Парламенттегі 3 мандаты сақталуы керек

Published

on

Улаанбаатар – /KAZNEWS/. 2019 жылдың 14 қарашасында Моңғолия Парламенті 1992 жылы бекітілген Моңғолия Конституциясына қосымша  өзгертулер еңгізу туралы заң қабылдады. Осы сәтте Моңғолия Парламентінің депутаты, Құрылыс, қала құрылымы министрі Бәделхан Қабдісіләмұлы Баян-Өлгий аймағының азаматтарының сайлау, сайлану жөнінде сауал қойып,  жауап беруін өтінді.

МҰХ-ның мүшесі Қ. Бәделхан:

-Қазіргі Конституция бойынша  «МҰХ-ның мүшесі – халық елшісі болып табылады. Ол халықтың дауыс тікелей беруі арқылы сайланады» делінген.  Ата заңдағы бұл бап сол қалпында қалтырылады. Біздің аймақтан сайлау сайын 3 депутат сайланып келеді. 1924 жылғы алғашқы Негізгі заңды қабылдаған 72 депутаттың үшеуі біздің аймақтан болды. Тек 2012 жылы аралас жүйемен өткен сайлауда ғана 2 өкіл сайланды. Біз бұл кезде аймақ азаматтары мен ұлт азшылығы құқығы бұзылды деп көреміз. Азаматтар да солай айтып жүр. Сондықтан да азаматтар бізге осы ойларын жеткізіп беруді айтып отыр. Егер аралас жүйеде өткізілсе, біздің құқығымыз бұзылады.  Парламенттегі 3 өкіл де мұны қолдамайды. Енді қабылданатын заң және тәртіппен немесе жаңа заңмен  мұны ретке келтіріп, тұрақты 3 өкілді болатындай етіп, заңдастырып беруге болмай ма?

МҰХ-ның төрағасы Г. Занданшатар:  Д. Лүндээжанцанға сөз берейін.

МҰХ-ның мүшесі,  Конституцияға қосымша өзгерту енгізу жұмыс тобы мүшесі Д.Лүндээжанцан:

-Біз Ата заңды қабылдаған кезден бастап, 1990 жылы  жаңа негізгі заңды қабылдау үшін құрылған Халық Ұлы Хуралы  кезінде және әрқашан Баян-Өлгий аймағы өкілдерін қалыс қалдырған емеспіз.  Сол үшін сайлау заңдарында да бұл жағдай көрсетілген. Егер пропорцианаль және мажоритар жүйе араласқан, көп дауыс алған партия өкілдерін пайыздық мөлшерімен анықтау жанама және тікелей сайлау жүйесі конституцияға енгізілсе де, Баян-Өлгий аймағы, сондай-ақ қазақ азаматтар өкілдері  мандаты азаймайды.  Жаңа ғана мен МҰХ-ның мүшесі  Д. Мұратпен осы мәселе төңірегінде көп әңгімелестім. МҰХ-ның мүшесі  Қ. Бәделханға пікірін айтатын болып жатқандықтан кезіге алмадым. Мұны мен емес, келісім жұмыс тобы ұсыныс етіп отыр. Егер бұл бап енгізілсе, 2024 жылы Баян-Өлгий аймағына тікелей өкілін сайлау үшін 2 мандат беріледі. Одан  тыс мемлекеттік деңгейдегі аумаққа  атын  ұсыныушылар   партиялар тарапынан ұсынылады.  Мұндай жағдайда мемлекет бойынша қазақ азаматтар өкілдері парламенттен ең кем дегенде 3-4 орын алуына мүмкіндік бар деп есептеліп шығарылған. Еліміз  Конституциясында  «дүние мүлкі, жасы, жынысы, шыққан тегіне қарай азаматтарды алалауға, шеттетуге болмайтындығы» көрсетілген. Сайлау заңында да бұл ұстаным  ескерілген.  Сіздің айтып отырған аралас сайлау жүйесіне қатысты мәселе  «62-нің тобы /Конституцияға қосымша өзгерту енгізу қажет деп заң жобасына қол қойған парламент депутаттары/» жобасына енген жоқ. Алайда, сайлаушылардың  берген дауысы есептелмей қалатын жағдай жоқ. Адамдардың жалғыз наразы болатыны, бұл – партияның атын жамылып, жабық тізім арқылы көптің қолдауына ие бола алмайтын, қаламаған адамдардың парламентте отыруы.  Біз мұны ескеріп, ашық тізім жасап, аумақ пен тізімге енген атын ұсынушы үшін дауыс беретін етіп жасадық.

МҰХ-ның төрағасы Г. Занданшатар:  Қ. Бәделхан депутатқа қосымша 1 минут беріледі:

-МҰХ-ның мүшесі Қ. Бәделхан:

-Лүндэжанцан мырза, мемлекет бойынша атын ұсынушы «сайлануы мүмкін» деп отыр. Мен нақты жағдайды анықтамақпын. Неге десеңіздер, біз конституцияға қосымша өзгертулер енгізбекпіз.  Сондықтан да «Баян-Өлгий аймағына 3 мандат беруді заңдастырып берсеңіздер» дегенді айтып отырмын. Неге десеңіз, біздің  орынымызды кейін жастар басады. Олар сол кездегі депутаттар не айтты, неге бұл мәселені қозғамады деп айтпай ма?! Сол үшін де оны кепілдендіріп алғанды жөн санаймыз. Бұл менің емес, осында отырған үш өкілдің сауалы деп есептеңіздер.

МҰХ-ның мүшесі,  Конституцияға қосымша өзгерту енгізу жұмыс тобы мүшесі Д.Лүндээжанцан:

-Сайлаудан бір жыл бұрын «Сайлау туралы заңды өзгертуге тыйым салынады» деп Негізгі заңға енгелі отырған қосымша өзгерту енгізу жобасында көрсетілген. Не болса да, 2022-2023 жылдары Сайлау туралы заңды жаңалап, бекітуге тиіс.  Осы кезде Баян-Өлгий аймағы үш мандатын қысқарпайтыны туралы арнайы баппен бекітіп беру қажет.  Бұл осы мәжіліс хаттамасына жазылуы қажет. Біз Сайлау туралы заңды үнемі өзгертіп, оған қайта-қайта түзету жасап, жамап-жасқап келеміз. Осы кездері Баян-Өлгий аймағы өкілі үштен төмен болмауы керек деген принцип ұстанып келдік. Бұл қай кезде де осылай болғаны жөн.

Аралас жүйе бойынша сайлау өткізу бабы көпшілік тарапынан қолдау таппай, конституцияға қосымша өзгерту енгізу жобасынан алынып тасталды.

Естеріңізге салсақ, Моңғолия Конституциясына қосымша өзгерту енгізу мәселесі соңғы үш парламентте белсенді талқыланатын тақырыпқа айналып, қазіргі МҰХ 5 ай, 158 тәулік талқыға салып бекітті.

Осылайша 1992 жылы қабылданған Ата заңға 2000 жылы жасалған жеті қосымша өзгертуден кейін  екінші рет қосымша өзгерту енгізілді. Бұл жолы 35 бап, тармаққа қосымша өзгерту жасалды. Конституция өзгертуін мәжіліске қатысқан 63 депутаттың 100 пайызы қолдауымен бекітті. Дауыс беруге парламенттегі Демократиялық партия кеңесі мен МҰХ-ның мүшесі О. Басанхүү қатысудан бас тартты. Қосымша өзгерту енгізілген Конституция 2020 жылы 25 мамыр күні 12:00 сағатта күшіне енеді.

Моңғолияда

Халықтың тұрақты қолданысындағы тауарлардың негізгі бағасы 4,7% -бен өскен

Published

on

Фото: Нұрболат Мұсабайұлы

KAZNEWS – БАЯН-ӨЛГИЙ АЙМАҒЫНЫҢ 2020 ЖЫЛҒЫ ҚАҢТАР АЙЫНДАҒЫ НЕГІЗГІ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ ҚАНДАЙ?

Халық саны

Баян-Өлгий аймағының халық саны 2019 жылғы 30 қыркүйектегі статистикалық мәлімет бойынша 105590 адамға жеткен. Ал, 2020 жылғы қаңтар бойынша халықтың таза өсімі 1.8 пунктті құраған.

Жұмыссыздық деңгейі

Сұмын әкімшілігі мен аймақтық Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау басқармасына тіркеулі жұмыссыз азаматтардың саны 2020 жылғы қаңтарда 719 болғаны өткен жылғы қаңтар айымен салыстырғанда 445 адаммен яғни 38.2 пайызға азайған. Жұмыссыз азаматтардың 45.3 пайызын әйелдер, 51.6 пайызын 15-34 жас аралығындағы азаматтар иеленсе, олардың 20.9 пайызында жоғарғы білімі бар. Жаңадан 35 жұмыс орны пайда болғанының 18-і таукен саласына, 17 өңдеу өнеркәсібіне тиесілі.

Тіркеулі жұмыссыз азаматтардың білім деңгейі

Өнеркәсіп 

2020 жылғы қаңтар айында өнеркәсіп саласының кірісі 1576.1 млн төгрөг болғаны, 2019 жылғы қаңтар айымен салыстырғанда 34.7 пайызға, сату көлемі 21.3 пайызға өскен. Өсімнің артуына электр қуатының кірісі әсер еткен.

Ауыл шаруашылығы

Ешкі терісі 32000, қой терісі 500, сиырдың терісі 6500, жылқы терісі 8000, ешкі түбіті 65000 төгрөгті құрап тұр. 2019 жылы қаңтарда ешкі терісі 25000, қой терісі 2000, сиырдың терісі 8000, жылқы терісі 10000, түбіт бағасы 80000 төгрөг болған.

Банк, жинақ, кредит

Аймақтық Моңғол банк филиалының мәліметі бойынша қаңтар айында несие көлемі 173.5 миллиард төгрөгті көрсетуі өткен жылғы қаңтар айынмен салыстырғанда 0.2 пайызға өскен. Мерзімі өткен несие 3.8 миллиардқа жетуі 2019 жылғы қаңтар айымен салыстырғанда 37.3 пайызға, нашар несие 2.1 миллиард төгрөгті көрсетуі өткен жылғы қаңтар айымен салыстырғанда 28.8 пайызға өскен.

Азаматтардың банктердегі жинақ ақшасының мөлшері 106.9 миллиард төгрөгті құрап, 2019 жылғы қаңтар айымен салыстырғанда 0.9%-бен кеміген.

Халықтың тұрақты қолданысындағы тауарлар

Халықтың тұрақты қолданысындағы тауарлардың негізгі бағасы 2020 жылғы қаңтарды 2019 жылғы қаңтармен салыстырғанда 4,7% -бен, 2019 жылғы желтоқсанға салыстырғанда 0,1% -бен өскен. Азық түлік өнімдері мен алкоголь емес сусындар 3,1%-дан, алкогольді ішімдіктер мен темекі өнімдеріне 4.1%-дан, киім және аяқкиімге 4.2%-дан, жиһаз және үйге қажетті заттарға 2.8%-дан, дәрі-дәрмек, денсаулық сақтау қызметтеріне 2.2%-дан, қонақ үй, қоғамдық тамақтардыру қызметтеріне 26.8%-дан, тұрғын үй, коммуналдық қызметтер саласына тарифтерге 6.7%-дан, білім беру қызметіне 18.6%-дан, транспорт 0.3%-дан қосылған. Баға өзгерістері апта сайынғы жинақталған мәліметтерге сүйеніп зерттеледі. Қой еті 9.5%-бен, сиырдың сүйекті етінің бағасы 10.6%-бен, ешкі еті 15.4%-бен, құмтәтті 1,6%-бен, дизель отыны 2.4%-бен өсіп, ұн 1-сорт 5.1%-бен, сұйық сүт 20.0%, АИ80 бензин 4.4%-бен, АИ92 бензин 2.5%-бен, түбіттің бағасы 12.3%-бен, престелген шөптің бағасы 49.5%-бен арзандаған.

Фото: Нұрболат Мусабайұлы

Continue Reading

Моңғолияда

Елімізде шаған мерекесі тойланбайды

Published

on

KAZNEWS – Моңғолия Президенті Х.Баттулга осы аптада халықты Шаған мерекесін тойламауға шақырып, коронавирустен төңіп тұрған қатерден алдын ала сақтану шараларын жасау үшін Үкіметке нұсқау беріп жарлық шығарды.

Жарлығында Шаған мерекесіне арналған жәрмеңкелер мен ақпараттық құралдар арқылы жүрілетін жарнамаларды тоқтату, ақпараттық құралдар арқылы короновирустен сақтану тәсілдері мен азаматтардың міндеттерін және төніп тұрған қауіптің зардабын түсіндіруді тапсырды.

Үкімет те Елбасының жарлығы бойынша отырыс жариялап, жарлықты іске асыру жұмыстарын бастап кетті. Сондықтан азаматтарды шаған мерекесі кезінде ауыл үйлерге қыдырмауға, көпшілік жерлерге жиналмауға, мерекені жанияұлық деңгейде атап өтуге шақырды.

Continue Reading

Моңғолияда

Улаанбаатарда Нұр-Сұлтан қаласы атында көше ашылады

Published

on

KAZNEWS – Бүгін Улаанбаатар қаласының мэрі С.Амарсайхан Қазақстан Республикасының Моңғолиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Жалғас Әділбаевты қабылдады. Бұл туралы қала әкімінің баспасөз қызметі хабарлады.

Елшісі Жалғас Әділбаев өзін қабылдаған астана әкіміне алғысын білдіре келе, екі ел арасындағы ынтымақтастықты одан әрі дамытуға дайын екенін білдірді.

Елші «Өткен жылы Моңғолия Премьер-министрі У.Хүрэлсүхтің Қазақстан Республикасына жасаған сапарында саяси және тарихи маңызы бар көптеген құжаттарға қол қойылған. Аталмыш жұмыстарды іске асыруға дайынбыз. Улаанбаатар қаласында Нұр-Сұлтан қаласының атындағы көше салу жұмыстары жүріліп жатыр. Сонымен қатар Улаанбаатар қаласымен туризм бағыттары бойынша нақты байланыс орнатып жұмыстау ниетіміз бар» – деді.

С.Амарсайхан: Қазақстанның қала құрылымы, жасампаз жұмыстары, азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету саясаты қатарды мәселелер біздің қызығушылығымызды тартып отыр.

Қала мэрі С.Амарсайхан «Екі елдің астанасы бауырластық қарым қатынас орнату туралы келісімге келуі өзара ынтымақтастық пен сауда экономикалық қарым-қатынастарды жаңа сатыға көтереді дегенге сенімім зор. Қазақстан Республикасымен 1992 жылы дипломатиялық қарым-қатынас орнатқаннан бері саясат, сауда, экономика, мәдениет, білім қатарлы көптеген салада ынтымақтастығымыз кеңейіп келеді.

Қалалардың ынтымақтастығын дамыту аясында туризм саласына да назар аударатын боламыз. Қазақстанның қала құрылымы, жасампаз жұмыстары, азаматтарды тұрғын үймен қамтамасыз ету саясаты қатарды мәселелер біздің қызығушылығымызды тартып отыр. Бұл мәселелер жөнінде өзара тәжірибе алмасу ниетіміз бар» деді.

Естеріңізге салсақ, өткен жылы қараша айында Улаанбаатар қаласының бас менеджері Т.Гантөмөр Нұр-Сұлтан қаласына жұмыс сапарымен барып Улаанбаатарда Нұр-Сұлтан қаласы атындағы көше орнату мәселесі бойынша жауапты органдармен кездесу жасап қайтқан. Алдағы көктемде Улаанбаатар қаласының «Бага тойруу» маңынан Нұр-Сұлтан қаласы атындағы көше ашылатынын айтты.

Тараптар 2020 жылы атқарылатын жобаларды атқару жөнінде пікір алмаса келе туризм бағытында екі қала байланысын жақсартатын болды.

Continue Reading

Моңғолияда

Қытайдан келген Баян-Өлгий тұрғыны коронавирус жұқтырған жоқ

Published

on

KAZNEWS – Баян-Өлгий аймағының тұрғынынан коронавирус табылған жоқ. Бұл туралы бүгін /2020.02.14/ Жұқпалы ауруларды зерттеу жөніндегі ұлттық орталығының басшысы Д.Нямхүү хабарлады.

Қытайдан келген Баян-Өлгий тұрғынының денеқызуы бар деген күдікпен 12 ақпан күні кешкі сағат 22:00 –да ауруханада оқшауланып, коронавирусқа сынама алынып орталыққа жіберілген болатын.

Баян-Өлгий аймағы әкімінің 2020 жылғы 14 ақпанда шығарған А/96 өкімі бойынша “Тірлік”, “Ақдәм” базарларын ашып, аймақтағы даяшылық көрсететін ұйымдар мен мейрамханаларды 20:00 -ға дейін жұмыстау сағат бөлісін бекітті.

Continue Reading
Advertisement

Сөзге тиек

Кітаптан үзінді...2 weeks ago

Клаус Шваб: Төртінші индустриялық революция

Авторы: Клаус Шваб Аудармашылар: Ақыш Н.Б., Бимендиева Л.Ә., Матыжанов К. І. Ілкі бағдарламаны төрткүл әлемнің небір ақылгөйлері мен даналарының таңдайын...

Әлемде3 weeks ago

Фото: Маскалы әлем

KAZNEWS – Коронавирустық инфекциясын жұқтырған адамдардың саны 9000-нан асып, Қытайда 213-і көз жұмған. Дүниежүзінде аталмыш вирус Қытайдан бөлек 18 елде...

Әлемде3 weeks ago

Қазақстан Қытаймен 72 сағаттық визасыз режимін уақытша тоқтатты

Қытай азаматтарына қатысты 72 сағаттық визасыз режим туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 27 қаңтардағы № 10 қаулысына сәйкес, Қытай...

Әлемде4 weeks ago

Коронавирустың неден жұққаны анықталды

Ғалымдар Қытайда тараған коронавируске генетикалық талдау жасады. Бұл туралы зерттеу Journal of Medical Virology басылымында жарық көрді,- деп хабарлайды Nege...

Әлемде4 weeks ago

ҚР-ның Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Абай және ХХІ ғасырдағы Қазақстан» атты мақаласы

Биыл Абай Құнанбайұлының туғанына 175 жыл толады. Халқымыздың ұлы перзентінің мерейтойын лайықты атап өту үшін арнайы құрылған комиссия дайындық жұмыстарын...

Әлемде2 months ago

Айман Бекболатқызы «Owlypia-2019» халықаралық сайысында үздік атанды

KAZNEWS – Баян-Өлгий аймағының оқушысы Айман Бекболатқызы 7 желтоқсанда өткен «Owlypia-2019» халықаралық сайысының онлайн нәтижесінде үздік үштіктен көрініп, 2020 жылы...

Әлемде2 months ago

Импичмент деген не?

Massaget.kz Дональд Трамп – конгресс өкілдерінің Палатасы импичмент жариялаған АҚШ тарихындағы үшінші президенті. Оның қызметінде қалу-қалмауын келесі жылдың қаңтар айында...

Әлемде2 months ago

Моңғолияда тұратын қазақ бизнесмен Алматы қаласында «All Math Y» деп аталатын оқыту орталығын ашты

KAZNEWS – Моңғолияда тұратын қазақ бизнесмені Turan World компаниясының директоры Ерболат Әшікұлы Қазақстан Республикасының Алматы қаласына өзінің  компаниясының филиалын ашып,...

Басты назарда